Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Ádiletti Qazaqstannyń ekonomıkalyq baǵdary» Joldaýy ekonomıkalyq jańǵyrýǵa baǵyttaldy. Halyqtyń kópten kútkeni de ekonomıkalyq damý edi. Álbette, ishki-syrtqy saıası turaqtylyq bolmasa, áleýmettik-ekonomıkalyq damý múmkin emes. Eń bastysy Prezıdent Joldaýlarynda aıtylǵan máseleler jergilikti jerlerde sheshimin tabýy kerek.
Prezıdent eń aldymen, byltyrdan beri júrgizilgen saıası reformalar týraly aıtyp, «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» tujyrymdamasy barynsha ornyqqany, aldaǵy ýaqytta «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn naqty iske asyrýymyz qajettigin aıtty. Bul jerde Parlamenttiń róli erekshe ekenine mán berdi. Sondaı-aq, ekonomıka men adam quqyǵyn qorǵaý salasynda mańyzdy qadamdar jasalǵanyna toqtaldy.
Memleket ekonomıkalyq erkindikke kóshpekshi. Áli kúnge shıkizatqa táýeldilikten aryla almaı kele jatqanymyz ınnovasııanyń jetkiliksizdiginen, eńbek ónimdiliginiń tómendiginen ekeni belgili. Sonyń saldarynan óndiris, qaıta óńdeý, aýyl sharýashylyǵy, jalpy barlyq derlik salada aıtarlyqtaı damý baıqalmady. Prezıdent ózi bastap jurtshylyq ulttyq tabystyń ıgiligin kórý úshin kúrdeli máselelerdiń naqty sheshý joldaryn kórsetti. Endi makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý, ekonomıkany ártaraptandyrý jáne sıfrlandyrý qolǵa alyndy. Makroekonomıkalyq turaqtylyqty qamtamasyz etý – jalaqy, jumyssyzdyq, baǵa, tabys, ınflıasııa, salyq sııaqty dúnıeler memleket deńgeıinde qarastyrylatyn ekonomıkalyq rásimder. Ekonomıkany ártaraptandyrý jan-jaqty damýǵa jol ashýǵa tıis. Al sıfrlandyrý júıesi ashyqtyqty qamtamasyz etedi. Mysaly, bıznes nemese bızneske qyzmet kórsetý júıesi sıfrlandyrýǵa kóshirilse adamı faktor aralasa almaıdy, nátıjesinde, jemqorlyq deńgeıiniń tómendeýine septigin tıgizedi.
Sondyqtan da damyǵan el bolamyz desek, saıası reformalarmen shektelip qalmaýymyz kerek. Osy jumysty túbegeıli jáne jan-jaqty áleýmettik-ekonomıkalyq reformaǵa ushtastyrý qajet ekenin aıtty
Joldaýda halyq úshin mańyzdy sanalatyn «Otbasy banktiń» qyzmetin aýdandar men mono-qalalarǵa, aýyldarǵa basa nazar aýdarý keregi aıtyldy. Qazir elimizdegi 21 bank bolsa, onyń korporatıvti sektorǵa nesıe berýmen, ıaǵnı ekonomıkalyq jobalardy qarjylandyrýmen birneshe iri bank qana aınalysady. «Sondyqtan osy saladaǵy básekeni arttyrý úshin elimizge shetelden senimdi úsh bankti tartqan jón», dedi Prezıdent. Sonymen birge Memleket basshysy elimiz naqty sektorǵa beriletin kredıt azaıyp jatqanda bankter tutyný nesıesimen áýestenip ketkenin aıtty. Osy jaǵdaı azamattardyń shekten tys qaryzǵa batýyna ákelip soqtyrdy.
«Meniń 2019 jyly 500 myń azamattyń kepilsiz nesıesin keshirý týraly sheshimim jáne jaqynda qabyldanǵan «Jeke tulǵalardyń bankrottyǵy týraly» Zań máseleni birshama rettedi. Biraq ahýaldy birjola túzeý úshin jańadan júıeli sharalar qabyldaý qajet. Sonymen qatar azamattardyń qarjy saýatyn arttyrý óte mańyzdy», dedi Prezıdent.
Búginde «Amanat» partııasynyń «Qaryzsyz qoǵam» jobasyn júzege asyryp keledi. Nátıjesinde, elimizdiń 8 aımaǵynda 20 myńnan astam adam qarjylyq saýatyn arttyrdy. Olardyń kópshiligi – 10 jáne odan da kóp nesıe alǵan adamdar. Bul joba az ýaqytta óziniń tıimdiligin kórsetti. Osyǵan oraı Memleket basshysy Úkimetke «Amanat» partııasymen birlesip, onyń aýqymyn keńeıtýdi tapsyrdy.
Memleket basshysy Joldaýda ınvestısııaǵa erekshe mán berdi. Byltyr Qazaqstannyń ishki jalpy ónimi 104 trıllıon teńge bolsa, elimizge 28 mıllıard dollar tikeleı shetel ınvestısııasy tartylǵan. Prezıdent bunyń rekordtyq kórsetkish ekenin atap ótti. Al syrtqy saýda-sattyq buryn bolmaǵan deńgeıge, ıaǵnı 136 mıllıard dollarǵa jetken. Onyń 84 mıllıardy – eksport. Syrtqy qorymyz 100 mıllıard dollarǵa jýyqtady. Bul eń aldymen, ekonomıkalyq turaqtylyǵymyzdyń asa mańyzdy kepili ekeni sózsiz.
Orta bilimniń sapasy – tabysty ult bolýdyń mańyzdy sharty. О́skeleń urpaqtyń bilimdi bolýy men jan-jaqty damýy úshin qolaıly jaǵdaı jasaıtyn «Jaıly mektep» jobasy bastaý aldy. «Jaıly mektep» jobasy aıasynda 400-ge jýyq mektep salynady. Qazir aýyldyq jerde 300-den astam densaýlyq saqtaý nysany salynyp jatyr. «Ulttyq qor – balalarǵa» jobasy qolǵa alyndy. Sonyń arqasynda jańa jyldan bastap balalardyń esepshotyna qarajat túse bastaıdy. Ár balanyń esepshotyna qarajat aýdarylatyny, jas urpaqtyń bolashaǵyna nazar salǵany barsha balalar men ata-analardy qýantady. Joldaýdyń jaqsylyǵyn baldyrǵandar men oqýshylar, stýdentter men pedagogter, zeınetkerler, jalpy áleýmet kóredi.
Qaırat BALABIEV,
Májilis depýtaty