Prezıdent saılaýy týraly otandyq baıqaýshylardyń
ortaq oıy osyǵan toǵysyp otyr
Nurlan ERIMBETOV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń tóraǵasy: – О́tken jeksenbi Qazaqstan úshin taǵdyr sheshti kún boldy. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentin saılaý joǵary dárejede, tabysty ótti. Qazaqstandyqtar kandıdattardyń saılaý naýqanyna úlken ynta-yqylas bildirdi. Kandıdattar shtabtary asa qysqa merzim ishinde úgit qyzmetin óristetti. Eldiń ártúrli óńirlerinde ótkizilgen kezdesýler barysynda turǵyndar saılaý baǵdarlamalarynyń taqyrybyna belsendilikpen zeıin qoıdy. Bizdiń Komıssııa saılaý naýqanynyń búkil barysyn muqııat baqylap, saılaý zańnamasynyń buzylýyn tirkegen joq. BAQ-tarda keremet aýqymdy úgit qyzmeti júrgizildi. Saılaý úderisiniń basty ereksheligi Táýelsizdiktiń 24 jyly ishinde osy saılaýshylardyń eń kóp qatysqandyǵy boldy. Qazaqstandyqtar absolıýtti basym kópshilik daýyspen Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Nazarbaevty qaıtadan saılady. Osy jaǵdaımen Memleket basshysyn jáne búkil qazaqstandyqtardy shyn júrekten quttyqtaımyn. Qazaqstan halqynyń tańdaýy óte oryndy ári túsinikti. Elbasynyń saıası baǵyty barlyq azamattardyń janyna jaqyn. Áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardyń kórneki nátıjeleri qazaqstandyqtardyń ómirin sapalyq turǵydan kóp jaqsartty. Memleket basshysynyń etnosaralyq birlik máselelerindegi sarabdal saıasaty eldiń kópultty qoǵamynda tatýlyq pen kelisimdi qamtamasyz etýde. N.Á.Nazarbaev aýqymdy ınfraqurylymdyq qurylystyń, áleýmettik jańǵyrtýdyń, bıznesti qoldaýdyń jospary bolyp tabylatyn «Nurly Jol» baǵdarlamasyn iske qosty. Bul sharalar jańa – jumys oryndaryn ashý, áleýmettik jaǵdaılardy jaqsartý jáne barlyq salalarda joǵary tehnologııalarǵa kóshý degen sóz. Qazaqstanda tabysty júrgizilip otyrǵan saıası baǵyt uzaq merzimdi keleshekke arnalǵan, al ony iske asyrý tek Is basyndaǵy Prezıdenttiń ǵana qolynan keledi. Janargúl QUSMANǴALIEVA, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary: – Kandıdattardyń úgit naýqandary jáne saılaýdyń ózi ashyq ári transparentti túrde, qazaqstandyq saılaý zańnamasy men halyqaralyq quqyq qaǵıdattary aıasynda ótti. Kandıdattardyń saılaýaldy shtabtary kandıdattarmen jáne olardyń senimdi ókilderimen jeke kezdesýler túrinde, sondaı-aq, buqaralyq aqparat quraldarynda da belsendi úgit jumystaryn júrgizdi. Saılaý naýqany kezeńinde jáne daýys berilgen kúni Ortalyq saılaý komıssııasy reglamentke sáıkes barlyq qajetti rásimderdi oryndady. Men Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaevty saılaýdaǵy aıqyn jeńisimen quttyqtaımyn. Qazaqstan halqy barlyq álemge birliktiń, toptasqandyqtyń jáne óz Kóshbasshysyna shynaıy berilgendiktiń úlgisin pash etti. Buǵan tańdanýǵa bolmaıdy. Sebebi, Memleket basshysy júrgizip otyrǵan saıasattyń nátıjeleri qazaqstandyqtardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa baǵyttalǵan. Áleýmettik salanyń damýy árkez el Prezıdentiniń erekshe baqylaýynda bolyp keledi. Jańa balabaqshalar, mektepter, aýrýhanalar júıeli túrde ashylýda. Qoljetimdi baspana qurylysy jónindegi baǵdarlama iske asyrylýda. Elde barlyq ekonomıkalyq kórsetkishter turaqty ósýde. Bul óz kezeginde qazaqstandyqtardyń ómir dárejesine oń yqpalyn tıgizýde. Elde ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýdyń qýatty baǵdarlamasy iske qosylyp, onyń sheńberinde júzdegen jańa kásiporyn ashyldy jáne júzdegen myń jumys oryndary quryldy. Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen Qazaqstannyń turaqty ári boljaldy damýy jóninde kámil senimmen aıtýǵa bolady. Ádil AHMETOV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary: – Joǵary dárejede ótken Qazaqstan Prezıdentin saılaý barlyq álemge qazaqstandyq qoǵamdaǵy demokratııalyq úderisterdiń damýyn jáne onyń toptasqandyǵyn tanytty. Saılaý naýqanynyń alǵashqy kúnderinen bastap daýys berý rásimine jáne daýystardyń sanalýyna deıingi barlyq úderister transparentti túrde, ashyq jáne «Saılaý týraly» Zańǵa sáıkes ótkizildi. Kandıdattardyń respýblıkalyq qoǵamdyq shtabtary tolyqqandy úgit jumystaryn júrgizdi. Olardyń jumysyn on myńnan astam qazaqstandyq jáne myńnan astam halyqaralyq baıqaýshylar qyraǵy baqylap otyrdy. Úgit sharalary buqaralyq aqparat quraldarynda keńinen