Jańa ónim – jańa beles

Indýstrııalandyrý is ústinde

Elbasy alǵa qoıǵan mindetter­diń eń bastysy elde ındýstrııa­lyq-ınnovasııalyq baǵdarlamany alǵa bastyrý bolyp tabylady. Bul baǵdarlamany júzege asyrý el ekonomıkasynyń damýyna serpin beredi dep kútilýde. Aqtóbe óńirinde bul baǵytta ulan-ǵaıyr jumys istelýde. Qanshama jańa kásiporyndar ashylyp, jumys istep jatqanyn budan buryn da jazǵanbyz. Sonyń ishinde eki iri ınvestısııalyq jobany aıryqsha atap ótýge týra keledi.

Sonyń biri – «Qazhrom» TUK» aksıonerlik qoǵamyna qarasty Aqtóbe ferroqorytpa zaýytynyń №4 sehy deý oryndy bolmaq. Bul seh degen ataýy bolmasa óz aldyna bólek ferroqorytpa zaýyty. Elimizdiń ındýstrııalandyrý kartasyna engizilgen bul joba álemde teńdesi joq joǵary kómirsýtekti ferrohrom óndirisiniń ınnovasııalyq tehnologııasyn engizýmen, elektr qondyrǵylarynyń, avtomat­tan­dyrýdyń jáne turaqty tok pesh­teriniń jańa júıesin paıdala­natyndyǵymen baǵaly. Jobany júzege asyrý elimizdiń joǵary kómirsýtekti ferrohromdy eksporttaý múmkindigin 16 paıyzǵa, oblys boıynsha 46 paıyzǵa arttyrady, ónimniń ózindik qunyn kemitedi dep kútilýde. Munda eńbek ónimdiligi 3-4 ese ósedi, joǵary temperatýranyń jumysshylarǵa áseri anaǵurlym kemıdi. Jańa zaýyttyń jyldyq qýaty 440 myń tonna ferroqorytpa shyǵarýǵa múmkindik beredi. Al, ekinshi iri ındýstrııalyq-ınnovasııalyq joba – Aqtóbe rels-arqalyq zaýyty. Aınaldyrǵan eki jyldan astam ýaqytta qala irgesinen osyndaı iri kásiporyn boı kóterip, óńirdiń ekonomıkalyq qýattylyǵyn aıqyn ańǵartty. Jylyna 430 myń tonnadan astam ónim shyǵaratyn kásiporyn qazaq temirjoly tarıhyndaǵy eń iri jobalardyń biri bolyp sanalady. Kásiporynnyń iske qosylý-retteý jumystary bastaldy. Zaýyt ústimizdegi jyldyń ortasynda tolyqtaı paıdalanýǵa berilmek. Kásiporyn shyǵaratyn relster, basqa da ónimder О́zbekstan, Tájikstan, Belarýs, Reseı naryqtaryna shyǵarylady dep kútilýde. Zaýyt tolyq qýatyna shyqqanda munda 700-den astam adam jumys isteıdi. Onyń qurylysy 2013 jyldyń sáýir aıynda bastalǵan bolatyndy. Zaýyt jylyna 430 myń tonna prokat, onyń ishinde 200 myń tonna rels jáne 230 myń tonna iri sortty prokat ónimderin shyǵaratyn bolady. Jobanyń quny 55 mıllıard teńge turady. – 2013 jyldyń sáýir aıynda aýqymdy jobanyń qurylysyn bastap kettik. Bul zaýytta ınno­vasııalyq termotózimdi, joǵary sapaly relstiń uzyndyǵy 120 metr etip quıylady. О́nim joǵary jyldamdyqpen jáne qozǵalysy kóp jelilerge qoldanylatyn bolady. Relstiń uzyn bolýy mundaǵy dánekerleý arqyly jalǵaý jumystaryn azaıtady ári qaýipsizdikti kúsheıtedi. Zaýyt úsh aýysymda úzilissiz jumys isteıtin bolady.Taǵy bir ereksheligi – zaýyt shyǵarǵan ónim jyljymaly quramnyń jyldamdyqty arttyrýyna yqpal etedi. Mundaǵy qural-jabdyqtardyń barlyǵy Italııadan jetkizilgen, – deıdi Aqtóbe rels-arqalyq zaýytynyń bas dırektory Andreı Kýzmın. Indýstrııalandyrý baǵdar­la­masyna sáıkes jobanyń ın­fra­qurylymdyq jelilerimen jaraqtandyrylýyna oblystyq ákimdik qoldaý kórsetti. Iаǵnı, gaz, sý jáne kanalızasııa qubyrlaryn tartý, zaýyttyń temirjol arqyly ótetin avtojoly, 22 shaqyrym elektr jelisi osy baǵdarlama aıasynda júrgizilgen. Sondaı-aq, joba aıasynda zaýytqa 39-ynshy