Mahabbattyń eń táttisi aýylda týady. Aqulpa sezimniń áldıine terbelgen qos júrektiń soǵysynda uly uıańdyq bar. Sol bir mólt etken náziktik dúnıeniń tireýishi sekildi. Kóńil ishinde beıýaq lala gúl búr jarady. Onyń súıedi ne súımeıdi dep ár kúltesin kezek-kezek úzgen bala qııalyń bárinen bıik. Tipti bir arý úshin sol aýyldyń qumyrsqasy da súıkimdi kórinedi.
Munyńyz ótirik dep aıtyńyzshy. Mahabbat – parasattylyqqa bastaıtyn ǵajaıyp jol. Adam ómirin nurlandyryp, baqytqa bóler shynaıy sezimniń jemisi. Onyń dámin tatqan adam ǵana azap pen lázzattyń ıisin sezedi. Shahanovsha aıtsaq, «Ǵashyqtyqpen ótken kúnder ǵana ómir, al qalǵany jaı kúnder». Siz buǵan kelisesiz be?
Osy rette biz usynǵan myna kartınaǵa kóz salyńyzshy. Ne baıqadyńyz? Kóz salsańyz, sýdaı kirshiksiz tazalyqtyń lebi esedi. Bul – fransýz sýretshisi Jıýl Basten-Lepajdyń bala mahabbaty. Tunǵan natýralızm. Kelbetti kórkemónerge kóz toımaıdy. Múmkin ózi biz sekildi sharýanyń balasy bolǵandyqtan ba shyǵarmasynyń negizgi kýlti – aýyl ómiri. Áıtse de ol aýyldaǵy kúıbeń tynys-tirshilikti emes, túrli-tústi romantıkany jyrlaıdy. Sodan da bolar keneptegi sábılik sezimi óńmenińizden ótedi. Onyń alapat soǵysty bastan keshkenine senbeısiz. Maıdanda júrip ishki meıirimin joǵaltpaǵan sýretkerdiń týyndysy daýyldy kúni teńiz betinde mımyrt qana terbelgen alyp kemedeı.
Jas kezinde qylqalam sheberi nemis-fransýz soǵysyn bastan ótkerip, aýyr jaralanyp eline oralady. Degenmen denesin bılegen syrqatqa qaramastan qylqalamnan bas tartpaǵan. Qaıta uly ónerge degen qushtarlyǵy eselenip, saǵynyshy janartaýdaı jarylady. Eń ókinishtisi, onyń ajalyna soǵysta alǵan jaraqaty emes, qapııada jolyqqan qaterli isik jetti. Nebári 36 jasynda kóz jumdy. Biraq osy az ǵana ýaqyt aralyǵynda oqyrmanǵa nebir tańǵajaıyp týyndy syılaı aldy.
Ol kóp saıahattady, onyń ishinde Anglııa men Aljırdegi estelikteri erekshe. Bul saparlar onyń shyǵarmashylyǵyna jańa dem berdi. Eýropalyq keskindemege qatty qyzyqty, kóptegen reseılik sýretshilermen dıdarlasty. Máselen, ataqty sýretshi V.Serov ár jeksenbi saıyn Tretıakov galereıasyna baryp, «Aýyl mahabbatyn» tamashalaıtynyn aıtady. Odan bir sátke bolsa da jalyqqan emes. Biz de avtordyń osy kartınasynan áli kóz almaı otyrmyz.
Basten-Lepaj tabıǵatpen kóp jumys istedi. Tipti onyń portrettik jumysy kóbinese ashyq keńistikte jazyldy. Nege deseńiz, sýretshi sol arqyly shyǵarmasy tabıǵı, teri reńkteri jarqyn bolady dep sengen. Ol jyldyń ár mezgilindegi aspannyń erekshelikterin, japyraq pen shóptiń tús ózgertýin alýan boıaýmen ádeptegen. Jer betiniń tekstýrasyn sheber de názik jetkizdi.
Avtordyń kez kelgen polotnolarynan sharýa eńbegin kóresiz. Biraq sol aýyr jumysta da sýretshi ózindik poetıka tabady. Ishinara naqty akademııalyq bolǵanymen, onyń kartınalary Parıj óner salonynyń atmosferasyna jańa aǵyn ákeldi. Kóp jaǵdaıda sýretshi peızaj ben portretti bir kenepte biriktirip, olarǵa romantıkalyq, tipti sentımentaldy sıpattardy berdi. Baqsańyz, kompozısııadaǵy taza hám tabıǵı túster onyń týyndylaryn fotosýret ne fotosýretterdiń kóshirmesi sekildi áser beredi.
«Aýyl mahabbaty» kartınasy – avtordyń sátti týyndylarynyń biri. Sýrette bir-birine essiz ǵashyq jigit pen qyz beınelengen. Olardyń otbasylaryna tıesili jer telimderi aǵash qorshaýmen bólingen. Sol bólingen eski dýalda ǵashyqtar kezdesedi. Olar únemi kezdeısoq kezdesken adamsha uıala til qatady. Jigit kózin tómen salyp, tartynshaqtana áńgime taqyrybyn izdeıdi. Al arý bolsa gúlden kózin almaı, balań oıyn mápeleıdi.
Boıjetkenniń jińishke órilgen burymy, ústindegi sur kıimimen úılesken qońyr ıýbkasy sharýa qyzynyń qalpyn saqtap tur. Tipti kishkentaı aıaqkıimi de sondaı sándi. Ǵashyǵyna ádemirek kóriný úshin oramalyn sheship, qorshaýǵa ilip qoıǵan bolsa kerek. Jas jigit ne aıtaryn bilmeı saýsaqtaryn aıqastyrýǵa kóshken. Budan qobaljyǵany anyq baıqalady. Shalbarynyń syrtynan arnaıy aljapqysh japqan. Ol qyzǵa qaraı sál eńkeıe, qulaq túredi.
Tabıǵattyń ıdıllııalyq sýreti kórinisti tolyqtyryp tur. Alystaǵy kishkentaı shirkeýdiń qarańǵy sulbasy, súıispenshilikpen boıalǵan sharýa ǵımarattary, ǵashyqtardyń aıaǵymen qatarlasqan ashyq sarǵysh nastýrsııa gúlderi sondaı sheber berilgen. Shyǵarma tym jumsaq ári taýsylmaıtyn romantıkaǵa toly.