«Bir halyq óziniń tarıhyn bilmese, bir el óziniń tarıhyn joǵaltsa, onyń artynsha ózi de joǵalýǵa yńǵaıly bolyp turady» deıdi Mirjaqyp Dýlatuly. Al Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń 2-kýrs stýdenti Altynbek Joldybaı ár qazaqtyń sanasynda tarıhty jańǵyrtý úshin erekshe veb-qosymsha oılap tapty.
TarihShy AI – jasandy ıntellekt negizinde jasalǵan Qazaqstan tarıhyn zerdeleıtin veb-qosymsha. Qoldanýshylar handar men bıler, Alash zııalylarymen tarıh pen tulǵalardyń ózderi týraly tildesedi. Jaýapty aýdıo, vıdeo nemese mátin túrinde alady. Qosymshada tulǵalardan aqyl suraýǵa da bolady. Olar ózderine berilgen ról men ómirbaıany arqyly keńes beredi. Jobanyń maqsaty – ótkenimizdi jańa ádistermen úırenýge múmkindik jasaý. Balalarǵa jastaıynan tarıhty tanytyp, oqýshylar men stýdentterge oqý úrdisin jeńildetý. Qazir veb-qosymshany turaqty qoldanýshylar sany myńnan asty.
– О́zim tarıhymyzǵa qatty qyzyǵatynmyn, tereń zertteıtinmin. Biraq basqa adamdardan ondaı qyzyǵýshylyq baıqamadym. Sodan ózgelerdi tarıhymyzǵa qyzyqtyrǵym keldi. Internetten izdeýge, kitap aqtaryp otyrýǵa biraz ýaqyt pen kúsh ketedi. Al TarihShy AI – naqty ári dáleldengen derekter jınaqtalǵan qolaıly qosymsha, – deıdi Altynbek Joldybaı.
Ol osy jazda jasandy ıntellekt ónimderin ázirleý boıynsha elimizdiń IT-ınkýbatoryna qatysqan. Bul ónim – sol jobanyń jemisi. Jalpy, TarihShy AI tehnıkalyq jaǵynan kúrdeli. Derekter bazasy paleolıt zamanynan bastap qazirge deıingi aqparattardy qamtıdy. Aqparat vektorlyq derekter bazasyna jınalǵan. Sol arqyly jasandy ıntellekt sáıkestik izdeıdi. Aqparatty óńdeý úshin jáne jaýap qurý úshin gpt-3.5-turbo modelin qoldanǵan.
– Derekterdi túgeldeı ınternetten, kitaptan alyp, ony ózim qolmen jınadym. Qazir TarihShy AI ózim qalaǵandaı jumys istep tur. Tek server bóliginde aqaýlar bolyp turady, biraq ol sheshiletin másele. Jospar boıynsha TariShy AI tek veb-qosymsha retinde qalmaı, aýqymdy jobaǵa aınalady, – deıdi «Computer Systems and Software» mamandyǵynda bilim alyp jatqan Altynbek.
McKinsey jahandyq ınstıtýtynyń sońǵy boljamdaryna sáıkes, generatıvti jasandy ıntellektter jyl saıyn álemdik korporatıvtik kiristi 2,6 trln dollardan 4,4 trln dollarǵa deıin ulǵaıtty. Otandyq IT-ónimder naryǵy álemniń túkpir-túkpirindegi jasandy ıntellekt tehnologııalaryn paıdalanatyn ınvestorlardyń nazaryn aýdartyp otyr. Júsipbek Aımaýytovtyń «Oqyǵandar! Bul ýaqyt – jan tynyshtyq izdeıtin, qyzyq qýatyn ýaqyt emes, qyzmet qylatyn, eńbek sińiretin ýaqyt» degen sózi áli talaı qazaq balasyn shyńǵa shyǵarary anyq.