Keıingi jyldary aınalamyzda – týǵan-týys, dos-jaran, áriptester men qurby-qurdastar arasynda shetelge ketý, ýaqytsha jumysqa turyp, aqsha tabý, tipti birjola qonys aýdarý týraly áńgimeler jıi aıtylyp júr. Shyny kerek, bul usynysty qur talqylap qana qoımaı, táýekelge bel býyp, shetel asyp ketkenderi de az emes.
Atamekennen emes, Amerıka sekildi alystaǵy ozyq elden nápaqasyn izdegenderdiń arasynda jasy elýdi eńsergen tanystar da bar. Jarytyp tildi de bilmeıdi, qushaǵyn jaıyp kútip otyrǵan jaqyndary da joq. Bala-shaǵasynyń birazy týǵan topyraǵynda ornyqqanyna da qaıyrylǵan joq. Úıin satty, kóligin satty. Jat jerde jumys taýyp, ornalasqansha jeter qarajatyn qaltasyna saldy da jolǵa shyqty...
Bul jerde másele bilim alý, iskerlik, týrızm, emdelý vızasyna qoljetkizgender týraly emes. Áńgime zańsyz jolmen bolsa da shetel asyp, jumys istep, aqsha tabýǵa ketkender, qarapaıym tilmen aıtqanda gastarbaıterler týraly bolyp otyr. Eshkim erikkennen elin tastap ketpeıdi. Qaǵanaǵy qarq, saǵanaǵy sarq jurt babasy jatqan jerden bekerden-beker bezinbesi taǵy ras. Eń ókinishtisi, áý basta «1-2 jyl jumys istep, qor jınap kelemiz» dep ketkenderdiń qazir kelgisi joq. О́ıtkeni jat jerdegi jaqsy tabys, ómir súrý salty, adam quqyn saqtaýǵa beriletin basymdyq pen erkindikke birden arbalyp qalady. Sál múmkindik týsa áli de shekara asyp, qandaı jumys bolsa da kirisip ketýge daıyn otyrǵandar áli de az emes.
Syrtqy ister mınıstrliginiń málimetinshe, ótken jyldyń birinshi toqsanynda ǵana 194 myńnan asa otandasymyz shet memleketterge jumys isteý úshin ketken eken. Onyń 162 myńy – Reseı, 13 myńy – Polsha, 6 myńy – Ońtústik Koreıa, 5 myńy Ulybrıtanııaǵa nápaqa tabý úshin attanǵan. Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi kóshi-qon komıtetiniń tóraǵasy Asqarbek Ertaev ótkende Túrkııa, Birikken Arab Ámirlikteri jáne basqa da eldermen sol jaqtaǵy otandastarymyzdyń eńbek quqyqtaryn qorǵaıtyn jańa kelisimder jasalyp jatqanyn aıtty. Tipti Ońtústik Koreıada el azamattaryn zańdy jumysqa ornalastyrýdy qamtamasyz etý úshin Qazaqstandy «Eńbekke ruqsat berý júıesine» engizý máselesi de kóterildi. Aıtýlaryna qaraǵanda, bul júıe shetelde jumys istegisi kelgen adamǵa aldymen til úırenýge, mindetti medısınalyq tekserýden ótýge, qajet qujattardy rásimdeýge kómektesedi.
Buryn otbasyn tastap, shetelge jaldanyp jumys isteýge er azamattar ketýshi edi, keıingi kezderi shet tilin bilmese de túzde qara jumysqa jegilgen analar kóbeıgen. Osydan týra bir jyl buryn Koreıada úsh jyl jumys istep, elge kelgende uly men qyzyn birden mektepke izdep kelgen ananyń beınejazbasy áleýmettik jelini sharlap ketti. Anasyn kóre sala bas salyp qushaqtap, eńkildep jylaǵan balalarynyń kóz jasy sol mekteptegilerdi ǵana emes, bul jazbany kórgen barsha jurttyń júregin ezip jiberdi. Al birer kún buryn áleýmettik jelide Germanııada kóshe sypyryp júrgen qazaq qyzynyń beınejazbasy shyqty. Qos dıplomy bar kelinshektiń úsh balasy Qazaqstanda qalǵan eken. О́zi elde qalǵan balalary úshin jat jerde qara jumys istep júrgenin, 80 myń teńge aılyqty 10-15 eselep taýyp jatqanyn aıtady. «Jeksenbi kúni 2 saǵat kóshe tazalap, 50 myń teńge tabamyn. Bul aqshany sizder Qazaqstanda jarty aıda tabasyzdar, durys pa? Men elimdi jaqsy kóremin. Sizderdiń de jaǵdaılaryńyz jaqsarsa eken deımin», deıdi ol. «Dál myna júrisim maqtanysh emes», dep kús-kús qoldaryn kórsetip, aǵynan jarylǵan qazaq qyzy ózge jurtta demalyp, qydyryp júrmegenin de jetkizgen. Biraq osy beınejazbada dál maǵan kelinshektiń tapqan tabysy emes, «Úsh balam elde, janym, júregim tynysh emes. Uıqym tynysh emes» degen sózderi qatty áser etti.
Analar nege shetel asyp, qara jumys isteýge májbúr? Nege aıdyń kúni amanynda, beıbit zamanda ana men bala bir-birinen alystady? Sebebi san alýan. Biri mol tabys tapqysy keledi. Ekinshileri 2-3 jylda elde alańsyz ómir súretindeı qarajat jınasam deıdi. Úshinshileri ómir boıy tilenip ómir súrgisi kelmeıtinin aıtady. Taǵy biri elde ádildik joq dep sanaıdy. Biraq báriniń aıtatyn ortaq bir jaýaby bar, ol – balalarymnyń bolashaǵy úshin degen sóz. Biraq júrek tynyshtyǵy joq jerde tapqan tabys berekeli bola ma? Anasyz ósken, aıaýly alaqanyn sezinbegen, tálimin almaǵan balanyń taǵdyry sol tapqan tabysqa tatı ma? Ulynyń alǵash mektepke barǵan, qyzynyń qolyna qalam ustaǵan, tipti kúndelikti balasyn emirene ıiskep uıyqtatý baqytynan sanaly túrde bas tartqan ana júreginiń mazasyzdyǵyn jat jerde júrip jıǵan aqshasy óteı ala ma? Osy suraqtardy ózime de qoıyp kórdim. Shetelge ketemin dep aıta almaımyn...