kórsetildi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Nursultan Nazarbaev kezekten tys saılaýda aıqyn basymdyqpen jeńiske jetti. Men Memleket basshysyn jáne oǵan daýys bergen barlyq qazaqstandyqtardy quttyqtaımyn. Mundaı joǵary senim kórsetkishi qazaqstandyqtardyń el Prezıdentiniń qazirgi baǵytymen tolyq kelisetindigin bildiredi. Qazaqstan Nursultan Nazarbaevtyń kóshbasshylyǵymen Táýelsizdiktiń 24 jylynda aıta qalarlyqtaı tabystarǵa jetti. Salıqaly saıası jáne ekonomıkalyq baǵyt Qazaqstanǵa áleýmettik-ekonomıkalyq ózgeristerdiń kóshbasshysy bolýǵa jol ashty. Tatýlyq pen kelisimniń, toleranttylyq pen birliktiń qazaqstandyq modelin búkil dúnıe júzi eń úzdikterdiń biri retinde tanıdy. Memleket basshysy qoǵamdy óz tóńiregine toptastyryp, barlyq resýrstardy jumyldyra otyryp, eldi alǵa qoıylǵan maqsatqa – damyǵan ekonomıka men qazaqstandyqtardyń ıgiligine dáıekti túrde bastap keledi. Búgin tańda N.Nazarbaev saıasatynyń aqıqat nátıjeleri anyq kórinis tapqan. Ol degenimiz – qaryshtap ósken ekonomıka, tıimdi áleýmettik saıasat, zamanaýı ǵajaıyp astana. Nyǵmetolla TILEÝKENOV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa tóraǵasynyń orynbasary: – Qazaqstan Prezıdentin kezekten tys saılaý tabysty ótti. Saılaý naýqany joǵary demokratııalyq deńgeıde júrgizildi. Kandıdattardyń saılaýaldy shtabtary teń dárejede belsendilik tanytty. Búkil el boıynsha kún saıyn kezdesýler ótkizilip, saılaýaldy baǵdarlamalary keńinen túsindirildi, bılbordtar men plakattar saıası baǵdarlamalardy kórneki túrde beıneledi. Qazaqstandyq BAQ-tardaǵy úgit teń kólemde óristedi. Daýys berý rásimi asa bir baıypty jaǵdaıda ótti. Saılaý úderisi barysynda qandaı da bir retsizdik tirkelgen joq. Qazaqstandyqtar basym kópshilik daýyspen transparentti jáne ashyq jaǵdaıda Elbasy Nursultan Nazarbaevty el Prezıdenti etip saılady. Qazaqstan halqynyń sheshimi kútilgen jáne boljaldy edi. Qazirgi Qazaqstan órkendep damý ústinde: ónerkásip deńgeıi aıtarlyqtaı ósti, bıznes júrgizý úshin jaqsy jaǵdaılar jasalǵan, halyqtyń turmys dárejesi artyp otyr. Prezıdent Nursultan Nazarbaev álemdegi turaqsyzdyqtyń jaǵymsyz áserlerin eńserý oraıynda aýqymdy ári uzaq merzimdi «Nurly Jol» baǵdarlamasyn iske qosty. Onyń sheńberinde jańa jumys oryndaryn ashý, kásiporyndar, áleýmettik nysandar, avtomobıl jáne temirjoldaryn salý qarastyrylǵan. Nursultan Nazarbaev jastardyń bilim alýy men eńbekke ornalasýy úshin teńdessiz jaǵdaılar týǵyzýda. Prezıdenttiń qoldanystaǵy saıasaty aıasynda jas otbasylar jeńildikpen qoljetimdi baspanalar alýda, olar memleket esebinen tańdaýly sheteldik JOO-larda oqıdy. Sonymen qatar, Nursultan Nazarbaev eldegi tatýlyq pen turaqtylyqty nyǵaıtý oraıynda salıqaly saıasat júrgizýde. Nursultan Nazarbaevtyń bastamalary árbir qazaqstandyqtyń janyna jaqyn. О́ıtkeni, olar azamattardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa jáne eldiń tutastyǵyn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan. Nesipbek AITULY, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Bolyp ótken saılaý bizdiń baıqaýshylardyń joǵary biliktiligin kórsetti. Olar ýchaskelerdiń ashylý kezeńinen bastap daýystardyń sanalýyna deıingi barlyq daýys berý úderisin qyraǵy baqylaýda ustady. Munyń bári elimizdiń barlyq túkpirlerinen bizdiń Komıssııaǵa aǵylǵan esepterden kórinis tapty. Saılanbaly organdardyń kúsh-jigerine alǵys aıtýymyz kerek. OSK men jer-jerdegi saılaý komıssııalary ilkimdi aqparattyq jumystar júrgizdi, barlyq saılaýshylar ózderiniń qandaı saılaý ýchaskesine tirkelgendigin bilý múmkindigine ıe boldy, sondaı-aq, olar daýys beretin kúni men ýaqyty jóninde kúni buryn habarlandy. Saılaý ýchaskeleri zańnama talaptaryna sáıkes jabdyqtaldy. Daýys berý barysynda ereje buzýshylyq tirkelgen joq, barlyq saılaýshylar óz erkin bildirý bostandyǵymen qamtamasyz etildi. Búgin biz 2015 jyldyń 26 sáýirinde ótken prezıdenttik saılaý ashyq, adal ári transparentti boldy dep barsha jaýapkershilikpen aıta alamyz. Jurtshylyqtyń saılaýdy baqylaý úderisine qatysýy – demokratııalyq qoǵamnyń asa mańyzdy belgisi. Sol sebepten de men bizdiń elimiz demokratııalyq ınstıtýttar men dástúrlerdi nyǵaıtý jolymen dáıekti júrip kele jatqandyǵyn maqtan tutamyn. Bolyp ótken saılaý qazaqstandyq saılaýshylardyń azamattyq sanalylyǵy men belsendiligi qanshalyqty