О́tken ǵasyrdyń 40-jyldarynda arnaıy Qazaqstanǵa kelgen Ýıllııam jáne Zelda Koýtester birigip jazǵan kitabynda buryn jarııalanbaǵan kombaıynshy qazaq qyzynyń sýretin jarııa etedi. Sýrettiń astynda «Qyzyl kombınat» keńsharyndaǵy qazaq áıeli Qudııash Ábnımasova» degen aǵylshynsha túsindirme berilgen.
Sodan soń kitaptyń kelesi betterinde Qazaqstannyń sol kezdegi aýyl sharýashylyǵy, óndirisi týraly aqparattar bar. «Keıingi on jyl ishinde Qazaqstannyń ońtústiginde tamaq óndiretin kóptegen zaýyt boı kóterdi» deı kele, Qazaq elinde sol kezde bes qant, tórt spırt, on konservi, úsh krahmal zaýyty bar ekenin aıtady. Al osy ýaqytta aýqymdy ındýstrııalandyrýdyń nátıjesinde Qazaqstandaǵy ónerkásip salasyndaǵy jumysshylardyń sany 1920 jylǵy jıyrma myńnan 1945 jyldyń basynda shamamen 1 mıllıonǵa deıin óskenin erekshe atap ótedi.
Batys ǵalymdarynyń neni zerttese de, jerine jetkize zertteıtin ereksheligine súıinbeı tura almaısyz. Olar úshin az halyqtardyń damýǵa umtylysy, ómirge kózqarasy, yntasy, reformalarǵa degen qulshynysy – zertteýleriniń mańyzdy tiregi. Avtorlar jaıdan-jaı qazaq kombaıynshy qyzynyń sýretin kiristirmeıdi, sol ýaqytta eldegi óndiris jaǵdaıy qalaı bolǵanynan da aýqymdy derekter beredi. «1938 jyly Qazaqstanda 191 keńshar, 363 mashına-traktor stansasy, 25 646 traktor, 9 522 kombaın boldy. Al 1947 jyǵa qaraı 254 keńshar men 670 ujymshar boldy, egistikterde 12 myń kombaın, ondaǵan myń traktor jumys istep turdy» degen málimetterdi oqyrmanǵa usynady.
Biz «Tarıh – aına» degen sózdi kóp aıtamyz. Árıne, tasqa basylǵan tarıh óshpek emes. Kerisinshe, kún sanap qundylyǵy arta beredi. Brıtanııalyq qos ǵalymnyń kitabyna engen kombaınshy qyzdyń bul sýreti bizge HH ǵasyrdaǵy qazaq áıeliniń shynaıy beınesin, qaısar rýhyn, ómirge degen qushtarlyǵyn kórsetip turǵandaı.
Vashıngton