Joldaýdaǵy basty tujyrym – tıimdilik

Prezıdent osy Jol­da­ýynda eldegi ekonomıkalyq, áleý­­mettik damýdyń taıaý jyl­­dar­daǵy evolıýsııasyn aıqyn­dap berdi. Ol zańdy da. О́ıt­ke­ni halyqtyń turmys sapasy, berekeli ómir súrýi ekono­mı­kanyń damýymen tike­leı baılanysty. Memleket bas­shysynyń Joldaýy osy sala­daǵy kún tár­ti­binde turǵan, ha­lyq, qoǵam kút­ken ótkir másele­ler­­diń sheshi­min tap basady.

Álemdegi geosaıası ahýalǵa qara­mastan el ekonomıkasy tu­raqty damyp keledi. Negiz­gi baǵyt­tar boınsha oń kórset­kish­terge qol jetkizdik. Alaıda jahandyq ekonomıka ózgerip jatyr. «Túbegeıli ózgerister dáýiri bastaldy», dedi Prezıdent.

Osyndaı syn-qaterlerge qalaı tótep bere alamyz? Teh­no­logııalyq básekege daıynbyz ba? Azyq-túlik qaýipsizdigin qam­tamasyz etý, ornyqty damý sııaq­ty ózekti máseleler kóp. Qasym-Jomart Kemeluly osy jáne jurt­shylyqty alańdatqan ózge de suraqtardyń bárine naqty jaýap berdi.

Eń bastysy, osynaý mańyzdy kezeńde úlken ekonomıkalyq serpilis jasaýǵa memleketimizde tolyq múmkindik bar. Resýrs ta jetkilikti. Ekonomıka dege­ni­miz – eń áýeli turaqty jumys, laıyqty tabys. Halyqqa keregi de osy. Bul oraıda ádildik, ınklıýzıvtik jáne únem­shil­dik ja­ńa ekonomıkalyq baǵ­da­ry­myz­dyń ózegine aınalady. Muny Memleket basshysy dóp basyp aıtty.

Osy oraıda men birneshe jaıt­qa toqtalǵym kelip otyr.

Birin­­shiden, Prezıdent qazirgi kúr­deli jaǵdaıda eldiń ekono­mıkalyq modelin qaıta qaraýdy usyndy. Qazaqstannyń qaı salada da áleýeti zor. Mu­naı-hımııa, shıkizat óńdeý, mashına jasaý, aýyl sharýa­shy­lyǵy jáne t.b. Bizdiń ekonomıkamyz tıimdi bolýy kerek. Sapaly ónimdermen ózimizdi ózimiz tolyq qamtamasyz etýge tıispiz. Ol úshin ekonomıkany ártaraptandyrý mańyzdy. Memleket basshysy osyǵan er­ek­she mán berdi.

Ekinshiden, ekonomıkany qar­jylandyrý. Qazir ekonomıkaǵa qarjy kerek. Investısııa jetis­peıdi. Bul jerde otandyq bank­ter­diń áleýeti men resýrsyn mo­lynan paıdalaný mańyzdy. Qa­zirgi ýaqytta naqty sektordy qar­jylandyrý azaıyp ketken. Kerisinshe, bankterdiń deni tutyný nesıesine kóp kó­ńil bóledi. Memleket basshysy Ulttyq bank ınflıasııamen kúresý úshin bazalyq mól­sher­lemeni joǵary deńgeıde ustap turǵandyqtan, bankterdiń mol paıdaǵa kenelgenin aıtty. Al­maq­tyń da salmaǵy bar. Endi bank­­ter ekonomıkanyń naqty sektoryn qarjylandyrýǵa kúsh sa­la­tyn bolady. Ekonomıka ju­­mys isteýi kerek. Qarajat aı­­nalýy qajet. Bul – úlken ári ma­ńyzdy másele. Bankter ekono­mıkany da­mytýdyń qaınar kózi­ne aına­lý­ǵa tıis. Búgin Pre­zı­dent osy jóninde tıisti tapsyrma berdi.