óskendigin aıqyn kórsetti. Biz daýys berýge kelýshilerdiń asa mol bolǵanyn alǵys sezimmen baıqaý múmkindigine ıe boldyq. Qazaqstannyń azamaty retinde maǵan saılaýshylardyń basym kópshiliginiń tańdaýy qymbat ári túsinikti. Kóptegen qazaqstandyqtar sııaqty, men de óz daýysymdy óz kandıdatyma – Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaevqa berdim. Ol kisiniń tájirıbesi men kóregendik oı-paıymy Qazaqstannyń búgingi bıikterge jetýine múmkindik týǵyzdy. Endeshe, el azamattary qazirgi kúrdeli jahandyq jaǵdaılarda el taǵdyryn naq osy tolaǵaı tulǵaǵa senip tapsyrady. Rahılıam MAHPIROVA, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi retinde, eń aldymen, bul Komıssııada kezdeısoq adamdardyń joqtyǵyn atap kórsetkim keledi. Bizdiń árqaısymyz elimizde ne bolyp jatqanyna selqos qaraı almaımyz. Biz úshin «Saılaý týraly» Zańda jazylǵannyń bári naqty ómirde oryndalýy mańyzdy. Saılaýdyń zań baptaryna sáıkes jáne barlyq demokratııalyq qaǵıdattarǵa saı ótetindigin árbir qazaqstandyq bilýi tıis. Respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń qyzmetine tartylǵandardyń báriniń buryn ótken respýblıka Parlamenti depýtattaryn, el Prezıdentin saılaý naýqandarynda jınaǵan úlken tájirıbeleri bar. Biz saılaý kezeńinde oryn alǵan kez kelgen zań buzýshylyqqa jedel kóńil aýdarýdyń mańyzdylyǵyn túsinemiz. О́ıtkeni, jurtshylyqtyń saılaý úderisine, onyń ashyqtyǵy men móldirligine degen senimi naq osyǵan baılanysty. Osy jolǵy saılaý kandıdattardyń ózderiniń de, sondaı-aq, turǵyndardyń da joǵary saıası mádenıetimen sıpattalǵanyn atap ótkim keledi. Zań buzýshylyq tirkelmedi, úgit kúresi barlyq talaptarǵa sáıkes júrgizildi. Osy rette barlyq sarapshylar saılaý shtabtarynyń zamanaýı kommýnıkasııalyq tehnologııalardy, ásirese, ǵalamtordy belsendi qoldanǵany týraly pikir-paıymdaryn biraýyzdan aıtty. Respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń basty mıssııasy zańdy ári transparentti saılaýdyń ótkizilýin qamtamasyz etý ǵana emes. Bizdiń túpki maqsatymyz – zańǵa degen qurmetti ómirlik normaǵa jáne qoǵamdyq minez-qulyqtyń eń tıimdi úlgisine aınaldyrý. Iаǵnı, zańǵa baǵyný úırenshikti ádet bolýy kerek. Bıbigúl JEKSENBAI, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Saılaýdy baıqaý jónindegi qoǵamdyq komıssııa quramyndaǵy jumys kezinde elimizdegi saılaý úderisiniń ár joly jetile túsip kele jatqanyna kózim jetti. Saılaýshylardy neǵurlym tolyq aqparattandyrý úshin jańa kommýnıkasııalyq tehnologııalar engizilýde, saılaýshylar daýys beretin óz ýchaskeleriniń ornalasqan jerin teksere alýy úshin elektrondy úkimettiń múmkindikteri paıdalanylýda. Ázirlik barysynda biz óz baıqaýshylarymyzben úderiske durys monıtorıng jasaý jónindegi barlyq máselelerdi tııanaqtadyq, saılaýshylardyń daýys berý barysynda bizdiń ókilderimizdiń ne nársege nazar aýdarýy kerektiginiń barlyq jaǵdaıattary talqylandy. Barlyq óńirlik ókilderge jan-jaqty ádistemelik kómek kórsetildi. Daýys berý kúnin qosa aıtqanda, búkil saılaý kezeńiniń monıtorıngi qazaqstandyq jáne halyqaralyq quqyqta kózdelgen barlyq talaptardyń saqtalǵanyn aıǵaqtaıdy. Saılaý adal jáne ashyq, joǵary uıymdyq deńgeıde ótti. Elimizdiń barlyq óńirlerindegi baıqaýshylarymyz daýys berilgeni kúni saılaý ýchaskelerinde merekelik kóńil-kúı ústemdik etkenin, urpaqtar sabaqtastyǵy aıqyn kórinip, qazaqstandyqtar saılaýǵa tutas otbasylarymen kelgendigin atap kórsetti. Jastar da kóp boldy. Bul saılaýdaǵy azamattardyń joǵary belsendiligi, eń aldymen, kúrdeli geosaıası jaǵdaılarda Qazaqstandy jańa jetistikterge alyp shyǵatyn kóshbasshy tańdaýdyń mańyzdylyǵyn túsingendikten týyndap otyr. Qazaqstandyqtardyń tańdaýy aıqyn kórindi dep esepteımin. Sebebi, el azamattary birinshi kezekte eldiń keleshektegi áleýmettik-ekonomıkalyq damýy, qoǵamdyq tatýlyq pen kelisim, turaqtylyq pen órkendeý úshin daýys berdi. О́miráli QOPABAEV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Respýblıkalyq saılaýdy baıqaý jónindegi qoǵamdyq komıssııanyń quramyna engen 10 myń baıqaýshynyń ushan-teńiz qyzmeti atap ótýge turarlyq. Arnaýly semınar-trenıngten ótken bizdiń baıqaýshylarymyzdyń árqaısysy saılaý barysyn bilikti ári kún ilgeri kelisip-pishilmegen kózqaras turǵysynan baqylady. Saılaý ýchaskesi ashylǵan alǵashqy saǵattardan bastap baıqaýshylar ózderiniń