Táýelsizdiktiń 30 jylynda memlekettilikti damytý jóninde aýqymdy sharýa júzege asyryldy. Biraq osy ýaqyt aralyǵynda at tóbelindeı azamattar ata-babamyz mura etken, memleketke, halyqqa tıesili ıgilikti óziniń menshigine aınaldyrdy. Jekeshelendirý úderisiniń basym bóligi zańsyz júrgizildi. Sondyqtan bul ıgilikterdi memleketke qaıtarý – elimizdegi áleýmettik ádilettilikti qalyptastyrýdaǵy eń mańyzdy faktor.
Zańsyz satyp alynǵan aktıvterdi memleketke qaıtarý týraly zań – barmaq basty, kóz qysty áreketpen jekeniń qolyna ótken zaýyt, fabrıka, basqa da ǵımarattardy memleket menshigine qaıtara otyryp, elimizdegi áleýmettik jáne tarıhı ádilettilikti qalyptastyratyn basty tetik.
Elimizde túıini tarqamaǵan túıtkildi ekonomıkalyq, áleýmettik, ınfraqurylymdyq kóptegen problema bar. Olardy sheshýge qarjylyq resýrs tapshy. Mine, osy rette shetelge zańsyz shyǵarylǵan, jemqorlyq jolmen ıemdenilgen kapıtaldyń barlyǵyn memleketke qaıtarý qajet. Bul – ata-baba men urpaq aldyndaǵy úlken paryzymyz. Demek, muny ózimizdiń halyq aldyndaǵy qaryzymyzdy qaıtaryp jatyrmyz dep esepteý kerek. Iаǵnı ádilettilikti qalyptastyrýdaǵy óte mańyzdy zań.
Bul zań qoldy bolyp ketken aktıvterdi qaıtarýdyń negizgi tetikterin qalyptastyrady. Eger zańnyń ishki mehanızmderine úńilsek, qoǵam, memleket, quzyrly organdar elimizdegi 162 nemese odan da kóp azamattyń kapıtalyn izdestiredi. Kapıtaldyń kópshiligi zańsyz aýdarylǵan degen kúdik bolsa, mindetti túrde komıssııa tekserip, memlekettik quqyq qorǵaý organdary ony qaıtarý máselesimen aınalysady. Oǵan qoǵamdyq baqylaý júrgiziledi.
Qazir qoǵamdyq baqylaý – sybaılas jemqorlyqtyń jolyn kesýdegi proteksııanyń basty toqtatýshy kúshi. Meniń oıymsha, osy qoǵamdyq baqylaýda jumyldyrylatyn prokýratýraǵa, qoǵamdyq komıssııaǵa memleketshil, elshil, halyqshyl azamattardy kiristiretin bolsa, onda eshkim zańsyz áreketterge barmaıdy. Sondyqtan qurylatyn memlekettik komıssııa músheleri retinde qaǵıdatshyl qoǵam ókilderin, Parlament depýtattaryn engizetin bolsaq, jumys oń baǵytta júredi. Zańsyz kapıtaldy qaıtarý – elimizdegi júrgizilip jatqan reformalarǵa degen senimdi qalyptastyratyn basty faktordyń biri. Sheshim qabyldaıtyn azamattardyń ózderi de bul jaýapkershilikti túsinedi degen senimdemiz.
Erlan SAIROV,
Májilis depýtaty