Kedendik rásimderdi jeńildetý usynyldy

Is-shara barysynda taraptar óńirlik damýdyń keń aýqymdy máseleleri boıyn­sha pikir almasty, sondaı-aq ShYU sheń­berindegi saýda-ekonomıkalyq jáne mádenı-gýmanıtarlyq yntymaq­tas­tyq­tyń ózekti baǵyttaryn talqylady.

О́z sózinde Álıhan Smaıylov ShYU eleýli tabıǵı resýrstarǵa, tehnolo­gııalyq jáne zııatkerlik áleýetke ıe bola otyryp, óziniń negizgi maqsattaryna nyq qadam basyp kele jatqanyn atap ótti.

«Bul – teń quqyqtyq seriktestik ne­gizin­de aımaqtaǵy teńgerimdi ekonomı­kalyq ósimge, áleýmettik jáne mádenı damýǵa qol jetkizý»,  dedi ol.

Premer-mınıstr shildedegi Sammıt qorytyndysy boıynsha ShYU elderiniń bas­shylary saýda-ekonomıkalyq ynty­maq­tastyqty odan ári arttyrý boıynsha birqatar mindet qoıǵanyn eske saldy.

«Atalǵan baǵyttaǵy birlesken kúsh-jigerdiń basty maqsaty – ShYU múshe­leriniń barlyǵynyń múddelerine saı keletin alań retindegi rólin odan ári nyǵaıtý. Bul – ShYU-ǵa tóraǵalyq etý sheńberinde Qazaqstan úshin asa mańyzdy tásil», dedi Álıhan Smaıylov.

Osyǵan baılanysty Úkimet basshysy Shanhaı Yntymaqtastyq Uıymy keńistigindegi saýda-ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtý men damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

Jalpy, aımaqishilik saýda 20 jyldan astam ýaqyt ishinde 100 esege jýyq ósti. О́tken jyldyń qorytyndysyna sáıkes Qazaqstannyń ShYU elderimen taýar aınalymy shamamen 20%-ǵa ósip, 61 mlrd dollarǵa jetti.

«Elektrondyq saýda keleshegi zor salalardyń birine aınalyp otyr. Túrli baǵalaý boıynsha ShYU elderinde elek­trondyq satýdan túsken jalpy ta­bys bıyl shamamen  1,5 trln dollar­dy quraýy múmkin. Biz eń áýeli keden­dik rásim­derdi jeńildetý arqyly elek­tron­dyq kommersııany qoldaý úshin qol­dan kelgenniń bárin jasaýymyz kerek», dedi Álıhan Smaıylov.

Osy maqsatta Premer-mınıstr ShYU elderiniń keden organdary bas­shy­larynyń kezekten tys otyrysyn ót­kizýdi, sondaı-aq ózara esep aıyry­sýda ulttyq valıýtalardyń úlesin art­ty­rýdy jáne «Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń múmkindikterin belsendi paıdalanýdy usyndy.

Onyń aıtýynsha, taǵy bir mańyzdy baǵyt – ShYU memleketteriniń geogra­fııalyq jaǵdaıyn eskere otyryp, keń aýqymdy kólik jelisin qurý.

«Qazaqstan «Bir beldeý, bir jol» jahan­dyq jobasyn júzege asyrýǵa bel­­sendi qatysyp keledi. Bul bastama Trans­kaspıı halyqaralyq kólik ba­ǵytymen birge «Shyǵys – Batys» jáne «Sol­tústik – Oń­tús­tik» dálizderiniń múm­­­­kin­dikterin ashý úshin qajetti alǵy­shart­­tardyń biri», dedi Álıhan Sma­ıy­­lov.

Ol sondaı-aq Qazaqstan júk tranzı­tin arttyrýǵa jáne «Qazaqstan – Túrik­menstan – Iran» temirjol qatyna­sy­nyń tabysty jumys isteýine múddeli eke­nin atap ótti.

Kólik salasyndaǵy yntymaqtas­tyqty keńeıtý maqsatynda Úkimet basshysy tıisti mınıstrlikter deńgeıinde óńirde qoljetimdi halyqaralyq baǵyt­tar­dy es­kere otyryp, jańa ońtaıly tásilderdi ázirleý týraly usynys aıtty.

«Bizdiń oıymyzsha, Strategııalyq porttar men logıstıkalyq ortalyq­tar­dyń seriktestik jelisin qurý bul úderiske qosymsha serpin bere alady», dedi Úkimet basshysy.

Álıhan Smaıylov atap ótkendeı, ınvestısııalyq yntymaqtastyqty jan-jaqty nyǵaıtý da birlesken jumystyń negizgi mindetteriniń biri bolýǵa tıis. Bul baǵytta Qazaqstan Prezıdentiniń ShYU-nyń ınvestısııalyq qoryn qurý týraly bastamasy mańyzdy ról atqara alady.

