Qııan shettegi Bestóbege bet alǵanbyz. Qudalyq jóninen. Áý basta kejegem keıin tartyp, barǵym kelmegen-aq edi. Tym shalǵaı. Eki kólikpen jolǵa shyqtyq. Aqkóldiń tusynan kúre joldan túsip, dala jolymen júrmekpiz. Aıdaý jol keýip qalypty. Tap-taza. Bıesaýym ýaqyt júrgen soń jol shetinde kók bótke kezdesti. Árirekte bir otar qoıyn jaıyp qoıshy júr. Jol jónin surap alaıyq destik. Ien dalada jalǵyz ózi qoı baqqan qoıshynyń ishi pysqan bolýy kerek, áńgimeleskisi kelip-aq tur. Al biz bolsaq «jol aqysy júrse bitedi» degendeı, asa kóp kidirgimiz de kelip turǵan joq.
– Qara qostan dám tatyp ketińder, – dedi qoıshy, – baratyn jerlerińe sosyn da jetesińder ǵoı. Endi alys emes. Qunanshaptyrym jer qaldy. Qazir osy jolmen týra júrip otyrsańdar, qozykósh jerden jol ekige aıyrylady. Sizder oń jaqtaǵy jolǵa túsińizder. Sol jolmen júrseńizder, qoı órisindeı jerden aýyl kórinedi.
Jónep berdik. Dala joly shym-shytyryq. Ońy qaısy, sońy qaısy, aıyra almaı qalǵanbyz.
– Qunanshaptyrym, qozykósh jer degenshe, shaqyrymdap aıtpaı ma? – dep renish bildirdi ishimizdegi kóp oqyǵan bir aǵaıyn, – arhaızm. Osyndaı sózderdi nege qoldanady eken?
– Onyki durys, – degen Qunanbaı aqsaqal, – eski sózderdi eshkim aıtpasa, joǵalyp ketpeı me? Qaıta tól sózderimizdi tiriltip, qoldanysqa engizgen de durys shyǵar.
– Qunanshaptyrymyn kim túsinipti? – dep jeńistik bermeıdi álgi aǵaıyn.
– Qunanshaptyrym shamamen 9-10 shaqyrym, – deıdi Qunanbaı aqsaqal, – ilkidegi qazaq taıshaptyrym dep 4-5 shaqyrymdy, atshaptyrym dep 20-25 shaqyrymdy, kúnshilik jer dep 100 shaqyrymdy, araqonym jer dep shamamen 200 shaqyrym qashyqtyqty aıtqan. Al bir baýyr jer degenińiz 5 shaqyrym. Daýys jetetin jeri 300 metrdiń tóńireginde, taıaqtastamyńyz 10-15 metr, qolsozymyńyz 80 santımetr shamasynda.
Áńgimege aınalyp otyryp adastyq. Álden ýaqytta aldymyzdan manaǵy kók bótke qaıta shyqqan. Dala jolymen bir tóńirekti shıyrlap aınalyp júre berippiz ǵoı.
– Dámnen attap kettińder, – degen qoıshy, – jón biletin qazaq olaı jasamasa kerek edi. Dám jibermedi, júrińder qara qosqa.
Pisýi jetken, dámdi qymyzdan aýyz tıdik. Narttaı bolyp qyzaryp pisken jumsaq baýyrsaq qolymyzda.
Álden ýaqytta qoıshy dalaǵa shyqqan. Tobylǵy sapty qamshysymen nusqap kórsetip:
– Anaý elektr baǵanalarynyń astyndaǵy jalǵyz aıaqjolmen tótelep júrseńder, ıek astynan ózderiń izdegen aýyldyń ústinen túsesińder, – dedi qoıshy.
Bul joly taban jolymyzdy aınytpaı taptyq. Shynymen alǵashqyda dám jibermegen shyǵar-aý.
Kókshetaý