MAEK: salǵyrttyq saldary

Budan eki aı buryn aqaýǵa baıla­nysty kombınattaǵy eki energoblok apatty túrde ajyratylǵan edi. Naq­tyraq aıtsaq, «MAEK» JShS JES stan­sasynda bas maı sorǵysynyń aqa­ýynan №3 energııa blogy men generator­dy engizý ızolıatorynyń buzylýy saldarynan №2 energııa blogynyń jumy­sy toqtatyldy. Saldarynan seriktes­tik stansalarynyń jıyntyq generasııa­sy 555 MVt-tan 264 MVt-qa tómende­di. Osy oqıǵa kezinde seriktestiktiń bas ınjeneri S.Rakov «Kásiporynda 30 jyl jumys istegen tájirıbemde tek 2015 jylǵy josparly jumystar júrgizý kezinde bolmasa, eki energııa blogy elektr jelisinen qatar ajyratylǵany esimde joq», degen edi. Osydan-aq MAEK-tegi jaǵdaıdyń halyqtan basqa munaı óndirýshi kompanııalar úshin qanshalyqty mańyzdy ekenin jáne qazirgi ahýaldyń aýyrlyǵyn ańǵarýǵa bolady.

Arada birneshe aı ótkenmen, qu­zyrly oryndardan mıllıardtap qar­jy bólingenmen, MAEK eshkimdi qýan­ta almaı keledi. Premer-mınıstr Á.Smaıylov ortalyq memlekettik or­gandar men oblys basshylarynyń qatysýymen aldaǵy jylý berý maýsymyna daıyndyq máselesin qaýzaǵan basqosýda Mańǵystaý oblysynda jekelegen qazandyqtar men týrbınalarda júrgizilip jatqan jumystardyń ýaqytynan keshigip jatqanyn, «MAEK» JShS-nyń №2 energetıkalyq blogyn jóndeýge kelisimshart jasalmaǵanyn aıtty.

Al kúni keshe batys óńirlerde bol­ǵan apat máseleniń ózektiligin, MAEK jaǵdaıynyń múshkildigin ashyq kórsetti. Mańǵystaý atom ener­getıkalyq kombınatynyń aýma­ǵyn­da úsh energııa quraýshy stansa – JES, JEO-1, JEO-2 bar. Olardyń árqaısysy energııa bloktarynan tu­rady. JES energııa bloktarynyń bi­rinde jóndeý jumystary júrgizilýde, qal­ǵan ekeýi jumys isteıdi. 3 shildede jylý elektr stansasynda júktemesi 130 MVt bolatyn №1 energoblok apat­ty jaǵdaıda ajyratyldy. Osy­ǵan oraı búgingi tańda stansada tek bir ener­gııa blogy jumys isteıdi. Kásip­oryndaǵy energııa blogynyń ajyra­ty­lýyna baılanysty Mańǵystaý jáne Atyraý oblystaryndaǵy bir­qa­tar ken ornynda, atap aıtqanda «Qa­ra­janbasmunaı» AQ jelisi boıynsha 2 400-den astam uńǵyma toqtady. Sondaı-aq «Mańǵystaýmunaıgaz» AQ jelisi boıynsha «Qalamqas» jáne «Jetibaı» ken oryndarynda 1 131 uńǵyma, «Embimunaıgaz» AQ ken oryn­darynda 1 809 uńǵyma toq­ta­tyl­dy. «О́zenmunaıgaz» AQ-da О́zen jáne «Qaramandybas» ken oryn­da­rynda sý aıdaý júıesiniń 30 sor­ǵy­­­sy toqtatyldy. «QazTransOıl» AQ­ je­lisi boıynsha Atyraý jáne Mań­­­ǵystaý oblystaryndaǵy 11 mu­naı ­aıdaý stansasynyń jumysy, «Ma­gıstralnyı Vodovod» JShS jelisi boıynsha úsh sý sorǵy stansasynda sý aıdaý toqtatyldy. Jalpy, MAEK JShS-nyń apattyq jaǵdaıy munaı kompanııalaryn iri kólemde shy­ǵyn­ǵa batyrdy. О́tken táýlikte óndirý boıyn­sha shyǵyn shamamen 10 myń tonnany qurady. Qazirgi ýaqytta oblys kásiporyndary boıynsha shekteýler shamamen 30% nemese 45 MVt.

– Syrtqy jeliler tarapynan elektr energııasyn berýdiń úzilýine baılanysty Atyraý MО́Z toqtatyldy. Sol sebepti «KPI inc» JShS, «Qarabatan­da» gaz-hımııa kesheni apattyq jaǵdaı­da toqtatyldy. Elektrmen jabdyq­taý óshirilgendikten AMО́Z barlyq tehnologııalyq qondyrǵysy qaýip­siz toqtatyldy. Avarııalyq jaǵdaı­dyń aldyn alý jáne personaldyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý úshin apatty joıý algorıtmine sáıkes bar­lyq qondyrǵylardan kómirsýtekti gaz iles­pe gazben aýaǵa jiberildi, – deıdi «Qaz­MunaıGaz» ókilderi. AMО́Z rezervýarlarynda búgingi tańda 26 myń tonna avtobenzın, 34 myń tonna dızel otyny, 1 500 tonna suıytylǵan munaı gazy 6 myń tonna avıakerosın bar. Bul kólemder jeti kúndik turaqty jóneltýge jetkilikti. QMG ókilderiniń aıtýynsha, keıingi jyldary QMG ken oryndarynda elektr energııasyn avarııalyq ajyratý sanynyń turaq­ty óskeni baıqalady. Máselen 2023 jyldyń birinshi jartyjyldyǵynda 153 ajyratý tirkeldi, al munaıdyń jalpy tapshylyǵy 74 myń tonnany qurady. Joǵalǵan paıda 8 mlrd teńgeni qurady.