tól mindetine qyzý kiristi, saılaýshylar tizimi bıýlletenderdiń sanymen salystyryldy, daýys beretin jáshiktiń plombasy tekserildi, bıýlletendi durys taratý jaıy jáne basqalary jiti baqylaýǵa alyndy. Baıqaýshylar jumysy daýystardy sanaý kezinde de jaqsy jalǵasyp, saılaý komıssııalarynyń barlyq is-qımyly muqııat tekserildi. Baıqaý qyzmeti – prezıdenttik saılaý taza, ashyq jáne zańdylyqtardy saqtaý aıasynda ótti degen qorytyndy jasaldy. Zań buzýshylyq pen zańdy teris paıdalaný tirkelmedi, Qazaqstannyń demokratııalyq ınstıtýttardy nyǵaıtý men damytý, onyń ishinde saılaý ınstıtýtyn nyǵaıtýǵa degen beıildigin tanytty. Jurtshylyq saılaý zańdylyqtarynyń oryndalýyn monıtorıngileý ústinde ǵana belsendilik tanytqan joq, biz jekelegen qoǵamdyq qozǵalystar men azamattardyń elimizdiń turǵyndaryn azamattyq boryshyn oryndaý úshin saılaýǵa kelýge shaqyrǵan belsendiligin baıqadyq. Jastarymyz da zor ynta tanytty. Bizdiń baıqaýshylarymyz baıqaǵandaı, jastarymyz Qazaqstan Prezıdentin saılaý kezinde daýys berýde erekshe belsendilik kórsetti. Osynaý elektoratty sıkldiń ereksheligi sol, ol kúlli álemdegi daǵdarystyń betalysy baıqalǵan sátte Prezıdentti saılaýdyń memlekettiń bolashaq damýy men taǵdyryn aıǵaqtaıtyndyǵyna tikeleı qatysty boldy. Sondyqtan da halyqtyń basym kópshiliginiń tańdaýy eldiń damýyna erekshe úles qosqan Elbasy N.Á.Nazarbaevqa túsýi zańdylyq. Tamara LAVRINENKO, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń Astana fılıalynyń tóraıymy: – Búgin – búkil saılaý naýqany men saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa qyzmetiniń eń sharyqtaý shegine jetken kúni. Komıssııa alǵashqy kúnnen bastap ótken jyldardyń tájirıbesine súıendi, árıne, ýaqyt talabyna sáıkes túzetýler de jasaldy. Alǵashqy kúnnen Komıssııanyń árbir múshesiniń jumys kestesi kezdesýler men baıqaýshylardy daıyndaý jónindegi is-qımyl áreketterine syqa tolyp turdy. Olardyń qyzmeti tańǵy saǵat 6.00-de bastalyp, keshtiń bir ýaǵyna deıin sozyldy. Jumys saılaý ýchaskelerinen hattamalar kóshirmesin almaıynsha toqtamady. Biz atqaratyn isimizde jan-jaqty bolýǵa daǵdylandyq. Únemi istiń aldyn ala otyryp atqarýǵa beıimdeldik, barlyq shepte sharshamaı-talmaı is-qımyl tanyttyq. Kemshilikterdi tez baıqap, jyldam sheshýge tyrystyq. Búgin – saılaý naýqany joǵary uıymshyldyqpen ótti dep aıta alamyz. Atap aıtqanda, bul saılaý naýqanyn ótkizýde bizdiń árqaısymyz zor tájirıbe jınadyq dep aıta alamyz. Bul madaq – Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń oblystyq fılıaldary basshylarynyń, qurmetti de belsendi qoǵam qaıratkerleriniń atyna da ábden saı. Shyńǵys LEPSIBAEV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – 2015 jylǵy Qazaqstanda ótken saılaý úderisine ashyq ári transparentti degen sıpattama berýge bolady. Ol úshin saılaý naýqany kezinde zań buzýshylyqtyń bolmaǵanyn, jergilikti jáne ortalyq atqarý organdary tarapynan qyzmet babyn asyra paıdalaný týraly prezıdenttikke kandıdattardyń shtabyna aryz-shaǵym túspegeniniń ózin atap ótse de jetkilikti. Pátıma MATJANOVA, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Komıssııa kandıdattardy tirkeýden bastap úgit-nasıhat kezeńin qosqanda, daýys bergenge deıin keń qulashty qyzmet atqardy. Alǵashqy kúnnen bastap aýqymdy da tıimdi jumys óristedi. Qoǵamdyq baıqaý aýmaǵyn keńeıtý maqsatynda zańdy ári transparentti saılaý ótkizý jolynda Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııasynyń fılıaldary elimizdiń barlyq aımaqtarynda belsendi azamattar qatarynan baıqaýshylardyń san tarmaqty jelisi quryldy. Osy merzim ishinde biz 14 oblys pen respýblıkalyq dárejedegi eki qalada on myńǵa jýyq baıqaýshyny daıyndap úlgerdik. Komıssııanyń jergilikti fılıaldaryndaǵy baıqaýshylar jergilikti syıly da belsendi azamattar ishinen iriktelip alyndy. Árbir baıqaýshy zańgerler men sarapshylardyń keńesinen quralǵan arnaıy semınar-trenıngten ótti. Komıssııanyń árbir múshesi aımaqtarǵa baryp, olardyń is-qımylyna dem berdi. Sonymen qatar, halyqaralyq baıqaýshylarmen, Ortalyq saılaý komıssııasymen, Bas prokýratýramen, kandıdattardyń saılaýaldy shtabtarymen, BAQ-tarmen, sondaı-aq, basqa da ǵylymı-saraptamalyq qaýymdastyqtarmen jáne azamattyq sektormen yntymaqtastyq rýhynda belsendi suhbat júrgizildi. О́z tarapymnan búkil saılaý úderisi taza da