Qazaqstandaǵy Prezıdent saılaýyna búkil álem tarapynan úlken qyzyǵýshylyq tanytylýy bizdiń elimizdiń myna dúnıede qandaılyq oryn alatynyn aıshyqty aıǵaqtaıdy. Kórshiles Reseıden kelgen baıqaýshylardyń arasynda Irına Rodnına, Vladıslav Tretıak, Rýslan Aýshev sııaqty tanymal tulǵalar bar. Keńes Odaǵynyń Batyry, aýǵan soǵysynyń aty ańyzǵa aınalǵan qaharmany Rýslan Aýshevpen biz keshe Ulttyq akademııalyq kitaphanada ashylǵan kóne qoljazbalar kórmesinde oılamaǵan jerden kezdesip qaldyq. Ol kisimen qysqa ýaqytqa bolsa da suhbattasý múmkindigin qoldan jibergimiz kelgen joq. Az-kem áńgimemiz bylaı órbidi.
– Qurmetti Rýslan Sultanuly! О́zińizdi Astanada kórgenimizge qýanyshtymyz. Sizdiń Qazaqstanǵa jıi keletinińizdi, qýana keletinińizdi bilemiz. Onyń jaıynan gazet oqyrmandarynyń jasy úlken, orta býyny jaqsy habardar. Muny bizdiń jas oqyrmandarymyz úshin de aıtyp ótseńiz deımin.
– Aıtaıyn. Qazaqstan – meniń týǵan jerim. Stalındik qýǵyn-súrgin zamanynda Kavkaz halyqtarynyń birazy Qazaqstanǵa jer aýdaryldy ǵoı. Bizdiń ákelerimizdi Kókshetaýǵa alyp kelipti. 1954 jyly sondaǵy Volodar aýdanynda Saýmalkól degen jerde týǵanmyn. Qazir Aıyrtaý aýdany dep atalady. Keıinnen ákemniń jumysyna baılanysty Almatyǵa kóshtik, jetinshi klasqa deıin sonda oqydym. Qazaq jeriniń men úshin orny bólek. Mundaǵy prezıdenttik saılaýǵa baıqaýshy bolyp qatysý jónindegi usynysty men qýana qabyl aldym. Qazaqstanda týǵan, Qazaqstanda turǵan adam retinde men úshin bul elde kimniń Prezıdent bolatyny óte mańyzdy.
– Qazaqstandaǵy prezıdenttik saılaýǵa qatystylyǵyńyz buryn bolyp pa edi?
– Kezinde Ingýshetııa Prezıdenti retinde Qazaqstan Prezıdentiniń ınaýgýrasııasyna qatysqanmyn. Odan keıin de Astanaǵa talaı ret jolym túsken. Baıqaýshy mártebesimen birinshi ret kelip otyrmyn.
– Baıqaýshy retindegi alǵan áserińiz qandaı?
– Tamasha. Tańerteńnen beri birneshe saılaý ýchaskesinde boldym. Qaıran qaldym. Mundaı búkilhalyqtyq belsendilikti buryn-sońdy kórgen emespin. Esh jerden, esh elden. Tipti, osyndaı jaǵdaıdyń Qazaqstannan basqa jerde bolýy múmkin de emes sııaqty. Adamdardyń bári kádimgi merekege kelgendeı kóńildi kúıde. Júzderi jarqyn. Búgingi ómirine razy, erteńgi kúnine senimdi halyq osyndaı bolady. Myna kitaphananyń aldyndaǵy uzynnan-uzaq kezekke qarańyzshy. Ǵajap emes pe? Kóbi jastar. Iаǵnı, kezekke turý degendi umytyp qalǵan býynnyń ókilderi. Saǵat 9-da kelgende kezek turǵan edi, qazir de sol kezek jalǵasyp jatyr.
– Siz munyń sebebin qalaı túsindirer edińiz?
– Sebebi – qarapaıym. Halyq óziniń erteńgi taǵdyryn ózi sheshetinin biledi. Prezıdent laýazymyndaǵy adamnyń el ómirinde qandaılyq oryn alatynyn biledi. Memlekettegi turaqtylyqty, halyqtyń ıgiligin tıisinshe baǵalaıdy. Saılaýshylarǵa qarasańyz, kóńilińiz tolady. Bári qýanyshty, bári razy. Negizinde, mundaı kezekke túsindirme jasap jatýdyń qajeti joq dep oılaımyn. Bul osy eldegi erekshe jaǵdaıdy – saıası turaqtylyqty, ekonomıkalyq qýattylyqty, dostyqty, birlikti tamasha tanytady. Mundaıda qazir kóp aıtylatyn no comment deýmen shektelgen oryndy. Biraq, men Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaev týraly aıtpaı kete almaımyn.
– Rýslan Sultanuly, saılaý kúni kandıdatty úgitteýmen aınalysýǵa bolmaıdy...
– Bilemin. Biraq, gazetińiz búgin keshke shyqpaıtyn shyǵar, erteń tańerteń shyǵatyn shyǵar. Al erteń mundaı pikirdi jarııalaýǵa bolady...
Nursultan Ábishulyn men alǵash ret 1989 jyly KSRO Halyq depýtattary sezinde kórgen edim. Ol kezde Qazaqstan Úkimetiniń basshysy bolatyn. Sezde keremet sóılegeni sondaı, jınalǵan jurttyń bári japyryla jaqsy kórip qalǵan-dy. Ortalyq pen respýblıkalardyń qarym-qatynasyn túbirinen jańasha qurý, respýblıkalarǵa kóbirek sený qajettigi jóninde jerine jetkizip aıtqan edi. Gorbachev vıse-prezıdenttikke Iаnaevty tańdaǵan kezde zaldaǵy jurttyń kóbiniń qalaýy Nazarbaev bolyp otyrǵany esimde. Ol kezde bizdiń bárimiz Nazarbaev KSRO vıse-prezıdenti nemese el Úkimetiniń basshysy qyzmetin atqarsa, jaǵdaıdyń túbirinen jaqsaratynyna sengen edik. Sonymen birge, Nursultan Ábishuly KSRO Premer-Mınıstri laýazymyn atqarýdan bas tartqanyn da bilemin. Odan keıingi ýaqytta Nursultan Ábishuly Qazaqstan Prezıdenti retinde el basqarýdyń úzdik úlgisin kórsete bildi. Oǵan búkil álem kýá. Búgingi saılaýdyń qorytyndylary da Nursultan Nazarbaevtyń jarqyn jeńisin kórsetetinine kámil senemin. Baýyrlas qazaq eliniń halqyna bar jaqsylyqty tileımin.
Suhbattasqan
Saýytbek ABDRAHMANOV.
Sýretti túsirgen
Almas SYRǴABAEV.