Nurkenniń ertegileri

Jas talant kásipkerlerden qoldaý kútedi Semeıde Nurken Bektasov esimdi bozbala bar. Daýysy sańqyldap, jigerli sóılegen Nurkenmen áńgimemiz birden jarasyp sala berdi. Ol óziniń shyǵarmashylyqqa beıim ekenin, jazý qolyna aýyrlyq tanytsa da álem halyqtarynyń ertegilerin aýdaryp, pýblısıstıkalyq maqalalar jazatynyn jetkizdi. Tipti, alǵashqy týyndylary respýblıkalyq, oblystyq baspasózde jarııalanyp ta úlgeripti. 24 jastaǵy bozbala – týabitti I toptaǵy múgedek. Múmkindigi shekteýli bolsa da, taǵdyrdyń synaǵyna moıymaǵan jastyń jalyndy sózi men tabandy áreketine súısindik. Halyqtyq folklorǵa den qoıǵan onyń «Bala pil uıala bermeıdi» jáne «Batyl shaıan» atty eki ertegisi bıyl «Aıgólek» jýrnalynyń mamyr aıyndaǵy sanynda jaryq kóripti. Sondaı-aq, atalǵan jýrnaldyń qyrkúıek aıyndaǵy sanynda «Bilim bárinen qymbat» atty tatar halyq ertegisi oqyrmandaryna jol tartty. Qazaq radıosynyń «Balapan» baǵdarlamasynda «Anasynyń júregine kirip ketken kishkentaı kójekter» atty ertegisi oqyldy. Mamyr aıynda «Aıaqtalmaı qalǵan jyr» atty kórkem áńgimem respýblıkalyq kórkem-ádebı «Tumar» jýrnalynda jaryq kórdi. Osy áńgimemdi bir bólimdi fılm retinde túsirýge bel baıladym. Bul fılm jastarǵa sabaq bolatyn, oı salatyn dúnıe dep oılaımyn. Biraq qarjy jaǵy qolbaılaý bolyp otyr, dedi Nurken. Respýblıkalyq jáne oblystyq basylymdarda avtor retinde de oqyrman nazaryna iline bastaǵan Nurken jańa týyndylaryn «Aqjelken», «Móldir bulaq», «Baldyrǵan» jýrnaldaryna usynbaq. – Shynyn aıtsam, men ertegi tyńdap ósken emespin. Ertegige qyzyǵýshylyǵym byltyr oıandy. «Qazaqstan» ulttyq arnasynyń «Aıtýǵa ońaı» tok-shoýynda qa­zaq ertegileriniń az, tipti, tap­shy ekendigi týraly másele kóterildi. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa az da bolsa úles qosqym kelip, ertegilerdi qazaq tiline aýdara bastadym. Ertegi tańdaǵanda eń birinshi taǵylymdyq tárbıesine nazar aýdaramyn, – deıdi ol. Álem halyqtarynyń erte­gilerin qazaq oqyrmandaryna jet­kizýge jumys istep júrgen Nur­ken aýdarmanyń jeńil, kóńilge qonymdy, uǵynyqty bolýyna erekshe kóńil bóledi. Oqylymdy bolýy úshin zamanaýı ertegilerdi de suryptaıdy. Nurken halyq ertegisi nemese áldebir avtor jazǵan ertegi bolsa da, eń aldymen onyń tárbıelik máni, psı­hologııalyq-estetıkalyq ma­ńyzy bolýy qajettigin jetkizdi. – Men ákesiz óstim. Anam Baqyt meni dúnıege ákelgennen bastap, bar meıirimin tókti. Tipti, meniń jaǵdaıyma qaraý úshin jumys ta istegen joq, – dedi ol. Nurken búginde Shákárim atyn­daǵy Semeı memlekettik ýnıversıtetiniń fılologııa fakýl­tetinde qazaq tili men ádebıeti mamandyǵy boıynsha bilim alýda. Rektor grantynyń ıegeri atanǵan ol 5-kýrsta oqıdy. Nurken tıisti zańnama boıynsha múgedek arbasyn alyp turǵanymen, kámelet jasyna tolǵannan bastap áleýmettik járdemaqyǵa qol jetkize almaı otyrǵanyn jetkizdi. О́zin kútip otyrǵan anasyna da eshqandaı kómek qarastyrylmaǵan eken. Iаǵnı I top múgedegi retinde alatyn 30 myń teńgege jýyq járdemaqydan basqa kiris joq. Sondyqtan tezirek oqý bitirip jumysqa ornalasýdy kózdep otyr. Jumys izdeý barysynda qaladaǵy áleýmettik ortalyqtardyń bar­lyǵy Nurkenge dıplommen kelý jóninde keńes bergen eken. Sátin salsa, keler jyly qolǵa tıetin biliktilik qujaty talapty jasqa jańa tynys bolmaq. – Maǵan ásirese, orys ertegileri unaıdy. Qazir orys tilinen aýdarý arqyly ertegilerdiń bolmys-biti­mimen jete tanysyp jatyrmyn, – dedi ol. Nurkenniń anasy qala kitap­hana­larymen birlese jumys isteı otyryp, qazaq tiline aýdarylmaǵan er­te­gilerdi taýyp, ákelip beredi eken. – Nurken erteginiń ishki ıirimin jete túsinedi. Ári qyzǵylyqty, qunarly tilmen aýdarady. Bul – óske­leń urpaqty halyqtar dos­ty­ǵyna tárbıeleýge sińirgen tyr­naqaldy eńbegi. Onyń keleshe­ginen kóp úmit kútýge bolady, – deı­di Semeıdegi Abaı aty­ndaǵy oblystyq ámbebap kitapha­nasynyń qoǵammen baılanys bóli­miniń jetekshisi Qusmilııa Nurqasym. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». SEMEI.