ádiletti ótti degen baǵa beremin. Rahym OShAQBAEV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi: – Saılaý-2015 máresine jetti, ol adal, ashyq, jan-jaqty ótti deýge tolyq negiz bar. Men qanaǵat seziminde otyrmyn, óıtkeni, bul iste bizdiń – Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń úlesi eleýli. Bizdiń komıssııa ótken saılaýlardaǵydaı taǵy da óziniń qaýqarly da tıimdi is atqaratynyn dáleldedi. Jergilikti saılaýshylar da sondaı baǵa berdi. Saılaý naýqany barysynda biz baıqaýshylarmen birge kúlli elimizdi aralap, saılaýshylarmen kezdestik, eńbek ujymdarynda boldyq, saılaý ýchaskeleriniń jumysyn tekserdik, BAQ-tardyń jumysyn monıtorıngtedik, saılaýshylardy olardyń saılaý quqymen tanystyrdyq. Kóńil qýantarlyǵy, barlyq jerden qoldaý taptyq. Úlken jumystyń jemisin búgingi barlyq ulttyq zańdarymyz aıasynda halyqaralyq talaptarǵa sáıkes ótken prezıdenttik saılaýdyń qorytyndysynan baıqap otyrmyz. Biz barlyq úmitkerlerdiń saılaý úderisinde teń bolýyn, birdeı shart qoıylýyn, teń quqyqtarynyń saqtalýyn qadaǵaladyq. Biz búgin joǵary deńgeıde atqarylǵan jumystyń jemisine kýá boldyq. Sonymen, taza da ádiletti saılaý máresine jetti, biz mindetimizdi tolyq oryndadyq. Saılaý qorytyndysy kórsetkendeı, árbir saılaý ýchaskesinde táýelsiz halyqtyq baıqaýshy daýys berý úderisin muqııat qadaǵalady. Bizdiń atqarǵan jumysymyz komıssııanyń jergilikti aýmaqtyq jerlerinde júrgizilgen jumys esebinde atap kórsetiletin bolady. Búgin biz Qazaqstanda jan-jaqty, ádil de ashyq saılaý naýqany ótti dep batyl aıta alamyz. Amanqul SERIKBAEV, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy Saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa shtabynyń jetekshisi: – Men úshin Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaýdy baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi bolý – zor baqyt. Osynaý saılaý naýqany kezinde bizdiń baıqaýshylarymyzdyń sany eki esege ulǵaıdy. Nátıjesinde 9500-den astam saılaý ýchaskelerin tolyqtaı qamtý isi júzege asty dep aıtar edim. Onyń ústine bizdiń saılaý úderisine tikeleı aralasyp, istiń basy-qasynda júrýimiz saılaýshylardyń bizge degen senimin arttyrdy. Qýanyshtysy – Qazaqstandaǵy saılaý zańdylyqtarynyń maıyn ishken, halyqaralyq quqyqtaný tarmaqtaryn sheber meńgergen belgili saıasattanýshylar men sarapshylardan dáris alǵan bizdiń baıqaýshylar toby zor kásibı biliktilik tanytty. Bul ótken prezıdenttik saılaý aldaǵy talaı saılaýǵa úlgi bolarlyq sıpatta elimizdiń tarıhyna jazylatynyna, bolashaq jańa dáýir osy kezeńnen bastalatynyna senimdimin. Almaty Nursultan Bekqaıov, Almaty qalasy №86 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýyn baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramyndaǵy baıqaýshy retinde №86 saılaý ýchaskesinde ótken daýys berýge qadaǵalaý júrgizdim. Saılaý barysy kezindegi ýchaskedegi joǵary uıymdastyrýshylyqty erekshe atap ótkim keledi. Ásirese, saılaý ýchaskesinde qoldanystaǵy zańnamaǵa sáıkes, barlyq bıýlletender memlekettik jáne orys tilderinde basylyp, onda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenttigi úshin barlyq úmitkerdiń esimderi tolyq kórsetilgen. Saılaý týraly zańǵa sáıkes, bıýlletender tizim boıynsha jáne jeke kýálikterimen qatań tekserilip berildi. Ár saılaýshy kabınaǵa jalǵyz kirip, bir ret qana daýys berdi. Baıqaýshylardyń saılaý ýchaskesine kedergisiz kelýlerine tolyq múmkindik jasaldy. Aqmola oblysy Bella Gazdıeva, Kókshetaý qalasynyń №12 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – №12 saılaý ýchaskesiniń baıqaýshysy retinde, ýchaskelik saılaý komıssııasynyń jumysyna monıtorıng júrgizý barysynda eshqandaı zań buzýshylyqtar anyqtalmaǵanyn atap ótkim keledi. Atalmysh bólimshedegi daýys berý jáne daýystardy sanaý barysy jalpyǵa birdeı demokratııalyq normalarǵa saı ashyq jáne ádil ótti. Saılaý kúngi jumystardyń qorytyndysy boıynsha, №12 ýchaskedegi saılaý Konstıtýsııaǵa, Qazaqstannyń zań aktilerine jáne halyqaralyq saılaý zańdary men standarttaryna sáıkes ótkizildi. Qazaqstandyqtardyń erkin tańdaý jasaý quqyǵy tolyq qamtamasyz etildi. Bizderge, baıqaýshylarǵa, saılaý barysyn qadaǵalaýǵa tolyq múmkindik berildi, barlyq rásimder barynsha ashyq ótti. №12 saılaý ýchaskesinde azamattardyń saılaýǵa qatysý belsendiligi joǵary boldy, bul óz kezeginde saılaý