• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tarıh 25 Shilde, 2023

Altyn monshaqty qabir

350 ret
kórsetildi

Taıaýda Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ arheologtary erte temir dáýirine jatatyn otbasylyq qabirdi tapty. Jerleý rásimine qaraǵanda, bul qabirler ártúrli ýaqytta salynǵan. Ekspedısııa jetekshisi qorǵan úıindisiniń astynda taǵy da jerleý oryndary bolýy múmkin ekendigin aıtady. Keleshekte bul qorǵan tolyǵymen zerttelmek. Qazirgi ýaqytta barlyq oljalar dalalyq zerthanada aıqyndalyp jatyr. Tabylǵan arheologııalyq keshender jetisýlyq kóne turǵyndardyń zattyq jáne rýhanı mádenıetinen málimet beredi.

Osylaısha Ál-Farabı atynda­ǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetiniń ar­heologııalyq ekspedısııasy ta­rıh ǵylymdarynyń doktory, qaýym­dastyrylǵan professor Dosbol Baıǵunaqovtyń jetekshiligimen Almaty oblysy Talǵar aýdany Jańalyq aýylyndaǵy qazba ju­mystary kezinde erte temir ǵasy­ryna jatatyn otbasylyq qabirdi taýyp aldy.

Zertteý jumystary «Qazaq­stan­­nyń ońtústik-shyǵys jáne shy­­ǵys aımaqtarynyń (Shý-Ile alqaby, Tarbaǵataı jáne Ala­kól oıysy) mádenı murasyn pán­ara­lyq arheologııalyq jáne tarı­hı-etnografııalyq zertteý» atty maq­satty qarjylandyrý baǵdarlamasy aıasynda júrgizildi.

Dalalyq jumystar barysyn­da aýyldyń ońtústik shetindegi Kishi Almaty ózeni jaǵalaýyndaǵy qor­ǵan zertteldi. Qorǵannyń dıametri – 30 m bolsa, bıiktigi – 0,5 m. Ortalyq bólikten 1,2 m tereńdikten bir deń­­geıde jatqan, biraq jerleý rá­si­minde aıyrmashylyqtary bar eki qabir arshyldy.

Birinshi jerleý orny batys­tan shyǵysqa qaraı baǵyttalyp, usaq tastardyń ústinde jatyr. Jerlengen adamnyń bas jaǵy­na janýarlardyń súıekteri, qumy­ralar, alasa shynyaıaqtar men tosta­ǵandar túrindegi qysh ydystar qoıylǵan. Sonymen qatar jerleý ornynan qola aına men altyn folgaǵa oralǵan monshaq, máıittiń sol jaǵynan 3 keramıkalyq buıym tabyldy. Jerleý shuńqyrynyń shyǵys bóliginde tonaý izi baıqaldy, buǵan qańqa súıekterdiń ǵana emes, áshekeı buıymdy quraǵan altyn monshaqtardyń kóp bóliginiń joqtyǵy aıǵaq bola alady.

Ekinshi jerleý orny birinshi­sinen ońtústikke qaraı 1,5 m jerde ornalasqan. Jerleýdiń tas tósen­disi joq, ońtústik-batystan sol­tústik-shyǵysqa baǵyttalyp jat­­qy­zylǵan. Jerleý ornynan 6 ke­ra­­mıkalyq ydys pen ústine py­shaq qoıylǵan maldyń súıekteri anyq­taldy. Sondaı-aq bas súıeginiń sol jaǵynan qola aına tabyldy. Bas súıektiń ústinen áshekeı bolýy múmkin altyn folga qaldyqtary arshyldy. Baǵaly tastarmen kóm­kerilgen altyn syrǵa da bas súıek qorapshasy janynan tabyldy. Taǵy da altyn monshaq bóligi alyndy. Máıit uzynynan sozylyp jatyr, onyń aıaq súıekteri saqtalmaǵan. Sondaı-aq oń qol saýsaqtary­nyń tusynan saqtarǵa tán akınak (qanjar) tabyldy. Temir akınaktyń uzyndyǵy 30 sm, sonymen qatar qynaptyń altyn jabynynyń qal­dyqtary da anyqtaldy. Eki saý­saqty ustaǵyshy men sýaǵary bar ke­ra­mıkalyq ydystardyń biri Úısin dáýiriniki bolýy yqtımal.

Sońǵy jańalyqtar