Aǵa býyn árqashanda keler býynǵa jaýapty. Bul – ómirlik zańdylyq. «Aldyńǵy jaqsy artqy jasqa tálim-tárbıe aıtpasa, el bolǵanyń qaısy», degen eken zańǵar jazýshy Muhtar Áýezov. Sol sebepti qart ustaz retinde jastardy jigerlendirý maqsatynda bir usynys aıtpaqpyn.
Urpaq tárbıesi – ózekti máseleniń biri. Aǵylshynnyń belgili pedagogi Ýlıam Ýord aıtpaqshy, «Máńgilikti oılasań, adam tárbıele». Al grek fılosofy Epıktet: «Álemdegi kúlli ǵajaıyptardyń ishindegi eń tamashasy – jaqsy tárbıelengen adam, ony da tárbıeleıtin ustaz» degen eken. Demek máńgilik eldiń qaıtpas-qaısar, halqynyń naǵyz namysshyl ul-qyzdaryn bilim nárimen sýsyndatyp kele jatqan jandar – ustazdar. Ál-Farabı babamyzdyń: «Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy» degen sózi bar. Urpaq bilimdi júrekpen qabyldaǵanda ǵana «tolyq adam» bolatyny dáleldenip otyr.
Keıingi kezderi jasóspirimder arasynda rýhanı-adamgershilik qaǵıdalarynyń tolyq saqtalmaýy, jalpy adamı ádep negizderiniń jetispeýshiligi, adal eńbek etý nıeti men erik-jigerdiń tómendeýi, ómirlik maqsattarynyń aıqyn emestigi sekildi jaǵymsyz qasıetterdiń etek alýy qoǵamnyń alańdatýshylyǵyn týǵyzyp otyr. Maǵjan Jumabaı «Bala tárbıesi – bir óner, óner bolǵanda da óte aýyr óner. О́ıtkeni ol jeke bir ǵylym ıesi bolýdy tileıtin óner» degen eken. Aıtpaǵym, osyndaı jeke tulǵa qalyptastyryp kele jatqan ustazdarǵa degen qurmet áli de jetkiliksiz dep oılaımyn.
Jasóspirim úshin ata-anadan keıingi eń qymbat jan – ustaz. Onyń aldynan kez kelgen mamandyq ıesi tálim-tárbıe men bilim alyp, bıik shyńdarǵa shyǵady. Ár adamnyń ustazy bar. Osyny únemi este ustaý ulaǵattylyqty bildiredi degen oıdamyn. «Muǵalim men jas adamǵa jumsaǵan aqshalaryńyz ózderińizge eselep qaıtady» degen eken ult ustazy Ahmet Baıtursynuly.
Osy oraıda Prezıdentimiz óner adamdaryna «Halyq ártisi» degen ataq berýge pármen etti. Sol ártister de ustazdyń aldynan shyqqan joq pa? Olardyń boıdaǵy jaqsy qasıetteri men darynyn ushtap, shyńdaǵan da ustazdar ǵoı. Sondyqtan azamat tárbıelep, tulǵa qalyptastyryp júrgen ulaǵatty ustazdarǵa «Halyq muǵalimi» degen ataq nemese memlekettik syılyq taǵaıyndalsa, jón bolar edi dep oılaımyn. Bul meniń ǵana emes, kóptiń kókeıindegi oı ekenine de kámil senemin. Biz osy arqyly qoǵamdaǵy muǵalim mamandyǵynyń qadir-qasıetin arttyramyz ári jastardyń tárbıesine de yqpal etemiz.
Saǵynbek ÁShIRBEKULY,
ardager ustaz