Búgingi Astana tarıhy tereń de tolǵamaly. Baıyrǵy Aqmola zııalylary, qaıratkerleri kezeń-kezeńmen zerdelene bermek. Osy qalada Shoqannyń týǵan qaryndasy ómir súrip, súıegi «Jastar» shaǵyn aýdanyndaǵy qorymǵa qoıylǵanyn bilemiz be? Sýretteri tarıhty nusqap otyratyn fotograf Konstantın Shahovtyń rýhy shat bolsyn, 1923 jyly Pishpekke (qazirgi Bishkek) kóshkenshe kóp dúnıeni aspabynyń shúrippesimen hattap ketipti.
Sonyń biri – áıgili Shoqan Ýálıhanovtyń týǵan qaryndasy Bádiǵuljamal (jurt Bádiǵul, Badyǵul, Jamal dep te ataǵan) Shyńǵysqyzynyń foto-sýreti. Bul kisi Abylaı Qońyrquljaulynyń zaıyby bolǵan.
Kórnekti qalamger-zertteýshi Jarylqap Beısenbaıuly «Shoqan» atty kitabynda «Syrymbettegi Aıǵanym shańyraǵyna kelin bolyp túsken Shormanqyzy Zeıneptiń de baýyry qutty boldy. Obaǵan boıynda 1835 jyldyń qarashasynda úlkenderi Shoqan dúnıege kelgennen keıin oǵan Jaqyp (1837), Bádiǵuljamal (1839), Rahııa (1841), Ábilmaqyjan (1845) sekildi ul-qyzy jalǵasty» dep jazady.
«Teń teńimen, tezek qabymen» degendeı, aǵa sultan Shyńǵys Ýálıulynyń qyzyna tarıhı Táýke han tuqymynan taraıtyn aǵa sultan Qońyrqulja Qudaımendiulynyń quda túsýi zańdy edi. Onyń ústine kúıeý balanyń esimi Abylaı bolǵany da iri áýletti áý bastan qadir tutqanyn kórsetse kerek.
El arasynda ataqty Aqan seriniń «Qalqa bala» atty áni osy Bádiǵuljamalǵa arnalǵan degen de derek bar (týyndyda «basy «jum», ortasy «mım», aıaǵy «lám» dep meńzegen esim – «Jamal»).
Bádiǵuljamal Shyńǵysqyzynan Alash qaıratkeri Haıretdın Bolǵanbaıdyń (1894–1937) jary Rahıma Ǵalıakbarqyzynyń (Halfına) anasy Mástýra týady. Jalpy, Shoqannyń bul qaryndasy dúnıege tórt ul (Sultan, Naqysh, Muqysh, Shákish), eki qyz (Mástýra, Maǵıda) ákelipti.
Sabyr Shárip,
PhD