Abaıdyń týǵan kúni qarsańynda qoǵamdy ylǵı bir suraq alańdatady: aqynnyń shyn týǵan kúni qashan? Qanshama jyldan beri ǵalymdar arasynda da ártúrli pikir aıtylyp keledi. Biri mereıli kúndi 10 tamyz dese, endi biri 23 tamyz desedi.
Búginde Abaımen ıyqtas hám qabilettes álem aqyndarynyń ómirderegi búge-shigesine deıin zerttelip, hattalǵany bylaı tursyn, qaı óleńi qashan, qandaı oqıǵada jazylǵany anyqtalyp, kóz aldymyzda tur. Al hakimniń týǵan kúni jaıyndaǵy kókparǵa túsken talas Abaıdyń ár týǵan kúni saıyn qozǵalady.
Abaıdyń týǵan kúni degende, eń aldymen hakimniń kózin kórgen, qasynda talaı jyl júrgen Árham Kákitaıulynyń esteligine júginemiz. Onda «Qunanbaı aýyly Qasqabulaqqa kelip qonǵannan keıin 1845 jyly, eskishe 10 avgýst kúni Qunanbaıdyń ekinshi áıeli Uljan tolǵatyp, bir ul dúnıege keledi. Atyn arabsha Ibrahım dep qoıady» delingen. Al Árhamnyń ákesi Kákitaı Abaıdyń ómirderegin tulǵanyń óziniń tapsyrmasymen jazady. Sonda «Abaı Jylan jyly, mal kúzeýge túsetin kezde týǵan» degen derekti aıtqan. Mal kúzeýge túsetin kez, bul – tamyzdyń sońy.
Eske salsaq, 1918 jyly 26 qańtarda Halyq komıssarlary keńesiniń tóraǵasy V.Lenınniń qol qoıýymen, álemmen birdeı bolýy úshin jańa kúntizbe engizildi. Onda 31 qańtardan keıin 1 aqpan bolmaı, 14 aqpan bolady dep jazylǵan. Iаǵnı kúntizbe 13 kúnge jyljytyldy. Máselen, Muhtar Áýezov ózi týraly málimetinde «men 15 sentıabr kúni týdym» dep jazady. Keıinnen óz qolymen 28 qyrkúıekke aýystyryp jiberedi. Iаǵnı Abaıdyń týǵan kúni eskishe 10 tamyz bolǵanda – jańa kúntizbede 23 tamyzǵa saı keledi.
Al Qazaq keńes ensıklopedııasynda, odan soń Qazaqstan ensıklopedııasynda da Abaıdyń týǵan kúni eskishe – 29 shilde, jańasha 10 tamyz delingen.
Taǵy bir derek, Ospannyń Jıdebaıdaǵy tórt qulaqty zıratyn Abaı óz qolymen saldyrǵan. Bul zırat ótken ǵasyrdyń alpysynshy jyldaryna deıin boldy. Sonyń basyna júrek sekildi maltatas qoıylǵan. Onda Ospannyń týǵan kúni men qaıtys bolǵan kúnin pyshaqtyń ushymen Abaı ózi qashap jazǵan. Ospan shilińgir shildede ómirden ótken. Sol sebepten Abaı onyń súıegin Aqshoqyǵa jetkize almaı, Jıdebaıǵa jerlegen. Keıinnen inisiniń qasyna ózi damyl tapty.
Muhtar Áýezov 1940 jyly Almatyda Abaıǵa qulpytas jasatqany málim. Muny Abaıdyń 100 jyldyǵynan biraz jyl ótkennen keıin ákelip, basyna qoıdyrǵan. Qulpytasqa «Abaı 10 tamyz kúni dúnıege keldi» dep jazdyrǵan.