«Bul máselede ShYU Iskerlik keńesi men Bankaralyq birlestiginiń tarapynan belsendilik kútemiz», dedi Premer-mınıstr.

Úkimet basshysy sondaı-aq Uıym el­deri ekonomıkasynyń tehnologııalyq da­mý­­dyń jańa deńgeıine kóshýin jedeldetý ma­ńyzdy ekenin atap ótti. Munda ınno­va­­sııa­lardy engizý jáne jańa ındýstrııa­lar­dy qalyptastyrý negiz bolyp tabylady.

«Osy múmkindikti paıdalana otyryp, sizderdi 2024 jyldyń aqpan aıyn­da ótetin «Digital Almaty» sıfrlyq fo­rýmyna qatysýǵa shaqyrǵym keledi. Ol ShYU keńistiginde sıfrlyq habty qalyp­tastyrýǵa arnalady»,  dedi Álıhan Smaıylov.

Sonymen qatar Premer-mınıstr Uıym keńistiginde týrızmdi damytýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

«Elderimizde ornalasqan rýhanı kıeli oryndar men biregeı kóne eskertkishter IýNESKO-nyń álemdik mádenı mura tizimine engizilgen. Bul – aımaqtyq týrızm­di jandandyrýdyń berik negizi jáne keń aýqymdy múmkin­dikter alańy. Qa­zaqstan bul úderiske óz úlesin qosýǵa daıyn», dedi ol.

Úkimet basshysynyń aıtýynsha, Túrkistanda ShYU-nyń «Altyn Orda jáne onyń murasy» halyqaralyq konferensııasy uıymdastyrylady, onda «ShYU-nyń rýhanı kıeli oryndary» jobasynyń tusaýkeseri de ótedi dep jos­parlanǵan.

Sóz sońynda Álıhan Smaıylov Shanhaı Yntymaqtastyq Uıymy qar­qyn­dy damyp kele jatqan halyq­aralyq qurylymdardyń biri retinde óziniń qun­dylyǵyn kórsetip, ortaq múddege qyzmet etetinin basa aıtty.

«Qazaqstan Úkimeti elderimiz ben jalpy óńir úshin ózara tıimdi nátıjelerge qol jetkize otyryp, áriptestermen tyǵyz yn­tymaqtastyqta jumysty ári qaraı jal­ǵastyrýǵa daıyn», dep túıindedi sózin.

Is-sharaǵa Úndistannyń Syrtqy ister mınıstri Sýbramanıam Djaıshankar, Irannyń birinshi vıse-prezıdenti Mohammad Mohber, Qytaı Memlekettik keńesiniń premeri Lı Sıan, Qyrǵyzstan Prezıdenti Ákimshiliginiń basshysy, Mınıstrler kabınetiniń tóraǵasy – Aqylbek Japarov, Pákistan Syrtqy ister mınıstri Djalıl Abbas Djılanı, Reseı Úkimetiniń tóraǵasy Mıhaıl Mı­shýstın, Tájikstan Premer-mı­nıstri Kohır Ra­sýlzoda jáne О́zbekstan Premer-mınıstri Abdýlla Arıpov qatysty.

Sonymen qatar jıynǵa qatysýshy­lar arasynda ShYU Bas hatshysy Chjan Mın, Uıym janyndaǵy baqylaýshy memle­ketterdiń ókilderi – Belarýs Premer-mınıstri Roman Golovchenko jáne Moń­ǵolııa Premer-mınıstri Lývsan­nam­sraın Oıýýn-Erdene, tóraǵa­lyq etýshi tarap qonaǵy – Túrikmen­stan Mınıstrler kabıneti tóraǵasy­nyń orynbasary Hodjamýrat Geldy­mýradov, sondaı-aq TMD, EEK jáne AО́SShK turaqty jumys isteıtin organdarynyń basshylary bar.

Otyrys qorytyndysy boıynsha delegasııa basshylary birqatar qujattarǵa qol qoıdy. Olardyń qatarynda Memle­ket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen jarııalanǵan 2024 jyly ShYU-nyń Ekologııa jylyna arnalǵan is-sharalar jospary bar. Onyń aıasynda taqyryptyq konferensııalar men tanymdyq is-sharalar, qorshaǵan ortany qorǵaý boıynsha aýqymdy aksııalar jáne t.b. josparlanǵan.

Sonymen qatar ShYU elderiniń temir­jol ınfraqurylymynyń ózara baıla­nysyn damytýǵa, sıfrlyq saýdany jan­dandyrýǵa qatysty jáne taǵy basqa bir­qatar qujatqa qol qoıyldy.