úrdisiniń sapaly uıymdastyrylǵandyǵyn kórsetedi. Saılaýshylar kóterińki kóńil kúımen kelip, daýys berý úderisine úlken jaýapkershilikpen qarady. Olardyń arasynda jastar kóp boldy, otbasylarymen kelip daýys bergender de bar. Elektorattyq naýqan barysyna kandıdattardyń saılaýaldy nasıhat jumystaryna da jiti monıtorıng júrgizdik, nátıjesinde eshqandaı talap buzýshylyq tirkelmedi. Joǵaryda aıtylǵan málimetter negizinde №12 saılaý ýchaskesinde Qazaqstan Prezıdentin saılaý joǵary deńgeıde ótkenin málimdeımin. Aqtóbe oblysy Nurlybek Mýsın, Aqtóbe qalasynda №119 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentin saılaý kúni júrgizilgen monıtorıng qorytyndysyna sáıkes, №119 saılaý ýchaskesinde daýys berý prosesi ádil ári ashyq, elimizdiń saılaý zańnamasy men halyqaralyq quqyq qaǵıdalaryna saı ótti. Saılaý barysynda eshqandaı zań buzýshylyq tirkelmedi. Daýys berý birqalypty jaǵdaıda ótti, adamdar saılaý ýchaskesinen kóterińki kóńil-kúımen shyǵyp jatty. №119 ýchaskede saılaýǵa qatysýda azamattar úlken belsendilik tanytty, jalpy, saılaý naýqany jaǵymdy jaǵdaıda ótti. Osyǵan qarap bul ýchaskedegi saılaýdy uıymdastyrý deńgeıin joǵary baǵalaýǵa bolady. Buǵan deıin Prezıdent saılaýyn baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa baqylaýshylary saılaý barysy týraly materıaldardy jınaqtap, taldaý negizinde saılaý naýqanyna saraptama júrgizdi. Onyń barysynda jańalyqtar toptamasy men telearna baǵdarlamalaryna, sonymen qatar, baspasóz jáne elektrondy BAQ materıaldaryna monıtorıng jasaldy. Prezıdenttikten úmitkerler men olardyń saılaýaldy baǵdarlamasy jáne qyzmetteri týraly aqparat qazaqstandyqtardyń nazaryna tolyq ári teń kólemde taratyldy. Saılaý naýqanyndaǵy úgit jumystary respýblıkanyń barlyq aýmaqtarynda keń aýqymda jáne ashyq júrgizildi. Jumys qorytyndysy boıynsha kelesini málimdeımiz: Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent saılaýyn uıymdastyrý jáne ótkizý prosesi demokratııalyq negizde, ashyq ári zańǵa saı ótti. Almaty oblysy Almatbek Ámirǵazın, Taldyqorǵan qalasynyń №871 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Prezıdent saılaýy memleket taǵdyry men Qazaqstan qoǵamyndaǵy basty saıası oqıǵa boldy. Men Prezıdent saılaýyn baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramyndaǵy baıqaýshy retinde №871 saılaý ýchaskesinde boldym. Atalmysh ýchaskede saılaý prosesi ashyq, ádil jáne el Konstıtýsııasy men halyqaralyq standarttarǵa sáıkes ótti. Saılaýdy uıymdastyrýda kólemdi jumys atqarylǵan. Belgilengen merzimge sáıkes saılaýshylardyń tizimi jasalǵan. Saılaý okrýginiń turǵyndaryna daýys berý kúni men ýaqyty týraly habarlanǵan. Jumys qorytyndysy boıynsha saılaýdyń jaqsy uıymdastyrylǵandyǵyn jáne jalpy kóterińki kóńil kúı bolǵandyǵyn atap ótkim keledi. Eshqandaı talap buzýshylyq tirkelmedi. Elektorattyq naýqan barysynda kandıdattardyń saılaýaldy nasıhat jumystaryna jiti monıtorıng júrgizdik, nátıjesinde kandıdattardy usyný prosesi jáne úsh kandıdattyń saılaýaldy naýqany qazaqstandyq BAQ-ta teń jáne keń kólemde taraldy. Osylaısha, zańǵa jáne joǵary memlekettik deńgeıge sáıkes, elektoraldyq naýqan demokratııalyq turǵyda ótti. Atyraý oblysy Aıǵansha Tileýjanova, Atyraý qalasynyń №9 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent saılaýyn baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń múshesi retinde №9 saılaý ýchaskesinde saılaý prosesine monıtorıng júrgizdim. Atalmysh ýchaskede azamattyq ustanymyn bildirýge asyqqan saılaýshylardyń daýys berýge qatysý belsendiligi joǵary boldy. Uıymdastyrýshylar saılaý barysynyń demokratııalyq talaptarǵa saı ótýin qamtamasyz etti. Daýys berý «Saılaý týraly» zań men adamdardyń azamattyq jáne saıası quqyqtaryn qorǵaý jónindegi halyqaralyq standarttarǵa tolyq sáıkestikte ótti. Saılaý ýchaskesi ashylǵan sátten-aq munda merekelik kóńil-kúı ornady. Daýys berý prosesi ashyq ári talapqa saı, eshqandaı tehnıkalyq aqaýsyz júrdi. Budan buryn, kandıdattardyń úgit-nasıhat naýqanynyń barlyq kezeńderi de komıssııanyń jiti baqylaýynda boldy. Úmitkerlerdiń árqaısysy usyný jáne tirkeý rásimderinen sátti ótip, aımaqtarda birqatar saılaýaldy shtabtary ashyldy. Jeke kezdesý arqyly jáne buqaralyq aqparat quraldarynyń kómegimen halyq kandıdattardyń saılaýaldy tuǵyrnamalarynyń negizgi erejelerimen