• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Mıras 11 Naýryz, 2024

«Abat batyrdy» jyrlaǵan aqyn

203 ret
kórsetildi

Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde aqyn, jyrshy, qobyzshy Málik Álmuratovtyń ómiri men shyǵarmashylyǵyna arnalǵan «О́mir jyryn jyrlaıdy aqyn júrek» kitabynyń tanystyrylymy ótti. Bul jınaqqa aqynnyń «Aqbıkesh» poemasy, «Jamal qyz», «Áıel teńdigi» óleńderi, Jamal qyz ben Zákárııa, Qazbaı, Bedermen aıtystary, «Abat batyr» jyry endi. Jınaqqa engen óleńder men jyrlar aqynnyń qyzy Sulýshash Maqasheva uzaq jyl saqtap kelgen qoıyn dápterlerden kóshirilip, oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń qoldaýymen jaryq kórdi.

Málik Álmuratov 1907 jyly Yrǵyz aýdanynyń Jıdelibulaq degen jerin­de dúnıege kelgen. 1932-1936 jyldary Yrǵyzdaǵy halyq teatrynda túrli sahna­lyq rólderdi somdap, odan keıin Mamyr degen jerde keńes ókimetiniń halyqtyń saýatyn ashýǵa arnalǵan «Qyzyl otaý» uıymyn basqarǵan. Sol jyldary «Qyzyl otaýǵa» oqýǵa kelgen adamdardan kóne jyrlar men ańyzdardy, aıtystardy jazyp alǵan. Málik Álmuratov óziniń ustazy Tilepbergen jyraýdan «Abat batyr» jyryn úırenip, qaǵazǵa túsirgen. Osy jyrdyń tolyq nusqasy 1965-1966 jyldary «Qazaq ertegileri» jınaǵy­nyń II tomynda jarııalanǵan. Málik jyraý 1942 jyly soǵysqa alynyp, 1943 jyly Belarýs maıdanynda jambasynan aýyr jaralanyp, elge oralǵan soń áýeli Yrǵyzda, keıin qazirgi Áıteke bı aýdanynyń «Jabasaq» keńsharynda mektep muǵalimi bolyp jumys isteıdi.

Aýyl arasynan uzap shyqpasa da, kókirek kózi ashyq jan el ishindegi ańyz-áńgime, qıssa-dastan men aıtystar­dy qaǵazǵa túsirip qana qoımaı, halyq basy­nan ótken oqıǵalardy da túrtip otyr­ǵan. Jazǵandaryn jurt kózine kórset­peı, sandyǵynda ustaǵan. Bul kisiniń qobyz­shylyq óneri de erekshe eken. Alaıda keńes ókimetiniń saıasaty qobyzdy eskiliktiń sarqynshaǵy dep baǵalaǵandyqtan, sol zamanda qobyzshylar shetqaqpaı kórdi. Sulýshash apaı bala kezinde ákesiniń ońasha bólmede qobyzyn qolyna alyp, bir áýenderge yńyldap qosylyp otyratynyn esine alady. Soǵystan keıingi jyldary, dúnıe qat kezde qolyna túsken aǵashtan kebeje, júksalǵysh, kereýet jasaıtyn sheberligi de bolǵan. Kópqyrly talant ıesi 1989 jyly dúnıe salǵan. Kózi tiri kezinde Málik qobyzshynyń muralary jınalmaǵan. Yrǵyz óńirindegi jyraýlyq-jyrshylyq ónerdiń úlgisindeı bolǵan san qyrly talant ıesiniń shákirtteri de belgisiz.

 

Aqtóbe oblysy