Memleket basshysy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Úkimet pen ákimderdiń jumysqa degen kózqarasyn túbegeıli qaıta qaraýy kerektigin basa aıtty. Bizge búgingi tańda bıýrokratııa emes, máselelerdi jedel sheshýdi jáne ekonomıkalyq keleshek uzaqmerzimdi boljaýdy biriktiretin júıeli kózqaras qajet.
Uzaq jyl memlekettik qyzmette, qurylys, ekonomıka, qarjy, memlekettik menshik salalarynda qyzmet atqarǵan maman retinde jańa Úkimettiń aldyna qoıǵan mindetterge qatysty kózqarasymdy bildirgim keledi.
Aldymen zańdarǵa, ásirese jergilikti atqarýshy organdar ázirlegen normatıvtik quqyqtyq aktilerge tekseris júrgizý kerek. Sebebi, basty sybaılas jemqorlyq táýekelderi zańǵa sabaqtas aktiler – erejeler, nusqaýlar astarynda jasyrynyp jatatyny eshkimge jasyryn emes. Aqyrynda jap-jaqsy zańǵa osyndaı qujattar nuqsan keltirip jatady. Mysaly, «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy sáýlet, qala qurylysy jáne qurylys qyzmeti týraly» zańda tehnıkalyq qadaǵalaý qurylystyń sapasyn, merzimin, qunyn, aıaqtalǵan jumystardy qabyldaýdy jáne paıdalanýǵa berýdi qosa alǵanda, jobany iske asyrýdyń barlyq kezeńinde qurylysty qadaǵalaý ekeni kórsetilgen. Degenmen Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstriniń 2021 jylǵy 5 tamyzdaǵy №420 buıryǵymen avtorlyq qadaǵalaýdyń jaýapkershilik normasy alynyp tastalǵan. Jalpy, barlyq deńgeıdegi normatıvtik quqyqtyq aktini jasaý jáne qabyldaý júıesinde qatań baqylaý men shekteýler qajet. Halyq arasynda narazylyq pen bılikke degen senimsizdikti týdyratyn da osy jaılar.
Taǵy bir másele – bıýdjettik jáne qarjylyq tártipti nyǵaıtý qajet. Barlyq jerde, ásirese óńirlerde bıýdjet qarajatynyń tıimsiz jumsalýy baıqalady. Osyǵan oraı bıýdjetti qalyptastyrýdaǵy tásilderdi qaıta qaraǵan jón. Atap aıtqanda, oblystyq bıýdjetterdi oblys ákimdikteri bekitkenge deıin Ulttyq ekonomıka mınıstrligi men Qarjy mınıstrligi (qajet bolǵan jaǵdaıda óńirlerge shyǵa otyryp) qarap, keıinnen tıisti monıtorıng júrgizilýge tıis.
Kelesi bir mańyzdy másele – mono qalalardyń eń túıtkildi áleýmettik máselelerin sheshýge áleýmettik jaýapkershilik aıasynda qala quraýshy kásiporyndardyń oblystar men qalalardyń ákimdikterine bóletin qarajatynyń jumsalýy. Kóbine-kóp oblys ákimderi men qala quraýshy kásiporyn basshylary arasyndaǵy memorandýmdarda ózara jaýapkershilik bola bermeıdi. Sodan kelip oblys ákimdikteri qarajatty qala quraýshy kásiporyndar tikeleı ornalasqan aımaqtardan basqa óńirlerge baǵyttaıdy. Saldarynan qala quraýshy kásiporyn jumysshylarynyń áleýmettik máselelerin sheshý múmkin bolmaı otyr. Qajet bolǵan jaǵdaıda Májiliske «Qoǵamdyq baqylaý týraly» zańǵa qala qurýshy kásiporyndar men jergilikti atqarýshy organdar arasyndaǵy memorandýmǵa qatysty jergilikti atqarýshy organdarda qoǵamdyq baqylaýdy júzege asyrý quqyǵy týraly ózgertý engizse de bolar edi.
Qurylys jáne jóndeý salasynda tıisti mınıstrliktiń rólin arttyryp, Qurylys isteri komıtetine qosymsha ókilettikter berý durys. Qurylysqa da, kúrdeli jóndeýge de jobanyń saraptamasyn júrgizetin Memlekettik saraptama mekemesin qurý qajet. Qurylysty memlekettik baqylaý salasyn avtomattandyrý bóliginde jańa sıfrlyq tehnologııalardy engizý jáne júıeni tıisti memlekettik aqparattyq júıelermen úılestirý kerek.
Qazirgi jaǵdaıda óńirlermen jumysty jolǵa qoıyp, qatań tártip ornatyp, jergilikti atqarýshy organdardyń kúmándi sheshimder qabyldaýy qıynǵa soǵatyn júıe qurý qajet. Sondaı-aq ortalyqtyń jergilikti atqarýshy organ, qoǵamdyq keńes, «Amanat» partııasynyń ótinishterine ortalyqtyń jedel jaýap berýin qamtamasyz etý de mańyzdy. Aıtalyq partııanyń Astana qalasy fılıaly janyndaǵy Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi keńestiń jumys toby 2023 jyldyń qazan aıynda «Astana qalasynyń aktıvter jáne memlekettik satyp alý basqarmasy» MM-nyń Sybaılas jemqorlyqqa qarsy saıasatty iske asyrý partııanyń baǵdarlamalyq qujattarynyń oryndalýyna monıtorıng júrgizgen kezde kommýnaldyq múlikti esepke alý, basqarý jáne memlekettik satyp alý salasynda 7 sybaılas jemqorlyq táýekeli anyqtaldy. Qala ákimdigi men basqarmaǵa berilgen usynystardy oryndaý maqsatynda ulttyq ekonomıka, qarjy, sıfrlyq damý, ınnovasııalyq jáne aeroǵarysh ónerkásibi, oqý-aǵartý jáne ádilet mınıstrlikterine hat joldandy.
Barlyq memlekettik qyzmetshi negizgi ustanym retinde Ádep kodeksin tutynǵany jón. Mınıstrler kabıneti ashyq jáne tyńdaı alatyn bolýy, eń bastysy, júktelgen mindetterdi tez ári jyldam sheshe bilýi kerek. Bul sony, serpindi tásilderdi qamtamasyz etýge, jańa ekonomıkalyq baǵytty júzege asyrýǵa, zańsyz alynǵan jáne shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarýǵa, jalpy alǵanda jańa, ádiletti Qazaqstandy qurýǵa yqpal etedi.
Jańa Premer-mınıstr jáne qaıta jasaqtalǵan Úkimet quramy júktelgen mindetterdi abyroımen atqarady dep senemiz.
Ǵalym MUQAShEV,
«Amanat» partııasy Astana fılıaly
Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl jónindegi keńes tóraǵasynyń orynbasary