Ádette bir basynda birneshe óner toǵysqan jandardy «segiz qyrly, bir syrly» dep jatamyz. Biraq ol qandaı «segiz qyr», onyń jasyryn «syrynyń» maǵynasy ne? Osy tirkestiń mazmunyna úńilý úshin, astyrtyn mán jáne sımvol uǵymdaryna toqtalǵanymyz durys.
Konfýsııdiń «Álemdi zańdar men sózder emes, sımvoldar bıleıdi» degen oıyn basshylyqqa alatyn bolsaq, bizdiń zertteý nysanymyzdaǵy «segiz qyr» men «bir syrdyń» sımvolıkalyq mán ekendigin túsinemiz. Dúnıeniń barlyǵy sımvoldar men obrazdar. Qasıetti kitaptarda «Shyndyq dúnıege jalańash kúıinde kelgen joq, ol nyshandar men beıneler arqyly keldi» degen aıattar bar. Iаǵnı siz ben bizdiń kórip, bilip júrgen uǵymdarymyz uly aqıqattyń kórkem rámizi ǵana. Abaıdyń «Allanyń sózi – qaripsiz, daýyssyz» degen ǵaqlııasy da osy oıdy qýattaıdy. Demek «segiz qyr» men «bir syrdyń» shyn maǵynasy biz oılaǵannan da tereńde jatyr.
Hakim Abaı 38-qarasózinde Alla Taǵalanyń segiz «sýbýtı sıpattaryna» taldaý jasaıdy.Olar mynalar:
Haıat. Máńgilik tiri; Ilim. Ilim ıesi; Sámıý. Estýshi; Basar. Kórýshi; Iráda. Bul sıpat «qalaý» degen maǵynany bildiredi. «Ǵylym bar bolsa, qalamaq ta bar»; Qudiret. Sheksiz jáne máńgi qudiret ıesi; Kálam. Munda «sóıleý» degen maǵynany bildiredi... Tákýın. Bul sıpat joqty bar etip, bar nárseden ekinshi dúnıe jaratý degen maǵynany bildiredi. Qudaı Taǵalanyń «kún», ıaǵnı «bol!» degen buıryǵy arqyly kez kelgen nárse áp sátte bar bolady.Endigi jerde Abaı aty atalǵan qudaılyq segiz sıpat adamnyń óz ishinen tabylý kerektigin jazady. «О́z pıǵyldaryńdy soǵan óz halińshe uqsatýdy shart qyl. Alla Taǵalaǵa uqsaı alam ba dep, nadandyqpen ol sózden jıirkenbe, – dál birdeılik daǵýasymenen emes, sonyń sońynda bolmaq», deıdi hakim. Shákárim qajy bul konsepsııany bylaı tápsirleıdi:
«...Allanyń pendesine raqymy mol,
Sen de ózińdeı adamǵa meıirimdi bol.
Ol jaratty, sen-daǵy jaratyp baq,
Bardan bardy shyǵarsań bolady sol.
Kereksizdi qylmaıdy Ień-daǵy,
Men de súıtem dep qara sen de taǵy,
Bir Qudaıyń sabyrly, sen de shyda,
Bári osyndaı, oılansań, artqy jaǵy...»
Qosh, sonymen rýhanııatta Alla Taǵalanyń segiz sıpaty bolý kerektigin túsindik. Osy arqyly segiz qyrdyń da maǵynasy ashylǵandaı boldy. Al endi «bir syrymyz» ne boldy? Islam arhıtektýrasynda eki rombynyń bir buryshtary ózara kirigip, órnek quraıtyn naqyshtar jıi kezdesedi. Sonda eki sharshylardyń buryshtary qabattasqanda olardyń túıisken tusynan taǵy bir jańa sharshy paıda bolady. Bul da – joǵaryda aıtylǵan sımvoldyq kod. Eki sharshynyń segiz buryshyn segiz sıpat dep alsaq, «bir syrymyz» – sol eki fıgýranyń «nekesinen» paıda bolǵan jańa sharshy.
Qoryta aıtqanda, turaqty tirkestegi segiz qyrymyz – Alla Taǵalanyń pendeniń boıynan tabylýy tıis segiz sıpaty bolsa, al bir syrymyz sol segiz sıpat birikkende ǵana ashylatyn «kókirek kózi» dep uǵýǵa bolady. Sebebi aqıqat tek kókirek kózi (batın kózi) arqyly ǵana tanylatynyn Shákárim qajy bylaı túıindeıdi:
«...Jasyryp tur jar ózin,
Bas kózimen qarama.
Júregińniń ash kózin,
Jardyń syryn arala...»