• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tanym 10 Sáýir, 2024

Totyqus sındromy

120 ret
kórsetildi

Aqyndardyń alqasynda otyrmyz. Kil jas qalamgerler. Bireýi óńmeńdep óleń oqıdy, bireýi «men-men» dep mýzyka tartady. Tańǵalatyn tarydaı nárse joq. Qyzyqtyń kókesi shyǵarma aıaqtalǵanda bastalady...

«Qubylys!» dep shańq etti shlıapaly shaıyr. «Silkinis!» dep sańq etti ekinshisi. Barlyǵy sabasyna túskennen keıin: «Jo-joq. Qubylys ta, silkinis te emes. Bul – jaı ǵana umtylys», dedi sypaıy bir «synshy» temekisin tutatyp. Shapalaqtarmen shatasqan lep belgili lepirmeler adresatyn dál taýyp jatyr áıteýir. Aqyndardyń atústi aıqaıy men pafosty «paı-paıy» jarǵaq qulaǵyńdy jaryp jibere jazdaıdy.

Kenet áńgimeniń aýany fransýz aqyny Artıýr Remboǵa aýysa bastady. Avtordyń «mas kemesinde» birge júzgen bolsa kerek, bir jas aqyn shaıqatylyp baryp ornynan kóterildi. «Bir kezde ol osyndaı kafege kirip kelipti. El nazarynyń bári – aqynda. «Qaıter eken?» dep otyr. Sonda meniń jasymdaǵy jap-jas Artıýr dastarqannyń ústine qarǵyp shyǵyp kúrkirep óleń oqypty ǵoı, jaryqtyq!». «Mine, poet!» dedi álgi «shlıapa». «Apyraı...» dep men otyrmyn. «Ol – ol ma? Odan keıin qaltasynan zamanyndaǵy eń haltýrshık aqynnyń óleńin shyǵaryp, dastarqanǵa jaıady da...» Keshirim ótinemin, ári qaraı Artıýr Rembo bas baspanyń basýǵa bolmaıtyn áreketin jasap jiberedi. «...Osylaısha, ol Uly poezııanyń mártebesin birjola aıqyndap berdi!» dep túıindedi álgi aqynymyz. Taǵy sol «Bravo!» taǵy sol «Bárekeldi!»

Ańtaryldym da qaldym. Boza ústindegi bos sózdiń biri ǵoı deıin desem, aqyndardyń shyn ustanymy da sol sııaqty. Tipti qaıtar emes. Qudaı-aý, bul ózi elikteý me, erip ketý me? Tulǵanyń óleńdegi emes, ómirdegi órimderin qaıtalaý qanshalyqty durys? Artıýrdiń ústelge otyryp jazǵanyn qaıtalaı almaı júrip, ústelge shyǵyp alyp istegenin qaıtalaý – aqymaqtyq qoı. Rýmıdiń myna bir támsili oıyma oraldy sonda.

Ilkide átir satatyn saýdagerdiń sóıleıtin to­tyqusy bolypty. Ol totyqus qojaıynynyń átirin maqtap óleń aıtatyn kórinedi. Qusqa qy­zyqqan halyq, qalaı ǵana dúkennen zat satyp alǵanyn baıqamaı da qalady eken. Alaıda qusta aqyl bar ma? Bir kúni qanatyn qaǵyp qal­ǵanda, eń qymbat átirdi jerge qulatyp alady. Dúnıeparas qojaıyn ashýǵa býlyǵyp, qus­tyń búkil júnin julyp tastapty. Totynyń aqy­ly bolmaǵanmen, kóńili bar eken. Kelesi kúni qojaıynǵa renjip saıramaı qoıypty. Sáı­kesinshe satyp alýshylar da kúrt azaıady. Tátti-táp­serin aldyna tossa da, totyqusy qyrsyǵyp qalady. Sóı­tip, saýdager qusyna dem salyp bersin dep medreseden molda aldyrady. Ol zamanda din ustaǵan adamdardyń bári shashyn taqyrlap alyp tas­tamaı ma? Sondaı birde-bir shashy joq molda dúkenge kirip kelgende, birde-bir júni joq totyqus shańq etip sóıleı jónelipti. Sondaǵy aıtqan gábi: «Moldeke, sen de qymbat átirdi syndyryp alyp, qojaıynyń shashyńdy julyp tastaǵan ba?», depti ǵoı beıshara álgi jerde. Bastarynyń taz bolǵany bolmasa, molda men totyqus bir-birine múlde uqsamaıdy ǵoı.

Aqyndyqta da dál solaı. О́tken joly tanymal bir aqyn suhbatynda «Týra otyz jasymda Esenın sekildi óz-ózime qol salamyn dep, qonaqúı izdegen kezim boldy» dep aıtyp otyr. Sumdyq emes pe? Adamnyń syryna emes, syrtyna solyqtasań – soryńnyń sorpadaı qaınaǵany. Osy oıymdy aıtyp jatqanym sol edi «ómir kórgen» aqyndar óleń oqýǵa kirisip ketipti...