tanysty. Kandıdattardyń keń aýqymdy ári júıeli saılaýaldy nasıhat jumystary saılaý prosesiniń de ashyq ári ádil ótýine yqpal etti. Shyǵys Qazaqstan oblysy Roza Nursadyqova, О́skemen qalasynyń №73 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Qazaqstan Prezıdentin saılaý kúni men №73 saılaý ýchaskesinde baıqaýshy boldym. Saılaý prosesi barysynda eshqandaı zań buzýshylyq tirkelmedi. Daýys berý prosesi joǵary deńgeıde uıymdastyryldy. Azamattardyń daýys berýge qatysý belsendiligi joǵary boldy. №73 ýchaskedegi saılaý komıssııasynyń uıymdasqan jumysyn erekshe atap ótkim keledi. Barlyq qarastyrylǵan rásimder saılaý týraly zańǵa tolyq sáıkestikte ótti. Azamattardyń saılaý ýchaskesine erkin kelip, daýys berýine kedergi keltiretindeı jaǵdaı týyndaǵan joq. Konstıtýsııaǵa sáıkes daýys berýdiń qupııalyǵy qatań saqtaldy. Saılaýshylarǵa bıýlletender bekitilgen tizim boıynsha jáne aty-jónin rastaıtyn tıisti qujattaryn kórsetkennen keıin berildi. Saılaýdyń ádil ótýin jáne baıqaýshylardyń kedergisiz jumysyn qamtamasyz etý úshin qajetti barlyq is-sharalar qarastyrylǵan. Osy oraıda saılaý kúni bizdiń qoǵamymyz belsendi azamattyq ustanymyn kórsetip, jyldyń basty oqıǵasyna úlken jaýapkershilik pen saıası saýattylyq tanytqanyn maqtanyshpen jetkizgim keledi. Jambyl oblysy Mıras Ýseınov, Taraz qalasynyń №4 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Men monıtorıng júrgizgen №4 saılaý ýchaskesinde saılaý ótetin jerdi jabdyqtaý jáne jalpy saılaý prosesin uıymdastyrý barysy úshin qajetti sharalar túgeldeı eskerilgenin erekshe atap ótkim keledi. Ýchaske «Saılaý týraly» Zańǵa sáıkes, tańǵy saǵat 7.00-de ashyldy. Azamattardyń saılaýǵa qatysý belsendiligi kúnniń birinshi jartysynda da, ekinshi jartysynda da joǵary ári birqalypty boldy. Azamattar daýys berý alańyna emin-erkin ótip, tıisti qujattaryn kórsetkennen keıin bekitilgen tizim boıynsha saılaý bıýlletenderin aldy. Jasyryn daýys berýge arnalǵan kabınalardyń sany da jetkilikti boldy. Saılaý jáshikteri mórlep bekitilgen, esh aqaýy joq. Baıqaýshylar úshin saılaý ýchaskesine esh kedergisiz ótip, ashyq ótken saılaý barysyn erkin qadaǵalaýǵa barlyq jaǵdaı jasaldy. Jalpy, men baqylaý júrgizgen saılaý ýchaskesinde saılaý ótkizý jáne uıymdastyrý boıynsha barlyq zań normalary qatań saqtaldy. Daýys berý barysy qyzý, iskerlik jaǵdaıda ótti. Batys Qazaqstan oblysy Svetlana Seıilhanova, Oral qalasynyń №487 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentin saılaý kúni men Respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramynda Jdanov kóshesi 48 meken-jaıyndaǵy №487 ýchaskede saılaý prosesin baqyladym. Saılaý ýchaskesine erkin kirip, daýys berý barysyna baqylaý júrgizýime barlyq jaǵdaı jasaldy. Jalpy, men daýys berýge daıyndyq barysyna, saılaý ýchaskesiniń ashylýy men ondaǵy saılaý kúni júrgizilgen jumystarǵa monıtorıng jasadym. Saılaýǵa qatysqandar sany kóp boldy, jyldyń basty saıası oqıǵasy merekelik kóńil-kúıde ótti. Bul, óz kezeginde, atalmysh ýchaskede saılaý barysy joǵary deńgeıde uıymdastyrylǵandyǵyn kórsetedi. Jumysymdy qorytyndylaı kele aıtarym, №487 saılaý ýchaskesinde daýys berý ashyq ári ádil, qazaqstandyq saılaý zańnamasyna saı jáne halyqaralyq quqyqtyq talaptar sheńberinde ótti. Sonymen qatar, ózim baqylaý júrgizgen saılaý naýqanynyń barlyq kezeńinde kandıdattardyń úgit jumystary týraly aqparattardy esh kedergisiz, der kezinde alyp otyrdym. Baspasóz ben elektrondy BAQ-ta jarııalanǵan telebaǵdarlamalar men maqalalardy monıtorıngileý kezinde kóz jetkizgenimizdeı, kandıdattardyń nasıhat jumystary úshin aqparat alańy teń kólemde bólindi. Jalpy aıtqanda, Prezıdenttikke kandıdattardyń elektorattyq naýqany da ashyq ári ádil ótti. Qaraǵandy oblysy Darıa Shaporenko, Qaraǵandy qalasy №15 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Men respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa atynan №15 saılaý ýchaskesinde daýys berý barysyna monıtorıng júrgizdim. Saılaý ýchaskesi ashylǵan sátten bastap baıqaǵanym, óz azamattyq ustanymyn bildirip, elimizdiń erteńgi bolashaǵyna alańdaýshylyq tanytqan adamdardyń daýys berýge qatysý belsendiligi óte joǵary boldy. Árbir azamat daýys berý alańyna esh kedergisiz ótip, aty-jónin rastaıtyn qujattaryn kórsetkennen keıin daýys berý bıýlletenderin toltyrýǵa jáne