Qyzǵaldaqty razezinen temirjol tartylyp, júkti tıeý-túsirý bazasy salyndy. Qoımalar, órt sóndirý deposyn, elektr stansalaryn salý jobany júzege asyrýmen qanattas júrgizildi, qýaty 40 megavatt elektr stansanyń qu­rylysyn qurastyrý jumystary aıaqtaldy. Bolashaqta bolat bal­qytý kásiporny salynbaq. Osy­ǵan baılanysty taǵy da qýaty 150 megavatt elektr podstansasy paıdalanýǵa berildi. Jalpy, bul kásiporyn rels-arqalyqtaryn shyǵarýǵa qajetti shıkizatty bolat temirdi balqytýdan bastap daıyn ónim – rels jáne iri sortty prokat shyǵarýdyń tasqyndy óndiristik jelisin qalyptastyrýǵa baǵyt ustaýda. Zaýyt «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» aksıonerlik qoǵamynyń barlyq qajettilikterin qamtamasyz etedi. О́zbekstan, Tú­rikmenstan, Ázerbaıjan sekildi basqa da elderdiń temirjol kompanııalary suranysyn óteıtin bolady. Zaýyt basshylyǵynyń aıtýynsha, qazir «Qazaqstan temir joly» Ulttyq kompanııasy» AQ-pen on jylǵa 1,0 mıllıon tonna ónim jetkizý jaıynda kelisimshart jasalǵan. Iаǵnı, zaýyt jyl saıyn aksıonerlik qoǵamdy 100,0 myń tonna ónimmen qamtamasyz etip otyrmaq. Kásiporynda jylyna 100 mıllıard teńgeniń ónimin shyǵarý kózdelýde. – GOST-tyń ózgerýine jáne jańa memleketaralyq jáne Qazaqstan Respýblıkasy ulttyq standartynyń engizilýine baılanysty zaýyttyń iske qosý-retteý jumystary jyl aıaǵyna jyljytyldy. Jańa standarttarǵa sáıkes 120 metrlik rels tolyqtaı tekserýden ótkizilýi kerek. Sol sebepti, laboratorıany keńeıtýge, bas tehnologııalyq korpýsty 24 metrge uzartýǵa májbúr boldyq. Olardyń talaptaryna jaýap berý úshin jumys kólemin kóbeıtýge jáne qosymsha negizgi tehnologııalyq qondyrǵylardy satyp alýǵa týra keldi, – deıdi Andreı Kýzmın. Zaýyt mamandarǵa joǵary eńbekaqy usynady jáne tur­ǵyn úıdi jaldaıdy. Maman jumys­shylar Qaraǵandy men Pav­lodardan otbasymen kelip jatqan kórinedi. Bolashaqta kásiporynnyń jumysshylary úshin turǵyn úı salý da oılastyrylýda. – Bizdiń joba meılinshe eko­logııalyq zalaly joq. Bizdiń óndi­ristik alańdarymyzdan eshqandaı maıly shaıyndylar jer ústine jáne kanalızasııaǵa aqpaıdy. Barlyq óndiristik qaldyqtar qurǵatylyp jınalady. Onyń da ekologııalyq zııany joq. Kalsıı tuzdaryn muz qatqan joldarǵa sebýge bolady. Al, peshterden aýaǵa taraıtyn zattardyń ekologııalyq jaǵdaıǵa áseri onsha emes, – dep sendiredi Andreı Kýzmın. Ústimizdegi jyldyń ekinshi jartysynda iske qosylatyn Indýstrııalandyrý kartasy joba­larynyń tusaýyn kesýge arnalǵan jalpyulttyq telekópir barysynda Memleket basshysy «Altyn sapa», «Paryz» syı­lyqtarynyń laýreattaryn marapattady. Jyl­dyń eń tańdaýly ındýstrııalyq jobasy boıynsha «Altyn sapa» syılyǵynyń bas júldesi Aqtóbeniń rels-arqalyq zaýytyna berildi. Syılyqty Elbasy qolynan zaýyttyń bas dırektory Andreı Kýzmın aldy. Munyń ózi bul jobanyń elimizge qanshalyqty mańyzdy, qanshalyqty paıdaly ekenin kórsetse kerek. Búgin-erteń jo­balyq qýatyna shyǵatyn zaýyt­tyń el ekonomıkasynyń damýyna qosar úlesi mol ekenine Elbasynyń ózi kepildik bergenin aıtý lázim. Rels-arqalyqtary óńir úshin ǵana emes, elimiz úshin jańa ónim ekeni sózsiz. Sondyqtan da, zaýyt bolashaǵynan úmit zor. Satybaldy SÁÝIRBAI, «Egemen Qazaqstan». Aqtóbe oblysy.