Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Ulttyq quryltaıdyń Atyraýdaǵy jıynynda: «Turmystyq zorlyq-zombylyq, býllıng pen agressııa da qazirgi ýaqyttaǵy qaterli úrdis. Ashyǵyn aıtsaq, qoǵamda qatygezdik kúsheıip barady. Bireýge til tıgizip, ar-namysyn taptap, tipti, uryp-soǵýǵa daıyn turatyndar az emes. Mundaı teris áreketterge kóz juma qaraýǵa bolmaıdy. Biz osy qoǵamdyq dertti jasyrmaı, ashyq aıtýymyz kerek. Azamattarymyz úıde de, túzde de ózin qaýipsiz sezinýge tıis. Bir sózben aıtqanda, qaýipsiz ortada ómir súrýi kerek. Zań men tártip qatań saqtalýǵa tıis, ıaǵnı qoǵamda zań ústemdigi bolýy qajet», dep atap kórsetti.
Elimizde turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý búginde ózekti máselege aınaldy. О́ıtkeni zorlyq-zombylyq bir ǵana otbasyna qatysty bolmaıdy, jalpy qoǵamnyń turaqsyzdyǵyna jáne otbasylyq tártiptiń buzylýyna alyp keledi.
Balanyń quqyqtaryn qorǵaý, otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqqa jol bermeý, ony boldyrmaý, balalarǵa qatygezdikpen qaraýǵa jol bermeý júıeli túrde júzege asyrylýǵa tıis jáne osy máseleni zańnamalyq turǵydan retteý, onyń ishinde quqyq buzýshylyqtyń jekelegen túrlerine jaýaptylyqty qatańdatý – munyń bárine negiz bolýy kerek.
Eldegi kez kelgen adam ózin qaýipsiz sezinýge tıis. Biraq qazir keıbir adamdar úshin óz úıi qysym kórsetý, adamı qadir-qasıetin qorlaý, óziniń quqyqtary men bostandyqtaryn shekteý ornyna aınalyp otyr. Turmystyq zorlyq-zombylyq jaǵdaıynda kóbinese áıelder, balalar jáne egde jastaǵylar, agressordyń nemese jábirlenýshiniń birge turatyn ata-analary zardap shegedi.
Statıstıka boıynsha elimizde otbasylyq-turmystyq salada jylyna orta eseppen shamamen 1000-ǵa jýyq qylmystyq quqyq buzýshylyq tirkeledi, olardyń 20%-y aýyr zardaptarǵa, sonyń ishinde adam ólimine ákeledi. Kúni keshe qabyldanyp, qoǵamda silkinis týdyryp jatqan zańdar mine, osy áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqtyń profılaktıkasyna, aldyn alýǵa baǵyttalǵan. Endi ony qoldaıtyn, oryndalýyn qamtamasyz etetin sharalar qaýyrt qolǵa alynýy qajet.
Zańnamalyq ózgerister men tolyqtyrýlar áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq kórsetýdiń kez kelgen túrleri úshin, sondaı-aq otbasylyq-turmystyq qatynastar salasyndaǵy quqyq buzýshylyqtar úshin jaýaptylyqty qatańdatý arqyly olardy zorlyq-zombylyqtyń kez kelgen kórinisterinen qorǵaý tetikterin iske asyrýǵa arnalǵan.
Zańda qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan azamattarǵa kómek kórsetý úshin Otbasyn qoldaýdyń biryńǵaı ortalyqtary men Baılanys ortalyǵynyń qyzmetin quqyqtyq reglamentteý usynylady. Mundaı júıeniń úılesimdi jumysy áıelder men balalarǵa qatysty zańsyz áreketterdiń teris saldaryn boldyrmaı, azamattarǵa jedel quqyqtyq, psıhologııalyq jáne konsýltasııalyq kómek kórsetýge múmkindik beredi.
Joǵaryda atalǵan ortalyqtar ómirde qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵan adamdarǵa memlekettiń ýaqtyly kómek kórsetýiniń tıimdi quraly, sondaı-aq osy saladaǵy eń ótkir problemalardy monıtorıngileýdiń derekkózi bolady. Búginde elimizde áıelder men balalardyń quqyqtaryn qorǵaýdyń keshendi sharalary qabyldanyp jatyr. BUU-nyń Áıelderge qatysty kemsitýshiliktiń barlyq túrin joıý týraly konvensııasyna, Beıjiń deklarasııasyna qosyla otyryp, Qazaqstan áıelderdiń quqyqtaryn saqtaý jáne qorǵaý kepildikterin rastady. Áriptesterimizdiń osyndaı bastamalaryn qoldaı otyryp, biz qoǵamda áıelder men balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyqqa tózbeýshilik mádenıetin qalyptastyrýdy bekittik.
Depýtattar usynǵan zańnamalyq bastamalar memlekettiń áıelder men balalardyń ómiri úshin laıyqty jaǵdaılardy qamtamasyz etý salasyndaǵy qyzmetine oń yqpal etetin bolady.
Murat ÁBENOV,
Májilis depýtaty