Ult baspasózi tarıhtyń túrli synynan ótip, qalyptasyp, damyp, kemeldendi. Búgingi BAQ jańalyq pen aqparatty halyqqa jetkizý pishini, mazmuny, amaly, t.b. kásibı sharttary jóninen kóp ózgerdi. Mamandar tehnologııa men ınnovasııa qarqynyna ilesýge tyrysyp-aq keledi. Sala sarapshylary álem men ult talǵamyn, suranymyn eskerip, tez jetilýdi usynady.
Halyq túsiginimen aıtsaq, «Túıeniń tanyǵany – jantaq» dep, qoǵamdy, aınalany burynǵysha qaýzaı bermeı, jatpaı-turmaı izdený qajettigin aıtady. Mysaly, BAQ tehnologteriniń bir parasy jobalyq qyzmettiń mańyzyna nazar aýdarady. Munda aqparat qaýymdastyǵy birlikte, júıelilikte qyzmet isteýi kerek. Endi bir mamandar tehnologııanyń damýyn eskere otyryp, ınnovasııalyq dramatýrgııa, mýltımedıa, mýltıplatforma zańdylyqtaryn BAQ-qa alyp kelý qajet dep esepteıdi. Storıtellıng tásilin paıdalaný, ıaǵnı aqparatty áńgime nemese tarıhı baıandaýmen jetkizý tıimdi deıdi. Úshinshi toptaǵy mamandar jýrnalıstiń psıhologııalyq-tanymdyq qabiletin arttyrýdy durys sanaıdy. Syndarly tyńdaý (ıaǵnı mol aqparattan qajetin alý), kóp materıaldy tez qorytý, aqparattyń durys-burysyn taný sekildi qasıetterge ekpin túsiredi. Osy oraıda áriptesterimizde jıi ushyrasatyn keıipkerine degen kózsiz súıispenshilik, faktini muqııat tekserýge eriný, t.b. emosııalyq faktorlarǵa qatań qaraýdy qaperge salady.
Prezıdent Q.Toqaev kásibı jaýapkershilik týraly: «Shyndyq pen shynaıylyq basty qaǵıda bolýy kerek. Iаǵnı aqparat arnasy adaldyq alańyna aınalýǵa tıis», deıdi.
Qazirgi BAQ formalyq, qurylymdyq jaǵynan qansha ózgerse de, asyl arqaýynan, negizgi baǵytynan – aqparat jetkizýden aınyǵan emes. Dástúrli talǵamnyń oraıynda baıyptasaq, jýrnalıst jazǵan materıaly halyqqa paıdaly ma – sony tereń sezinýi qajet. Nysanasyna qatysty negizgi túıindi, tujyrymdy usyna bilýi kerek. Oqıǵaǵa, máselege qatań, birjaqty kózqarastan aýlaq bolyp, taldaý, salystyrý, baıyptaý, t.b. qabiletin shyńdaǵany durys. Munyń bári óz-ózin jetildirýmen, synı oılaýmen keledi.
Eldiń tarıhı bas gazeti – «Qazaqtyń» ıdeıasy men mıssııasyn ult ustazy Ahmet Baıtursynuly osy deńgeıden kórgisi keldi. Ol eńbegi men qaıratynyń (Abaı) arqasynda baspasózde óshpesteı iz qaldyrdy. Etnostyń ataýyn gazettiń mańdaıyna jazyp, ókinishti («Aı, qap!») kezeń – artta, alda – Alash bolyp jańaratyn, bar aǵaıyndy baýyrǵa basatyn bilim-ǵylym asýy tur dep, optımıstik joldy tańdady. Bul – túrki dúnıesinde izashar Ismaıyl Ǵaspyralynyń «Tárjiman» gazeti muratynyń zańdy jalǵasy. Qyrymnyń qyryq batyryna tatıtyn tulǵa: «Gazeti men kitaby joq ult kózi soqyr, qulaǵy kereń adammen teń», degen edi. I.Ǵaspyralynyń Aqańdar sanasyna quıyla ketken taǵy bir sózi: «Gazet eń áýeli aqıqat pen aǵartýǵa qyzmet etedi. Aqıqat jalǵan, negizsiz kózqaras pen pikirdi talqandaıdy, aǵartý halyqtyń kózin ashady, muqııat tyńdatqyzady, máselege durys qarap, túsinýdi úıretedi. Sonymen birge ol jurttyń muń-muqtajy men múddesin barshaǵa tanystyryp, halyq ókilderine qyzmet etedi».
«Tárjimannan» keıin 28 jyldan keıin shyqqan «Qazaq» gazetinde A.Baıtursynuly merzimdi basylymdy – jurtqa jol kórsetýshi, bilim taratýshy, joǵyn joqtaýshy (daýshy) dep, úsh qyzmetin aıryqsha atady.
Alash zııalylary áý bastan orazdy deńgeıge jetýde Qazaq eliniń ózindik joly, eńbegi, oqý-toqýy, kúresi, tájirıbesi, taǵdyry bolatynyn aıtty. «Mádenıetke jetisken jurttar oǵan keńinen tolǵanyp, birte-birte jyljýmen jetken. Qazaq ta mádenıetke sol jolmen jetisedi. Oǵan jalǵyz tysqy qalybyn ózgertý shart emes, ishi-tysy birdeı ózgere baryp jetisedi» dep jazady «Qazaq» gazeti. Mine, osy oıdy barlyq salaǵa qatysty búgin de aıtýǵa bolady.
Birqatar tarıhshy biledi, 1915 jyly Eýropanyń iri ortalyǵy Venaǵa barǵan túrik delegasııasy mınıstr-prezıdent Shtıýrgkten Reseı qolastyndaǵy túrki halyqtarynyń, sonyń ishinde qazaqtyń azattyq alýyna yqpal etýin suraıdy. Bul iste ult gazeti qaıratkerleriniń de úlesi bar. Muny 1907 jyly Á.Bókeıhannyń tapsyrmasymen Ystanbulǵa baryp, saıası tulǵalarymen kezdesip, gazetterinde maqala jarııalaǵan Shaımerden Qosshyǵul eńbegi rastaıdy.
Osy jyly 22 aqpanda «Qazaq» gazetinde jarııalanǵan «Nemis mádenıeti» atty maqalasynda Álıhan Bókeıhan «sońǵy qyryq jylda 40 mln 800 myńnan 64 mln 900 myń bolyp ósken» Germanııanyń qupııasyna úńiledi. Qaıratker pikirinshe, bul ósim, birinshiden, «nemis jurtynyń tamaǵy toqtyǵyn», ekinshiden, «ǵumyryn baqyt jolyna aýdarǵanyn» kórsetedi. Ǵylymǵa baılanǵan sharýashylyq syryn bylaı túsindiredi: «Egin-shóp bir jyl shyqpasa, jut, asharshylyq keledi. ...Aýropa jurtynda orystan basqa jurtta asharshylyq ta bolmaıdy. Munda adam qol jetpes Qudaıdyń jańbyryna jalynbaıdy, óz qolyndaǵy jahıd, ónerine jalynady».
Eldiń damý baǵytyn tańdaýda túndikti Batystan ashqan, baspasózdi ulttyń bar qajetine (mádenı, saıası, bilimı-ǵylymı, sharýashylyq, halyqaralyq, t.b.) jumyldyrǵan «Qazaq» gazetiniń baıandy joly jalǵasa beredi.