Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetinde Qoja Ahmet Iаsaýıdiń týǵanyna 930 jyl tolýyna oraı «Qoja Ahmet Iаsaýı murasy jáne túrki halyqtarynyń rýhanı álemi» taqyrybynda halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótti. Taǵylymdy sharany QazUÝ men Halyqaralyq túrki akademııasy birlesip uıymdastyrdy.
Ál-Farabı kitaphanasynda ótken konferensııaǵa Prezıdent keńesshisi Málik Otarbaev, Halyqaralyq túrki akademııasynyń prezıdenti Shahın Mustafaev, QazUÝ basqarma tóraǵasy-rektor Janseıit Túımebaev, ázerbaıjandyq professor Fýzýlı Baıat, Túrkııadan kelgen professor Ibrahım Marash, basqa da shyǵystanýshy ǵalymdar, oqý ordasynyń oqytýshy-professorlar quramy men bilim alýshy jastar qatysty.
Is-shara barysynda Prezıdent keńesshisi Málik Otarbaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń quttyqtaý hatyn oqyp berdi.
«Qoja Ahmet Iаsaýı – túrki órkenıetin damytýǵa ólsheýsiz úles qosqan tuǵyrly tulǵa. Onyń adamzatty izgilikke bastaıtyn eńbekterin jan-jaqty zerttep, nasıhattaýdyń mán-mańyzy zor. Bul rette taǵylymdy ári tanymdy is-sharalardyń uıymdastyrylýy – quptarlyq is. Baýyrlas elder úshin Túrkistan tórindegi Iаsaýı kesenesi – myzǵymas dińgek, qasterli mıras. Memleket ony zaman talabyna saı jańǵyrtyp, keńinen dáripteýge kóp kóńil bóledi. Osy kesenege «Ulttyq tarıhı-mádenı eskertkish» mártebesiniń berilýi –sonyń aıqyn dáleli. Qoja Ahmet Iаsaýıdiń mol rýhanı murasyn ulyqtaýǵa arnalǵan alqaly jıyn ıgi bastamalar men ilkimdi isterge jol ashady dep senemin», delingen quttyqtaý hatta.
Konferensııada rektor Janseıit Túımebaev Qoja Ahmet Iаsaýı qazaq halqynyń ǵana emes, búkil túrki áleminiń baǵa jetpes ǵulamasy ekenin aıryqsha atap ótti.
– Memleket basshysy Qoja Ahmet Iаsaýıdiń týǵanyna 930 jyl tolýyna oraı ǵulamanyń eńbekterin jan-jaqty zerttep, dáripteý mańyzdy ekenin, elimizde «Iаsaýıtaný» ǵylymı ortalyǵy nemese ınstıtýty qurylýǵa tıistigin atap ótken bolatyn. Konferensııa Iаsaýı murasy men túrki halyqtarynyń rýhanı álemine arnalyp otyr. Bul máselede túrki dúnıesiniń ǵalymdary kúsh biriktirip, ortaq maqsatqa jumylýǵa tıis. Túrki áleminde áli de tolyq zerttelmegen muralar jetkilikti. Osy turǵyda QazUÝ bazasynda Túrkitaný jáne altaıtaný ǵylymı-zertteý ınstıtýtyn ashqan bolatynbyz. Qazirgi tańda ınstıtýt mamandary sırek kezdesetin qoljazbalar men kóne kitaptardy saraptap, zertteý ústinde. Iаsaýıtaný baǵytynda da jumystar júrgizilip jatyr, – dedi rektor óz sózinde.
«Qoja Ahmet Iаsaýıdiń túrki halyqtarynyń mádenı, rýhanı ómirindegi orny bir tóbe», dedi Halyqaralyq túrki akademııasynyń prezıdenti Shahın Mustafaev. Onyń aıtýynsha, túrki jerinde Islam órkenıetiniń keńinen taralyp, qanat jaıýyna yqpal etken oıshyldyń «Dıýanı hıkmet» atty eńbegi – asa qundy jádiger. Sondyqtan uly ǵulamanyń ómir joly men ǵylymı eńbekterinde túrki álemi erekshe áspetteledi.
Taǵylymdy basqosýda otandyq jáne sheteldik professorlar, túrkitanýshylar men shyǵystanýshy ǵalymdar baıandama jasap, Iаsaýı eńbekteri men ómir jolyna toqtalyp, ári qaraı seksııalyq jumystarda keńinen talqylandy.
ALMATY