Qazirgi tańda batystyń kitaptaryna suranys kóp, alaıda alystan dorbalamaı-aq ózimizde jatqan sandyq-sandyq baı muralarymyzdyń kózin ashyp, jańǵyrta bersek qazaqy tunyq tárbıeni joǵaltpaımyz.
Qazaqtyń kórkem ádebıetin oqyǵan adam úlken adamgershilik mektepten ótedi. Sanany turmys bılep, adamı qundylyqtar ekinshi orynǵa ysyrylyp qalǵan osynaý ýaqytta kórkem shyǵarma júrekke sáýle túsirip, ar-ujdanyndy oıatyp jiberetin qasıetke ıe.
Jaqsylyqqa qaraı shaqyryp turatyn izgi dosyń sekildi jaqsy shyǵarma ǵana oqyrmannyń júregine izgi minezderdiń dánin seýip, adam janyn tárbıeleı alady. Máselen, bir ǵana Ǵ.Músirepovtyń «Ananyń anasy» áńgimesin mysalǵa alaıyq. Shabarmandar baıdyń jylqysyn shaýyp, ný jylqyny ıirip áketip, qıqýlap kele jatady. Jylqyshynyń qyzy tezek arqalap, qosqa qaraı júgirip bara jatqany sol eken, ony da ilip alady. Sonda qyzdyń anasy jaýdyń izinen shaba jónelip, bir tóbege shyǵyp, jaýlyǵyn bulǵap: «Meniń atym áıel,myna qyzdyń anasymyn! Anamen alyspaıdy da, atyspaıdy da», deıdi.
Osy bir ǵana úzindi oqyrmanǵa ananyń ardaqtylyǵyn, dárejesiniń qanshalyqty bıik ekenin túsindirip, úlken ónege qaldyrady. Búginde mundaı shyǵarmalardan góri jastardyń deni «Qosh bol, qıyndyq!», «Men jáne aqsha», «Baıý ǵylymy», «О́mirge sheksiz ǵashyq», «Baı áke, kedeı áke», «Eń baqytty áıel», «Kúnkóristen ket, baılyqqa jet» degen maǵynada kitaptar oqıdy. Mine, osydan keıin ádebı kitaptar ózektiligi azaıyp, motıvasııalyq, psıhologııalyq, qarjylyq kitaptardan keıingi orynda turǵanyn kóresiń.
Jastardyń bul janrdaǵy kitaptarǵa áýes bolýynyń keı sebebi depressııadan óziń shyǵarý, ınstagramdaǵy blogerlerdeı ómir súrý, «storıske salatyndaı» tamaq ishý, kıinýdi qalaıtyn materıaldyq oıdan týyp otyr emes pe?! Iá, baılyqqa jetýdiń esh aıyby joq, kersinshe jastardyń qarjylaı táýelsiz bolýy - qýantarlyq jaıt. Alaıda kóneden kele jatqan «Er jigit eli úshin týady, eli úshin óledi», «Ultymnyń bir qajetine jarasam», «О́ziń úshin eńbek qylsań, ózi úshin ottaǵan haıýannyń biri bolasyń» degen támsil esten shyqpasa eken. Ádebıet mektebinen ótken jastar qaltasy qalyń, keýdesi qýys bireý emes, eli súıip «azamat» dep ardaqtaıtyn abzal adamdardan bolyp shyǵatyny kádik. Endeshe, tabandylyq pen jigerlikke, qaısarlyq pen izgilikke tárbıeleıtin kórkem ádebıetimiz tasada qalmasa eken.
Tumar QAIRATQYZY,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti