Jyl saıyn qaıtalanatyn kóktemgi sý tasqyny bıyl ádettegiden joıqyn boldy. Apat óńirdegi birneshe eldi mekendi basyp qalyp, qyrýar turǵyn úı sý astynda qaldy, tirnektep jınaǵan mal-múlik shyǵynǵa ushyrady.
Qalyń qardyń kóbesi sógilgen ýaqytta Atbasar, Sandyqtaý, Selınograd aýdandarynyń áldeneshe eldi mekenderine qaýip tónetini bar. Jyldaǵy ádet – osy.
Oblystyń barlyq aýdanyndaǵy toǵandardyń tozyǵy jetken. Tozǵan toǵandar quldılap quıylǵan qyzyl sýdyń ekpinine shydamasa, 8 aýdandaǵy 24 eldi mekenge qaýip tóner edi. Atap aıtqanda, Arshaly aýdanyndaǵy «Batpakól», Astrahan aýdanyndaǵy «Qyzyljuldyz», Býrabaı aýdanyndaǵy «Vedenovka», «Kenesary», «Shýchınsk saıajaılary», «Frolovskoe», Bulandy aýdanyndaǵy «Ivankov», Esil aýdanyndaǵy «Solenaıa balka», «Chapaevskaıa-2», Sandyqtaý aýdanyndaǵy «Maksımovskoe», Shortandy aýdanyndaǵy «Damsa» jáne «Negizgi» toǵandarynyń ýaqyt tezine shydamaı, ondaǵan jyldar boıy jóndeý kórmegendikten, qabyrǵalary arsa-arsa bolyp qaýsap turǵanyn aıtpaı ketýge bolmaıdy. Al bul jaı qyzyl sýdyń qaýpin qalyńdata túspek. Oblys aýmaǵynda toqsanǵa jýyq gıdrotehnıkalyq toǵandar bolǵanymen, olardyń birqatary sý jınaqtaýǵa qaýqarsyz bolyp shyqty. Qorǵaljyn aýdanynyń bir ózinde ǵana 5 gıdrotehnıkalyq qurylymdy esepten áldeqashan shyǵaryp tastaýǵa bolar edi.
Mamandardyń saraptamasyna qaraǵanda, óńirdi basyp ótetin 25 ózen 11 myńnan asa turǵyny bar 95 eldi mekenge qaýip tóndirdi. Onyń ishinde jyl saıyn jaǵalaýda júrip ketetin, kóktem saıyn arnasynan asyp-tasyp jatatyn Jabaı, Nura jáne Esil ózenderiniń boıyndaǵy qaýip zor edi. Endi myna bir jaıǵa nazar aýdaraıyq. Ár kóktem saıyn aýzymyz kúıip jatsa da sylbyrlyqtan asa almaı otyrmyz. Jabaı men Nura ózenderiniń ańǵarlaryn keńeıtý, taıaz jerlerin tereńdetý jumysy 2021 jyly josparlanǵan eken. Arada úsh jyl ótkenimen, oń saraptama qorytyndysy bar jobany júzege asyrý kesheýildeı berdi. Jabaı ózeniniń tasýy saldarynan ánebir jyly Atbasar qalasyn topan sý basyp qaldy. Qanshama turǵyn úı qulady. Áıtse de, aýzy kúıgen úrlep ishedini uǵar emes. Qala men Borısovka selosynyń mańyndaǵy Jabaı ózeniniń saǵasyn tereńdetýge baılanysty joba jasalǵanymen, memlekettik saraptamadan ótkizilmedi.
Taǵy bir eleń etkizetin jaı Kókshetaý, Stepnogorsk qalalary men Qorǵaljyn aýdanynda oryn aldy. Bul jerlerde halyqty apat jaıly habarlandyrý júıesi syn kótermeıtin. Jalpy, aımaqty tolaıym qamtamasyz etý úshin áli de 278 dabyl qurylǵylary qajet eken. Ásirese, Býrabaı, Zerendi, Atbasar jáne Selınograd aýdandaryna osyndaı qurylǵyǵa degen qajettilik basym.
Sý tasqynynan jyl saıyn zardap shegetin óńirdiń jylnamasyna nazar aýdaraıyq. 2014 jyly Atbasarda 395 turǵyn úı sý astynda qalyp, onyń 209-y jaramsyz bolyp qaldy. Jaz shyǵa tórt 45 páterlik kópqabatty turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Medısınalyq kolledjiniń burynǵy jataqhanasy 29 otbasyna laıyqtalyp qaıta jabdyqtaldy. 2017 jyly apat taǵy qaıtalandy, 636 úı qyzyl sýdyń astynda qaldy. Onyń 459-y jaramsyz dep tanyldy. Máseleni sheshý úshin on birinshi 45 páterlik turǵyn úı salyndy. Osy jumysqa 1 mlrd 187 mln teńge qarajat bólindi. Bıyl da Atbasar tasqynnyń taqsyretin tartyp otyr. «Asar Aqmola» qoǵamdyq qory 428 mln teńge qarajat bólip, kóktemgi tasqynnan japa shekkenderge beriletin bes 100 páterlik turǵyn úı qurylysyn qolǵa alǵan. Jobanyń quny – 1 mlrd 326 mln teńge.
Jarqaıyń aýdanynda da kóktemgi sý tasqyny buryn-sońdy bolmaǵan alapat qarqynmen tóndi. Apattyń saldarynan aýdannyń eldi mekenderindegi 62 úı jaramsyz bolyp qaldy. 9 eldi meken sý tasqynynyń zardabyn kórip otyr. Bular – Úshqarasý, Otradnyı, Qumsýat, Dalabaı, Nahımovka, Tassýat, Lvovskoe, Gastello, Prıgorodnyı eldi mekenderi. Aýdandyq ákimdikke 186 turǵyn ótinish jasaǵan. Olardyń 185-ine 68 302 000 teńge materıaldyq kómek kórsetilgen. О́tinish berýshilerdiń biri kómekten bas tartqan. Bul aýdanda da aýyl turǵyndaryna 109 úı salyp berýdi «Asar Aqmola» qoǵamdyq qory qolǵa alyp otyr. Tasqyn zardabyn shekken 130 otbasynyń shyǵynyn óteý úshin Úkimet qorynan qarajat bólingen. 185 turǵynǵa 100 aılyq eseptik kórsetkish kóleminde birmezgildik járdemaqy tólengen. Turǵyndarǵa «Birlik Jarqaıyń» qoǵamdyq qory da qolushyn sozyp jatyr.
Búginde 30 otbasy turǵyn úımen qamtamasyz etildi. 201,9 mln teńge materıaldyq shyǵyn óteldi. «Asar Úme» qoǵamdyq qory 27 otbasyna baspana satyp alý úshin 176 mln teńge qarajat bóldi. «Birlik Jarqaıyń» qoǵamdyq qory 650 myń teńge qarjy bólip, taǵy bir otbasyna úı satyp áperdi. Osy arada el ishindegi birlik týraly biraýyz sóz aıta ketýge bolady. El basyna túsken aýyrtpalyqty jalpaq jurt bolyp jumyla kóterip jeńildetýge tyrysyp jatyr. Qazaqstan halqy Assambleıasy qory esebinen 15 mln teńge qarajat bólinip, qyzyl sýdyń qyrsyǵynan japa shekken otbasyna kómek kórsetildi.
Aldaǵy ýaqytta aýdandaǵy Prıgorodnoe selosynda tutas shaǵyn aýdan boı kótermek. Qazir munda ekipáterlik 15 úı salynyp jatyr. Bul páterler baspanalary jaramsyz bolyp qalǵan otbasylaryna beriledi. Shaǵyn aýdanda 30 páter boı kótermek. Osylaısha, tasqyn sýdyń taqsyretin tartqandardyń máselesi sheshiledi. Qazir turǵyn úılerdiń qabyrǵasy qalanyp, shatyry jabylyp jatyr. Qurylys alańynyń jetekshisi Dúısenbek Maqyshevtiń aıtýyna qaraǵanda, aldyn ala jasalǵan keste boıynsha jumys júrgiziledi. Qyrýar qurylys jumysy belgilengen merzimde aıaqtalmaq.
Aqmola oblysy