konstıtýsııalyq quqyǵyna saı óz kandıdatyna daýys berýge múmkindik aldy. Jasyryn daýys berý úshin arnaıy jabdyqtalǵan kabınalardyń sany jetkilikti boldy. Ár saılaýshynyń kabınaǵa jalǵyz kirip, bir ret qana daýys berýin qatań baqylap otyrdyq. Osylaısha, Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna sáıkes, jasyryn daýys berý sharttary tolyq saqtaldy. Qoryta kele, №15 ýchaskedegi saılaý prosesi zań normalaryna tolyq sáıkestikte ótkenin málimdeımin. Qostanaı oblysy Qablan Ragat, Qostanaı aýdany Glazýnovka aýylyndaǵy №532 saılaý ýchaskesiniń baıqaýshysy: – Men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent saılaýyn baqylaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııanyń baıqaýshysy retinde №532 ýchaskesinde saılaý prosesine monıtorıng júrgizdim. Baqylaý barysynda baıqaǵanym, saılaý prosesin zańnamada qarastyrylǵan rásimderdi saqtaı otyryp, joǵary deńgeıde ótkizý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Saılaý ýchaskesi ashylmaı turyp, jasyryn daýys berýge arnalǵan kabınalardyń jabdyqtalýy, mórlep bekitilgen jáshiktiń tegistigi tekserilip, baıqaýshylar, komıssııa músheleri men BAQ ókilderi úshin qolaıly oryndar bólindi. Sonymen qatar, zań talaptary boıynsha, saılaýshylardyń tizimi men bıýlletender sanynyń sáıkestigi qatań qadaǵalandy. Taǵy bir atap óterligi, saılaýǵa qatysqandar sany kóp boldy. Bul óz kezeginde azamattardyń jyldyń basty saıası oqıǵasynan shet qalmaı, belsendilik tanytqanyn kórsetedi. Qyzylorda oblysy Azamat Sarybaev, Qyzylorda qalasynyń №219 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyn baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramyndaǵy baıqaýshy retinde daýys berý kúni №219 saılaý ýchaskesinde qadaǵalaý júrgizdim. Men daýys berýshilerdiń ýchaskege kedergisiz kirý múmkindigine, kandıdattardyń esimderi belgilengen bıýlletender tizimge sáıkes memlekettik jáne orys tilderinde jetkilikti kólemde bolýyna, saılaýshylardyń tiziminiń naqtylyǵy men jasyryn daýys berý talaptaryna tekseris júrgizdim. Bıýlletenderdi taratý prosesi ýchaskelik saılaý komıssııasy múshesiniń qoly qoıylǵan tizimge sáıkes júrgizilýi qatań qadaǵalandy. Saılaý prosesindegi barlyq is-sharalar qalypty, ashyq, ádil ári saılaý týraly zańnamalarmen tolyq sáıkestikte ótti. Mańǵystaý oblysy Rahat Madreev, Aqtaý qalasynyń №21 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – Men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent saılaýyn baıqaý jónindegi respýblıkalyq qoǵamdyq komıssııa quramynda №12 orta mektebindegi №21 saılaý ýchaskesinde baıqaýshy boldym. Bul ýchaskede saılaý komıssııasy óz jumysyn úlken ázirlikpen júrgizdi. Saılaý okrýginiń turǵyndary daýys berýden 15 táýlik buryn saılaýdyń naqty ýaqyty jáne kúni týraly habardar etildi. Daýys berýshilerge saılaý bıýlletenderi jeke kýálik nemese tólqujattaryna sáıkes berildi. Komıssııa músheleri saılaýshylardy tizimge saı qatań tekserdi. Azamattardyń barlyq saılaý quqyqtary, jasyryn daýys berý jáne oıyn erkin bildirý talaptary saqtaldy. Sonymen qatar, biz júrgizgen monıtorıng barysynda №21 saılaý ýchaskesinde daýys berýshilerdiń joǵary belsendiligi baıqaldy. Jumys qorytyndysy boıynsha eshqandaı zań talaptarynyń buzylmaǵandyǵyn, daýys berý prosesiniń jaqsy uıymdastyrylǵandyǵyn jáne kóterińki kóńil-kúımen ótkendigin aıtqym keledi. Pavlodar oblysy Arman Eshmuratov, Pavlodar qalasynyń №86 saılaý ýchaskesindegi baıqaýshy: – 26 sáýirde Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdent saılaýy ótti. №86 saılaý ýchaskesinde baıqaýshy mindetin atqara otyryp, saılaý prosesiniń ashyq jáne ádil ótkendigin atap ótkim keledi. Bul jerde daýys berý prosesi Qazaqstan Respýblıkasynyń barlyq zań talaptaryna sáıkes ótti. Saılaý komıssııasynyń tóraǵasy saılaý bólmesindegi daýys berýshilerdiń sanyn qadaǵalap otyrdy. Reglamentke sáıkes júrgizilgen saılaý barysynda jáshikterdiń mórlenýinen bastap ýchaskelerge hattamalardyń berilýine deıingi barlyq jumys prosesterine bizder, baıqaýshylar, qatystyq. Bul jerdegi Prezıdent saılaýy barysy ashyq, ádil, demokratııaǵa saı júrgizildi. О́z kezeginde bul saılaý okrýgindegi turǵyndardyń azamattyq belsendiligine oń áser etti. Sonymen qatar, elektoraldyq naýqan prosesindegi Ortalyq saılaý komıssııasynyń jáne kandıdattardyń nasıhat shtabtarynyń