Kópten beri qarjylyq ortada talqylanyp, birqatar qarama-qaıshy kózqarastyń týyndaýyna sebep bolǵan jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesin (JTSM) tómendetý máselesi aqyry sheshimin tapty. Jaqynda ǵana Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi men Ulttyq bank jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesiniń shekti mólsherlerin aıqyndaý týraly birlesken qaýlyny bekitti.
Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi Ulttyq bankpen birlesip «Jyldyq tıimdi syıaqy mólsherlemesiniń shekti mólsherlerin aıqyndaý týraly» JTSM shekti mólsherin tómendetýdi kózdeıtin birlesken qaýlyny (2024 jylǵy 16 tamyzdaǵy №62 jáne 2024 jylǵy 19 tamyzdaǵy №45) qabyldady.
Birlesken qaýly bıyl 19 maýsymda Memleket basshysy qol qoıǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine kredıt berý kezinde táýekelderdi barynsha azaıtý, qaryz alýshylardyń quqyqtaryn qorǵaý, qarjy naryǵyn retteýdi jáne atqarýshylyq is júrgizýdi jetildirý máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zańyn iske asyrý úshin qabyldandy.
Birlesken qaýlymen JTSM-niń shekti mólsherleri bankterdiń kredıti jáne mıkroqarjy qyzmetin júzege asyratyn uıymdardyń mıkrokredıti boıynsha mynadaı mánderge deıin tómendetildi:
Kepilsiz banktik qaryzdar boıynsha JTSM 56%-dan 46%-ǵa deıin tómendetildi; Kepildi banktik qaryzdar boıynsha JTSM 40%-dan 35%-ǵa deıin tómendetildi; Ipotekalyq turǵyn úı qaryzdary boıynsha JTSM – 25%; Mıkroqarjylyq qyzmetti júzege asyratyn uıymdardyń mıkrokredıti boıynsha JTSM 56%-dan 46%-ǵa deıin tómendetildi.Zańmen 45 kúnge deıingi merzimge beriletin 50 aılyq eseptik kórsetkishke (184 600 teńge) deıingi somadaǵy mıkrokredıtterdi retteýdiń erekshe tártibi joıyldy. Buǵan deıin osy mıkrokredıtter boıynsha shekti JTSM-di shekteýdiń ornyna kredıt merzimine nomınaldy mólsherlemeniń shekti mólsheri kúnine 1%-ǵa deıin, biraq 45 kúnde 20%-dan aspaıtyn mólsherde belgilendi. Jyldyq tıimdi esepteýde bul 339% jáne odan joǵary bolǵan.
Osyǵan oraı mıkrokredıt boıynsha birlesken qaýlymen 45 kúnge deıin syıaqy mólsherlemeleri boıynsha shekteýler qatańdatyldy:
Bir kúndik nomınaldy mólsherleme 1%-dan 0,3%-ǵa deıin tómendetildi; Shekti JTSM 179%-dan aspaıtyn mólsherde engizildi.«Qaryz alýshylardyń borysh júktemesin shekteýdiń qosymsha sharasy retinde mundaı mıkrokredıtterdiń shekti somasy 50 AEK-ten (184 600 teńge) 45 AEK-ke (166 140 teńge) deıin tómendetildi. Bul ózgerister banktik qaryzdar men mıkrokredıtter boıynsha shekti mólsherlemelerdi tómendetýge múmkindik berip, halyqtyń borysh júktemesin jáne shamadan tys kredıt alýyn azaıtýǵa yqpal etetin bolady», delingen agenttik habarlamasynda.
Bul ózgerister halyqtyń qaryz aýyrtpalyǵyn jeńildetýge áserin tıgizýge tıis. Sebebi jańa ózgeristerge sáıkes azamattar ústeme tólemdi azyraq tóleıtin bolady. Mıkroqarjy shekti somasynyń 50-den 45 AEK-ke deıin tómendetilýi de – jaqsy jańalyq. Jańa erejeler tıimdi jumys isteýi úshin eski qaýlylardyń kúshi joıyldy. Sarapshylar engizilgen ózgerister tutynýshylar quqyǵyn qorǵaýdy jáne jalpy qarjylyq ahýaldy jaqsartýǵa kómektesedi dep úmittenedi.
Buǵan deıin Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Mádına Ábilqasymova tutynýshylyq nesıe boıynsha mólsherleme bank, MQU jáne onlaın-kredıtorlar aralyǵynda qubylyp turady degen bolatyn. Bul oraıda ol nesıe alý sheshimin ábden oılanyp baryp qabyldaýǵa shaqyrady.