– MAEK-gi elektr energııasyn ón­diretin úsh stansanyń bireýinde, ıaǵnı jylý energııa stansasynyń birinshi blogy apatty jaǵdaıda toqtatyldy. Azdaǵan shekteýlerden soń turǵyndar­ǵa qyzmet kórsetý jolǵa qoıylǵan­men, óndiris oryndarynda 90 mb jýyq elektr energııasyna shekteý qoıyldy. Jaǵdaıǵa oraı komıssııa qurylyp, aqaýdyń sebep-saldaryn anyqtaý­men aınalysady. Qazandyq qalypty jaǵdaıda 230 gradýs temperatýrada jumys isteıdi, keshe toqtaǵannan beri ol sýytylýda qazir 100 gradýs shamasynda tur. Jospar boıynsha 6 shildede iske qosylady, – dedi oblys ákimi N.Noǵaev Úkimet otyrysynda.

Úkimet otyrysynda Premer-mınıstr Á.Smaıylov Mańǵystaý obly­synyń ákimdigi energııa kombınaty­nyń qoldanystaǵy jabdyqtaryn iske qosý jáne jańǵyrtý jóninde shara­lar qabyldaý, Energetıka mınıstr­ligi «KEGOC» kompanııasymen birlesip Batys energııa torabynyń tıisti ju­my­syn qamtamasyz etý, Energetıka mı­nıstrligi, Ishki ister mınıstrligi, Básekelestikti qorǵaý agenttigimen bir­lesip, alypsatarlyq jáne JJM jasandy tapshylyǵyn qurý faktilerin joıý týraly tapsyrma berdi.

Mańǵystaý oblysynda «MAEK» JShS-de oryn alǵan jaǵdaıdyń sebe­bin anyqtaý jónindegi oblystyq komıssııa qurylyp, apat ornyna bardy. Jumys toby ortalyq dıspetcherlik pýnktke baryp, elektr generasııalaıtyn ortalyqtyń jumysymen tanysty.

№1 energııa blogy toqtaǵan sátten bastap qazandyq salqyndatý úderi­sin­de tur. №1 energoblokty jóndeý jumystary 5 shildege josparlan­ǵan. Jóndeý jumystary aıaqtalǵannan ke­ıin energııa blogy tolyq kólemde is­ke qosylady dep josparlanyp otyr.

Oblys ákimi N.Noǵaev Prezıdent ­tapsyrmasy boıynsha Atyraý MО́Z ­jáne Mańǵystaý atom energetıka­lyq kom­bınatynda bolǵan oqıǵanyń se­bep­terin tergeý boıynsha Memleket­tik komıssııa qurylǵanyn aıtty.

«Jaǵdaı Úkimettiń baqylaýynda. Bolashaqta basqa apattardyń aldyn alý úshin bolǵan oqıǵanyń mán-jaıyn anyqtaý qajet. Memleket basshysy­nyń qoldaýymen MAEK-ti jańǵyrtý bo­ıynsha kóptegen jumys júrgizilý­de. Jalpy somasy 28 mlrd teńgege bo­la­tyn qýattylyǵy táýligine 24 000 m3 sý qondyrǵysyn salýǵa 10 mlrd teńge bólindi. Bıyl mekemeniń turaqty jumysy úshin kúrdeli jáne bıylǵy jylǵy jóndeý jumystaryn júrgizýge MAEK kásiporny óz qarajatynan 6 mlrd 800 mln teńge bóldi. Bul meke­meniń oblys úshin mańyzdylyǵyn es­kere otyryp, oblystyq bıýdjet rezer­vinen 2 mlrd 600 mln teńge bólindi», dedi oblys ákimi N.Noǵaev.

Oqıǵaǵa oraı Energetıka mınıstri A.Sátqalıev MAEK-tegi apattyń se­bepteri men kásiporynnyń qazirgi jaǵ­daıy týraly aıta kelip: «Apat bol­ǵan MAEK zaýytyndaǵy jaǵdaıdyń qıyn ekenin bildik. Bul jaǵdaıdy joıý úshin oblys ákimdigi 4,9 mıllıard teńgege jýyq qarajat suraǵan. Premer-mınıstrdiń tóraǵalyǵy­men ótken shuǵyl jıynda zaýytqa 3,1 mlrd teńgeni bólý týraly sheshim qa­byl­dandy. Bul apat kásiporynnyń uzaq ýaqyt qarjylandyrylmaýynyń saldarynan boldy. Qarjy jınaqtal­dy. Tarıf jetkiliksizdiginen kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilgen joq. Eńbekaqynyń tómen deńgeıine baılanysty kásibı kadrlyq áleýetti qam­tamasyz etýde de belgili bir problemalar týyndady», dep túsindirdi.

MAEK-tiń jaǵdaıy múshkil. Tur­ǵyndar tynys-tirshiligimen tutas óndi­ris sektory kindiginen baılanǵan alyp nysanǵa jyldar boıy salǵyrt qaraý­dyń saldary osyndaı apattyq jaǵdaıǵa ákelip soqtyrdy. Qyr astyndaǵy qys­qa deıin jóndeý jumysy eńserile me, joq jyldar boıy jamala túsken qıyndyqtardyń sheshimi de jyldarǵa júk bola ma – belgisiz...

Mańǵystaý oblysy