Bıyl Qazaqstan ekonomıkasynyń ósimi aıtarlyqtaı ornyqty qalyptasty. Jyl qorytyndysy boıynsha ósim kórsetkishi – 4,8 paıyz. Bul – Halyqaralyq valıýta qorynyń Qazaqstandaǵy mıssııasynyń basshysy Nıkolıa Blansheniń bergen baǵasy jáne ósimge qatysty HVQ boljamy. Ol Ýkraınadaǵy soǵystyń qaıtalama saldary el ekonomıkasyna shekteýli áserin tıgizdi dep sanaıtynyn da aıtty.
HVQ boljamy boıynsha, kelesi jyly Qazaqstan ekonomıkasynyń ósimi áldeqaıda qalypty, ıaǵnı 3-3,5 paıyz deńgeıinde bolady. Munaıdy shetke ysyryp qoıǵanda, ózge sektorlardyń jalpy ósimge qosar úlesi joǵaryda kórsetilgen qalypta bolmaq. Onyń aıtýynsha, belgili bir deńgeıde ekonomıkalyq ósim boıynsha optımıstik joramal jasaýǵa da bolady. Alaıda bul úshin meılinshe jyldamdatylǵan reforma qajet deıdi.
«Sıfrlar bıylǵa qaraǵanda tómendeý qalyptasady. Munyń basty sebebiniń biri – Teńiz ken ornyn keńeıtý jobasyn júzege asyrýǵa baılanysty týyndap otyrǵan tejelý saldarynan munaı óndirisi kóleminiń tómendep ketýi. Jalpy, el ekonomıkasy úshin basty táýekelder qatarynda munaı óndirisi kóleminiń qysqarýy bar. Sonymen birge jahandyq jaǵdaılar, saýda seriktesteri, munaıdyń eksporttyq jetkizilimi tarapynan týyndaıtyn qıyndyqtar da bar. Bárinen buryn Ýkraınadaǵy soǵystyń qaıtalama saldary jáne sanksııa salqyny qatty áser etýi múmkin», dedi N.Blanshe.
Sarapshy sózinshe, aqpan aıynda 21 paıyzǵa deıin sharyqtap ketken ınflıasııa deńgeıi tómendeıdi.
«Qazir ol 11 paıyzdan tómen bolyp tur. Jyl sońyndaǵy resmı boljanǵan deńgeıden sál-pál ǵana joǵary turýy múmkin. Qalaı bolǵanda da ınflıasııa 5 paıyzdyq maqsatty kórsetkishten joǵary saqtalady. Bul birinshi kezekte turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyǵy boıynsha tarıfterdiń ósýine jáne energetıkalyq resýrstardyń qymbattaýyna baılanysty. Bul faktorlar ınflıasııanyń áli de joǵary kúıde saqtalýyna áser etýi yqtımal» deıdi.
HVQ ókilderi bank sektorynyń táýekelderi týraly da sóz etti. Aqsha-nesıe saıasaty júıesi jáne kapıtal naryǵy departamentiniń aǵa ekonomısti Perpaolo Grıppanyń aıtýynsha, klımattyq táýekelderdi taldaý kórsetip otyrǵandaı, Qazaqstannyń bank júıesi ishki jáne syrtqy táýekelderge ushyraǵan.
«Bul, ásirese jyldam dekarbonızasııa (tómen kómirtekti «jasyl» ekonomıkany qalyptastyrý) ssenarııi sheńberinde tıisti sharalardy jedeldetýge qatysty. Biz bank júıesi úshin shyǵyndar 5-7 jyldyq josparlaý kókjıeginde 30 paıyzdan joǵary bolýy múmkin dep esepteımiz. Sondyqtan qıyn kúnderge qazirden daıarlyq jasaý kerek. Árıne qandaı da bir qıyn ahýal mindetti túrde týyndaıdy dep aıta almaımyz, degenmen ondaı jaǵdaıdyń bolýyn da joqqa shyǵarmaımyz. Bılik buǵan daıyn bolýǵa tıis. Áıtkenmen jalpy bank júıesin ornyqty dep baǵalaýǵa negiz bar. Kóptegen bankte kapıtal jáne ótimdilik boıynsha býferlik qor adekvatty deńgeıde. Biz testilep otyrǵan tótenshe daǵdarys ssenarııinde ornyqtylyqtyń qanaǵattanarlyq deńgeıine jetý úshin múmkin keıbir bankterge qosymsha rezervter qalyptastyrý kerek shyǵar», deıdi aǵa ekonomıst.
Halyqaralyq valıýta qory Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynyń (BJZQ) qarajatyn paıdalaný bastamasyn da baǵalady.
«Zeınetaqy qory qarajatyn ınfraqurylymdyq jobalarǵa ınvestısııa etip berý týraly sheshimdi bilemiz. Bizdińshe, ınfraqurylymǵa bıýdjet qarajatyn jumsaǵan tıimdirek bolmaq. Zeınetaqy qory esebinen qarjylandyrý – jaqsy tásil emes», deıdi mıssııa basshysy N.Blanshe.
Qor elimizdegi joǵary salyq mólsherlemesine de qoldaý bildiretinderin jetkizdi. N.Blanshe myrza 2025 jyldan bastap engizilgeli otyrǵan, jańa salyq kodeksin ázirleý barysynda kóterilgeli jatqan salyq mólsherlemesi josparyn qoldaımyz deıdi.
«Biz elde júrgizilip jatqan reformalardy qoldaımyz jáne oǵan tehnıkalyq kómek usynýǵa daıynbyz. Qosymsha qun salyǵy mólsherlemesiniń 16 paıyzǵa deıin joǵarylaýy basqa eldermen salystyratyn bolsaq, onsha joǵary emes jáne mundaı jaǵdaıda salyqtyq kirister, ásirese munaılyq emes salyq tabysy kóbeıýi múmkin», deıdi ol.
Olar jeke tabys salyǵynyń qos satyly júıesine qatysty da osyndaı ustanymda eken. Qazirgi tártip boıynsha jyldyq tabysy 40 mln teńgeden az azamattar úshin jeke tabys salyǵynyń mólsherlemesi 10 paıyz deńgeıinde saqtalady, al kirisi 40 mln teńgeden asatyn azamattar 15 paıyz salyq tóleıdi.
«Salyq kodeksiniń jańarýyna qatysty basqa da elementterdi qoldaımyz, negizinen jeke tabys salyǵynyń progressıvti shkalasyn engizý boıynsha korporasııa kirisine salyq salý boıynsha úkimetke biryńǵaı mólsherleme usynamyz. Sonymen qatar HVQ salyq jeńildikterin alyp tastaý usynysyn da qoldaıdy. О́ıtkeni olar ekonomıkada burmalanýshylyq týdyrady. Biz ár kez salyq jeńildiginiń qarapaıym bolýyna qoldaý bildiremiz», dedi.
HVQ 2022 jyldyń sońynan beri júrgizilip jatqan zerdeli aqsha-kredıt saıasaty men oǵan tuspa-tus kelgen álemdik azyq-túlik baǵasynyń tómendeýi baǵa qysymyn edáýir jeńildetti dep sanaıdy. Qysqamerzimdi perspektıvadaǵy belgisizdik, janar-jaǵarmaı men turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq qyzmetteriniń baǵasy ósip, ınflıasııalyq kútýlerdiń joǵary deńgeıde saqtalyp kelgenin eskere kele, HVQ aqsha-kredıt saıasatyn iske asyrýda baıyptylyq ustanymyn saqtaýdy usynyp, merziminen buryn bosańsytýdyń táýekelder týǵyzatynyn basa aıtty.