«Aǵaıyndy baısholaqovtar» – sporttyq ádebıetke qosylǵan súbeli úles

Taıaýda belgili sport jýrnalısi Qaırat Ábildınovtiń «Aǵaıyndy Baısholaqovtar» atty kitaby Almatydaǵy «Polıgrafkombınat» JShS-niń baspahanasynan Qa­zaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń «Ádebıet­­tiń áleý­­mettik mańyzdy túrlerin basyp shyǵarý» baǵdarlama­sy boıynsha tórt myń dana tırajben jaryq kórdi. Jalpy, Qaırat Ábildınovtiń esimi sport taqyrybyndaǵy dú­nıelerdi izdep oqıtyn aǵaıynǵa jaqsy tanys. Seıdahmet Berdi­qulov atyndaǵy sport jýrna­lısteri arasyndaǵy syılyqtyń laýreaty. Búgingi kúnde Sport jáne dene tárbıesi isteri komı­tetinde baspasóz qyzmetiniń jetek­shisi bolyp qyzmet etetin qalam­gerdiń budan buryn taza sport taqyrybyna arnalǵan  «Dáýlet qory: qaryz ben paryz», «El namysy bir keýdege syıǵan ba», «Alǵa, «Shahter!» atty kitaptary jaryqqa shyǵyp, oqyrmanynan laıyqty baǵa alǵan bolatyn. Biz áńgime qylyp otyrǵan týyndynyń aty aıtyp turǵandaı kitapqa sambo kúresi boıynsha qazaqqa olja salǵan aǵaıyndylar – Qanat, Talǵat, Janat, Jasulan jáne Jandostyń ómirtarıhy, olardyń úlken sportta bastan keshken qıly-qıly oqıǵalary júk bolǵan. Boıaýy áli keýip úlgermegen bul kitaptyń bir ereksheligi shyǵarma orys tiline aýdarylyp, qazaqshasymen birge oqyrmanǵa usynylǵan. Kitaptyń uzyna boıynda avtor «Qazaq sportyna aǵaıyndy Baısholaqovtardyń qandaı eńbegi sińdi?» degen suraqqa jaýap izdeıdi... Jalpy, jurttyń kóbi Baısholaqovtardy balýan dep tanyǵanmen, olardyń úlken sporttan keıin bapkerlik qyzmetpen aınalysyp, tolaıym tabystarǵa qol jetkizgenin bile de bermeıdi. Mysaly, sambodan álem chempıony Qanattyń, Álem kýbogynyń ıegerleri Talǵat pen Janattyń «Qazaqstan Respýblıkasynyń eńbek sińirgen jattyqtyrýshysy» degen ataqtary bar. Qanat marqum dzıýdodan Qazaqstan qurama komandasynyń, qyzdar quramasynyń aǵa bapkeri boldy. Talǵat bolsa Maksım Rakov pen Islam Bozbaev syndy ataqty dzıýdoshylarymyzdyń jattyqtyrýshysy. Qaraǵan­dyda «Eńbek» dep atalatyn sport keshenin salǵan, keıin­gi kezde mesenat retinde de kózge túsip júrgen azamat. Al Janat sambodan jastar arasyndaǵy eki birdeı álem chempıonyn tárbıelep shyǵarǵan bilikti bapker, pedagogıka ǵylymdarynyń kan­dıdaty. Qazirgi tańda Qaraǵan­dydaǵy Olımpıadalyq rezerv daıarlaıtyn ortalyqtyń dırektory bolyp qyzmet etedi. Baısholaqovtardyń tórtinshisi Jasulannyń ózi Kelbet Nur­ǵazına syndy jastar arasyn­daǵy eki dúrkin álem chempıo­nynyń jeke bapkeri boldy... Kitap negizinen úsh bólimnen turady. Alǵashqy bólimi «Ushqan uıada» aǵaıyndy balýandardyń ata-tegi, týǵan topyraǵy, ósken ortasy týraly mol maǵlumat qamtylǵan.  Mysaly, Baısholaqovtardyń atasy Ashýbaı degen kisi tyń ıgerý kezinde Aqmola oblysynda turǵan. О́tken ǵasyrdyń 60-shy jyldary ǵana atameken Jańaarqaǵa atbasyn burǵan. Iаǵnı, Qanat pen Talǵat Aqmola jerinde dúnıege kelgen eken. Al aǵaıyndylardyń qalǵany Janat, Jasulan jáne Jandostyń kindik qany Jańaarqa topyraǵyna tamypty. Kitapta aǵaıyndy Baısho­la­qovtar túlep ushqan «Jas suńqar» sport mektebi men balýandardyń alǵashqy bapkerleri týraly da mol aqpar bar. Bota tirsek bozbalalardan álemdik deńgeıde kúresken balýandar shyǵarǵan Dıqanbaı Bıtkózov pen Marat Jaqıtovtyń eren eńbegi de avtor nazarynan tys qalmaǵan. Ekinshi bólim «Qyrandar ushar bıik» dep atalady. Munda avtor bes aǵaıyndy balýanǵa jeke-jeke toqtalyp, olardyń dúnıege kelgen sátinen bastap búgingi tynys-tirligine deıin egjeı-tegjeı ­baıandaıdy. Al sońǵy «Qaldyń sen búkil eldiń júreginde» degen bólimde avtor qazaqtyń qyran tektes uly Qanat Baısholaqovpen kózi tirisinde aralas-quralas bol­ǵan jandardyń júrekjardy este­likterin toptastyrǵan. Dastan KENJALIN, «Egemen Qazaqstan».