Úshinshiden, kólik-logıs­tı­kany damytý. Toǵyz joldyń torabynda turǵan memleketimizdiń bul saladaǵy múmkindigi zor ekeni aıtpasa da belgili. Eýra­zııa­nyń qaq ortasynda or­na­las­qan memleketimiz arqyly eń mańyzdy jol toraptary kesip ótedi. Bizdiń teńiz jáne qurǵaq porttarymyz, avtomagıstraldarymyz arqyly Qytaıdan Eýropaǵa, Reseıden Parsy shy­ǵa­naǵyna taýar tasymaldaý ál­de­­qaıda jyldam. Sondyqtan kólik-logıstıka salasyn ekono­mıkanyń jańa draıveri, kúre­ta­myryna aınaldyrý – bas­ty mindetimiz. Ol úshin Kólik mınıstrligi qaıta qurylyp, osy jumyspen tikeleı aınalysatyn bolady. Jol ınfraqurylymyn damytý azamattarymyzdyń tur­my­syn jaqsartyp, tabysyn art­tyrýǵa zor septigin tıgizedi.

Elimizde taǵy bir mı­nıstrlik – Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstrligi qurylady. О́ıtkeni bul másele elimiz úshin asa ózekti. Sýdyń sapasy men ha­lyq­qa qol­jetim­diligine qatysty óńir­ler­de problema kóp. Endi sýǵa qatys­ty barlyq máseleni sheshý osy vedomstvanyń moınyna júk­telgeli otyr.

Taǵy bir mańyzdy másele – tabysty ómir súrýdiń kilti tek aqsha tabýda emes, sonymen qatar únemdeı bilýde. Bul – barshaǵa aıan. Qazir búkil álem únemdeýge bet buryp otyr. Ol sý resýrstarynan bastap, qarapaıym otbasy tabysyn únemdeýge de qatysty. Biz de osyny úırenýge tıispiz.

Turǵyndardyń kredıtti shamadan tys alýy alańdatarlyq másele bolyp tur. Búginde mıllıonnan astam otandasymyz nesıesin tóleı almaı júr. Mem­leket basshysy buǵan da naqty jaýap berdi. Osy oraıda azamattardy jappaı qarjylyq saýat­tylyqqa oqytýdyń aýqy­myn keńeıtýdi tapsyrdy. «Amanat» partııasy bul jumysty bas­tap ketti. «Qaryzsyz qoǵam» joba­sy­nyń alǵashqy nátıjeleri kó­ńil kónshiterlik. Elimizdiń 8 aı­ma­ǵynda 20 myńnan astam adam qarjylyq saýatyn arttyrdy. Búgin Prezıdent bul jobany Úkimetpen birlesip iske asyrýdy tapsyrdy.

Qasym-Jomart Kemeluly el bolashaǵyna qatysty máse­le­­lerge kelgende árdaıym ha­lyq­tyń pikirin eskeredi. Buǵan biz taǵy bir márte kóz jetkizdik. Máselen, Atom stansasynyń qu­ry­lysy boıynsha referendým ótkizý jaýapty ári mańyzdy qadam bolmaq. Halyq óz bolasha­ǵyn ózi tańdaýǵa quqyly.

Búgingi Joldaýdan túıgen bas­ty oı – tıimdilik. Biz osy tap­syrmalardyń bárin júıeli ári tıimdi oryndasaq qana nátı­jege qol jetkizemiz. Tıimdi eko­­no­­mıka qalyptastyryp, ıgi­­lik­­­te­ri­mizdiń bárin – jer, sý, ta­bıǵı baılyqtardy ádil de tıimdi paıdalanýymyz kerek. Sonda ǵana halyqtyń ál-aýqaty artyp, memleketimiz órken­deı­di. Al bizdiń maq­satymyz – Jol­daýda aıtylǵan mindet­terdiń barlyǵynyń zańna­malyq deń­geı­de sapaly ári jedel oryndalýyn qamtamasyz etý.

Erlan QOShANOV,

Májilis tóraǵasy