Senattyń Áleýmettik-mádenı damý jáne ǵylym komıtetiniń depýtattary Sh.Shaıahmetov atyndaǵy «Til-qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy jumysymen tanysyp, sarapshy mamandardyń kreatıvti ındýstrııany damytý perspektıvalary týraly usynystaryna qulaq túrdi. Kezdesýde depýtattarǵa ortalyq ázirlegen qazaq tilin oqytý maqsatyndaǵy ǵylymı-ádistemelik ónimder men ana tilimizdi sıfrlyq damytý baǵytyndaǵy IT jobalar tanystyryldy.
«Shyǵarmashylyq ındýstrııany damytý keleshegi jáne zııatkerlik menshikti qorǵaýdyń quqyqtyq ádisteri» taqyryby boıynsha dóńgelek ústel otyrysyna daıyndyq aıasynda ótken is-sharaǵa komıtet tóraǵasy Nurtóre Júsip pen komıtet músheleri, sondaı-aq Senat apparatynyń bólim meńgerýshisi Raqymjan Saılaýuly, sektor meńgerýshileri Qaısar Súgir, Oljas Shynjigit, «Til-qazyna» ulttyq ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵynyń bas dırektory Maqpal Jumabaı, Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy Til bilimi ınstıtýtynyń dırektory Anar Fazyljanova men Nazarbaev ýnıversıteti Aqyldy júıeler jáne jasandy ıntelekt departamenti dırektorynyń orynbasary Erbol Absalıamov sekildi til mamandary qatysty.
Kezdesýde halyqaralyq platformalardyń servısteri men baǵdarlamalaryna qazaq tilin engizý, Qazaqstannyń ózindik kólemdi til modelin qurý, qazaq tiliniń ulttyq til korpýsynyń bes kishi korpýsyn jasaý jáne jasandy ıntellekt júıesinde qazaq tiliniń damýyn durys úılestirý syndy memlekettik tildi damytýda jańa tehnologııalardy paıdalaný jaıy sóz boldy. Sondaı-aq depýtattar aldyńǵy qatardaǵy álemdik tehnologııamen jasalǵan jasandy ıntellekt salasyna memlekettik tildi kiriktirý jáne memlekettik tildi oqytýdyń ozyq tásilderin ázirleý máseleleri týraly ortalyq qyzmetkerlerimen, sarapshy-ǵalymdarmen jáne IT mamandarmen pikir almasty.
Qazaq eli jahandyq ózgeriske saı, básekelistikke qabiletti bolý qajet ekenin aıtqan komıtet tóraǵasy Nurtóre Júsip: «Qazirgi zamanǵa saı jańa IT tehnologııalardyń ǵaryshtap damýyna baılanysty, olardyń memlekettik tilde sapaly jáne tıimdi jumys isteýi óte mańyzdy. Osy baǵytta belsendi, izdenispen alǵa jyljyp kele jatqan «Til-qazyna» ortalyǵynyń jumysyn aqparat quraldary men áleýmettik jelilerden kún saıyn kórip otyrmyz. Búgingi kezdesýde de til mamandarynyń usynysyn tyńdap, olardyń jobasyna zańdyq-quqyqtyq negiz jaǵynan qalaı kómektesýge bolatynyn talqylaýǵa jınalyp otyrmyz. О́ıtkeni elmizdegi qazaq tilin sıfrlandyrý baǵytyndaǵy ár taraptan atqarylyp jatqan jumysty júıelep, ulttyq strategııalyq baǵytqa jumyldyrý ózekti», dedi. Solardyń qatarynda «Emle.kz», «Termincom.kz», «Sozdikqor.kz», «Qazcorpora.kz», «Balatili.kz», «Tilqural.kz», «Abai institute» syndy qazirgi ýaqytta halyqqa qoljetimdiligi jaǵynan oń baǵasyn alǵan jobalar bar.
«Memleket basshysynyń IT salasyna, onyń ishinde jasandy ıntellekti damytý máselesine erekshe nazar aýdaryp otyrǵany belgili. Bul másele Senat qabyrǵasynda da talqylanatyn bolady. Osy kezdesýdiń ózi salanyń bolashaǵy men problemasy týraly kóbirek bilý úshin ótip otyr. Bul bizge Prezıdent qoıǵan mindetterdi oryndaý úshin zańnamalyq negiz qalyptastyrýǵa múmkindik beredi», dep atap ótti senator.
Erbol Absalıamovtyń aıtýynsha, qazaq tilin sıfrlandyrý ýaqyttyń talabyna aınalyp otyr. «Bul modeldi ózimiz daıyndaýdyń mańyzy joǵary. Eger basqa elder biz úshin bul modeldi quratyn bolsa, qazaq tilindegi jasandy ıntellekt ulttyq qundylyqtar men salt-dástúrimizdi túrlendirip berýi múmkin. Másele ult qundylyǵy týraly bolǵandyqtan memleket deńgeıindegi mańyzdy isti ózimiz atqarýymyz kerek. Al ony jasaý úshin úsh quramdy tolyqtyryp alý qajet. Birinshisi – derekter bazasyn qurý. Ekinshisi – ınfraqurylym, úshinshisi – adamı resýrs aýadaı qajet», dedi ol.
Ortalyqtyń bas dırektory Maqpal Jumabaı: «Búginde bizdiń aldymyzda úlken mindet tur. Bul – ulttyq til modelin jasaý. Iаǵnı qazaq tanymyna, deregine sózine qurylǵan tuńǵysh til modelin jasaý – tilimizdiń qoǵamdyq ómirdiń kez kelgen salasynda emin-erkin qoldaný úshin ári qaraı tehnologııalyq turǵyda erkin qoldanýǵa qol ashady. Daýystyq kómekshiler, kúndelikti ómirdi jeńildetetin baǵdarlamalar, operasııalyq júıeler, balalarǵa arnalǵan platformalar – jasandy ıntellektke negizdelgen til modeli», dedi.
Depýtattar júzdesý sońynda aldaǵy dóńgelek ústel otyrysy barysynda tıisti usynystar jınaqtalyp, talqylanatynyn atap ótti.