Jasandy ıntellekt múmkindigi

Memleket basshysy atap ótkendeı: «Qazaqstannyń ekonomıkalyq damýy­nyń jańa paradıgmasy elimizdiń báse­kelik artyqshylyqtaryn tıimdi paıdalanýǵa jáne óndiris salasyndaǵy eńbek, kapıtal, resýrstar, tehnolo­gııa sııaqty negizgi faktorlardyń áleýetin barynsha ashýǵa negizdeledi». Son­dyq­tan Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtylǵan on mindet keshendi jumystyń arqasynda jyl saıynǵy ekonomıka kóleminiń ósimin keminde 6 paıyzdan tómendetpeýge tıis.

Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, ekonomıkalyq ósimniń mańyzdy fak­torlarynyń biri – Úkimettiń keńeıtilgen shyǵyndary. Keıingi 40 jyl ishinde dúnıe júziniń kóptegen eli memleket kólemi men ekonomıkalyq ósim qarqyny arasyndaǵy teris qatynaspen sıpattaldy. Sol sebepti memlekettiń úlken kólemi – IJО́-degi memlekettik shyǵyndardyń joǵary úlesi, onyń ishinde ekonomıkanyń qurylymyna baılanysty, ekonomıkalyq ósýdi tejeıdi. Sáıkesinshe Úkimettiń bas­ty basymdyǵy memletkettik shy­ǵyndardy ońtaılandyryp, kiris bóli­gin júıeli arttyrýdyń tetikterin qarastyrý bolmaq. Ony júzege asyrý úshin qazirgi ekonomıkalyq ahýalǵa qatysty ózekti máselelerdi «kishi jeńister» strategııasy arqyly eńserip, ekonomıkanyń uzaqmerzimdi sapaly damýyn qamtamasyz etý josparyn oılas­tyrý qajet. Ekonomıkanyń tıimdiligi men qarjylyq turaqtylyqtyń taǵy bir mańyzdy kórsetkishi – ulttyq valıýta baǵamy. Halyqtyń jyl boıy kóńil kúıine tikeleı áser etetin kór­set­kish. Úlken máselelerdi sheshý jolynda jańa Úkimet mundaı sezimtal nárselerdi de oıdan shyǵarmaýy kerek.

Álemde memlekettiń qarjy mól­sheri dep eldiń aýmaǵy men halyq sany emes, memlekettik sektorda jumys isteıtinderdiń úles salmaǵy, memleket menshigindegi aktıvterdiń úles salmaǵy, memlekettik kásiporyndarda óndirilgen ónimniń úles salmaǵy (memlekettik kásipkerlik), IJО́-degi memlekettik shyǵyndardyń úles salmaǵy esepteledi. Al memlekettiń qarjy mólsherin tez arada arttyrý úshin alǵa jyljýdy qamtamasyz etetin ekonomıkany qurylymdaýshy sa­lalar qajet. Al álemdegi jańa tóń­keris alyp keletin sala – jasandy ıntellekt. Onyń jýyq arada qam­tymaǵan sektory qalmaıdy. Son­dyqtan mundaı tendensııalardan qalys qalý artta qalǵan memleketpen para-par. Qazaqstanda jasandy ıntellekt qu­raldaryn damytýdyń irgetasy qa­lyptasyp keledi, bastysy jiger de bar. Paıdalana almaǵan múmkindikter retinde emes, áleýetimizdi naqty nátı­je­men kórsetý mańyzdy.

Rızzat TASYM,

Qazaqstan qoǵamdyq damý ınstıtýty Qoǵamdyq úderisterdi zertteý ortalyǵynyń basshysy