Altaı taýyn aralaǵan saıyn Asqar Altaıdyń «Alpınıst» degen áńgimesine arqaý bolǵan Quzǵyndy shyńyn izdeımiz. Marqakóldiń mańynan daralanǵan shyń kórsek boldy, Quzǵyndy shyǵar dep topshylaımyz. Álgi shyńǵa ańsarymyz aýady. Qarap turyp, áńgimedegi jantúrshigerlik oqıǵany elestetemiz.
Áńgime sıýjeti shytyrman oqıǵaǵa toly bolǵanymen, kórkem ári jeńil jazylǵan. Qolyńyzǵa alsańyz, bir demde-aq oqyp shyǵar edińiz. Jazýshynyń sóz arasyna synadaı qaǵyp jibergen jup-jumyr teńeýlerine tańdaı qaǵyp, bas shaıqaısyz. Jalpy, Asqar Altaıdyń qaı áńgimesin alyp qarasańyz da erekshe. Quzǵyndy shyńyndaı daralanyp turady. Taqyryptaryna deıin aıryqsha. «Kentavr», «Kıller saýysqan», «Taganka», «Selebe» degen sekildi taqyryptardy ózge jazýshylardan kezdestirip kórip pe edińiz?
«Alpınıst». Mazmunyna qysqasha toqtalaıyq. Almatyda, tas qalada dalany ańsap júrgen Taıshyn tús kórgen. Túsine bıik shyń kirgen. Qaı shyń ekeni esine túspeı, qalany bir aınalyp úıine kelse, segiz jasar balasy «Kúrshimniń sýlary, Quzǵyndy shyńdary... Qaıyńdaı qyzdary, qaraǵaı uldary» dep, ándetip júr eken. Sonda ǵana oıyna Quzǵyndy shyńy saq ete qalǵan. Bul bıik Altaıdyń eń bıik núktesi Muztaýdan keıingi asqar shyńdardyń biri desedi. Sóıtip, taý dese ishken asyn jerge qoıatyn Taıshyn janyna serik izdegen. Týǵan jerine saparlap baryp qaıtqysy kelgen. Ondaǵy oıy aýlynda aýnap-qýnap jatý emes. Adam aıaǵyn qoıyp, túz taǵysy bıigine barmaq baspaǵan Quzǵyndyny baǵyndyrý edi. Jo-joq, taý jan balasyna baǵynbaıdy. Bıigine shyǵyp qaıtýǵa nıettengen. Jas kezinde barys qýyp júrip, ortan beline deıin shyǵypty da. Odan ári asa almaǵan kórinedi. Ol úshin alpınıstiń asaı-múseıi kerek edi. Sóıtip, araǵa ondaǵan jyl salyp, qaıta nıet qylǵan. Qasyna es bolatyn saparlas izdep júrip, oıyna Suńǵat esimdi stýdent túsken. Ol bala da bıik taý kórse, usharyna shyqqansha asyǵady. Ekeýiniń oıy bir jerden shyǵaryn bilip, Suńǵattyń jataqhanasyna jetip barǵan. Albyrt jigit usynysty birden qabyl alyp, ekeýi kafede jol josparyn qurysqan. Oı bir jerden shyqqan soń jospar qurý da ońaı. Mundaı saparǵa toptasyp emes, ekeýlep, bolmasa jalǵyz jónelgen abzal shyǵar. Áıtpegende ondaǵan adamnyń oıy da on túrli. Jan-jaqqa tartyp, ymyraǵa kelise almaı ýaqyt óltirer edi.
Sóıtip, qos jolaýshy Almatyǵa qosh aıtysyp, Altaıǵa attanǵan. Myńdaǵan shaqyrymdy basyp ótip, tún ishi Buqtyrma sýqoımasyna jetip toqtaıdy. Eki jaǵany jalǵap júrgen parom tańǵy jetilerden bastap qana qozǵalady. Sondaǵy jazýshynyń teńeýi qandaı?! «Taspıyqtyń tasyndaı tizilgen kólikter» deıdi. Ras, Kúrshim ótkeline qashan barsańyz da, jaǵada kezek kútken kólikterge kóz túsedi.
Quzǵyndyny mańdaıǵa alǵan ekeýi Býrabaı, Qoıtastan asyp, Maraldyǵa jetip jyǵylǵan. Munda bir-aq kún qonyp, ertesinde jolbastaýshy jergilikti jigitti aldaryna salady. Sóıtip kún júrip, Quzǵyndynyń ıek tusyna jetip túnegen. Tákappar taý osy jerden-aq minezin kórsetken. Túnimen boran soǵyp, mazalaryn qashyrǵan. Muzǵa tóselgen shatyrdy julyp ala jazdaǵan jel yshqyna soqqan.
Ras, taýdyń rýhy basqa. Taý adamdy keıde tárbıeleıtindeı kórinedi. Jazýshy da sony aıtqysy kelgen sekildi. «Naǵyz adamdyq asyl qasıet taý basynda ǵana oıanady...» degen oı keldi Taıshynǵa. Taýdaǵy dostyq bárinen bıik. Taýdaı bıik, taýdaı qatal, taýdaı tózimdi. Taýdan tómen túsken jerde pendeshilik boı kóteredi. Tómende «dostyq» degenniń ózi «qastyq» degenmen qatar júredi. Oıda dostyqqa da, qastyqqa da oryn bar. Taýda oryn joq. Taý – tarpań» dep jazady Asqar Altaı.
Iá, adamnyń adamdyǵy, dostyń dostyǵy jolda synalady. Al taý múldem bólek. Naǵyz syn osynda. Quzǵyndyny betke alǵan ekeýi bir-birine qabaq shytqan joq. Entigip turyp, ymmen sóılesken sátteri de bar. Atpen, odan ári jaıaý-jalpy dara shyńǵa syna qaqqan, órmelep júrip, shyqqan. Bıigine Qazaqstannyń alaqandaı týyn tikken. Shyńnyń tóbesi taqııadaı ǵana eken. Ekeýi qatar turyp, rıza kóńilmen rahmet aıtysqan. Jan-jaǵyna túý bıikten qaraǵan. Jetýi jetip, Taıshynnyń armany oryndalǵanymen, tómen túsip bara jatqanda ǵoı, kókseńgir muzda Suńǵattyń aıaǵy taıyp, ekeýi bir arqanda salaqtap turyp qalǵan. Tómen jaǵy shyńyraý. Sonda Taıshyn shynashaqtaı arqan ekeýin kótermeıtinin bilip, qıyp jibergen. Arqandy ǵana emes, óz ómirin solaı shyń basynda qıyp jibergen. Armany oryndalǵanmen, adam balasynda arman taýsylsyn ba?!
Taýǵa shyn ǵashyq adamǵa joldyń qıyndyǵy, taýdyń bıiktigi kedergi emes. Bir sátke aýrý-syrqaýdy, sharshaýdy da umytady. Arman jolynda ólip ketýge de daıyn eken. Netken qudiret?!