El erteńi jolyndaǵy belsendilik

*Syrt kóz synshy Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń saılaýyna monıtorıng jasaýshy halyqaralyq baıqaýshylar qazaqstandyq saılaýshylardyń asa zor belsendiligin biraýyzdan atap kórsetti. Olardyń pikirinshe, halyqtyń barlyq toby ásirese, jastar saılaý kúni azamattyq belsendilik tanytyp, ózderiniń konstıtýsııalyq quqyǵyn barynsha keńinen paıdalanýda. Saılaý kúngi qazaqstandyqtardyń belsendiligi halyqtyń erteńgi jarqyn bolashaqqa degen shynaıy senimderiniń kýási bolsa kerek. Jordı ChÝKLA, «Eýropany qoldaıtyn demokrattardyń jáne lıberaldardyń alıansy» parlamenttik tobynyń tóraǵasy, Ispanııa: – Meniń osy saılaý barysynda baıqaǵanym, saılaýshylar, ásirese, jastar zor saıası belsendilik tanytýda. О́rkenıet álemine tanylyp úlgergen Qazaqstan sııaqty damýshy memleket úshin bul óte quptarlyq qubylys. Máselen, Batys Eýropada jastar eldiń saıası ómirine naq osyndaı belsendilik tanytpaıdy. Olar elde bolyp jatqan saıası sharalarǵa selqos qaraıdy. Qazaqstandyq saılaýshylardyń, onyń ishinde jastardyń búgingi saılaý kúngi belsendiligi maǵan erekshe áser etti. Olardyń el bolashaǵyna, erteńgi kúngi turaqtylyq pen ilgeri damýǵa degen jigerli senimderi qýantady. Dragomır KARICh, Serbııa Respýblıkasy Ulttyq assambleıasynyń depýtaty: – Men úshin jáne bizdiń elimizdiń delegasııasy úshin Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń shaqyrýyn alý úlken qurmet boldy. Bul saılaýǵa baıqaýshylyq jasaý biz úshin tek úlken qurmet qana emes, sonymen birge, zor jaýapkershilik. О́zderińiz bilesizder, Serbııa bıylǵy jyly EQYU-ǵa tóraǵalyq etýde. Sondyqtan, bizdiń depýtattarymyzdyń, mınıstrlerimizdiń jáne saıasatkerlerimizdiń pikiri – búkil Eýropa úshin óte mańyzdy. Saılaý kúni qazaqstandyqtar zor saıası belsendilik tanytýda. Biz ózimiz bolǵan saılaý ýchaskelerinde saılaý úrdisiniń halyqaralyq talaptarǵa saı joǵary uıymshyldyqpen ótip jatqanyna kýá boldyq. Serdjıo DIVINA, Italııa senatynyń depýtaty: – Men Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń kezekten tys saılaýyna baıqaýshy bolyp kelgenime ózimdi zor baqytty sezinemin. Saılaý ýchaskelerin aralaý barysynda meniń bir baıqaǵanym, búgingi saılaý naýqany ulttyq mereke retinde ótip jatyr. Bul Qazaqstanda patrıottyq sezimniń joǵary ekendigin jáne árkimniń qoǵam bolashaǵyna asa zor jaýapkershilikpen qaraıtyndyǵyn kórsetse kerek. Saılaý ýchaskelerinde, tipti, adamdardyń kezekke turyp, saılaý bıýlletenderin alǵanyna da kýá boldyq. Adamdardyń kóńilderi kóterińki, júzderinen jylylyq pen shynaıylyq sezimi esedi. Saılaý ýchaskelerindegi merekelik ahýal  da jurttyń kóńiline shattyq nuryn sebedi. Aınaladaǵy osyndaı kóterińki kóńil men erteńgi kúnge degen nyq senimdi kórip, biz qazaqstandyqtardyń shyn maǵynasynda baqytty ekendigin sezindik. Karl OLLINGER, «Jasyldar» partııasynyń múshesi, Avstrııa: – Saılaý ýchaskelerindegi saılaý úrdisi zań sheńberinde ótip jatyr. Biz eshqandaı da zań buzýshylyq oqıǵasyn kórgenimiz joq. Qazaqstanda demokratııalyq úrdis joǵary deńgeıde. Oǵan osy saılaý barysyndaǵy sharalardan tolyq kóz jetkizýge bolady. Munda eshkim de saılaýshylardy saılaýǵa kel dep úgittemeıdi. Árkim óz qalaýy boıyn­sha kelip, ózi tańdaǵan úmitkerge daýys beredi. Solaı bola tursa da, turǵyndardyń belsendiligi óte joǵary. Tipti, saılaý ýchaskeleri ashylǵan kezde adamdar leginen birshama úlken kezekterdiń bolǵanyn da kórdik. Osyndaı úlken elde mundaı elektoraldyq naýqandy zor uıymshyldyqpen, eshbir tártip buzýsyz ótkizý kúrdeli másele. Solaı bola tursa da, Qazaqstanda ótip jatqan saılaý barysynda biz uıymshyldyq pen tártiptiń erekshe úlgisiniń kýási boldyq. Bertold Hans-Frıdrıh fon PLETS, halyqaralyq sarapshy, Germanııa: – Biz osy saılaý naýqanyna baıqaýshy bolyp keler aldynda Qazaqstan Respýblıkasynyń «Saılaý týraly» Zańymen jan-jaqty tanystyq. Zańda keltirilgen tujyrymdarǵa baılanysty óz mindetimizdi jaýapkershilikpen atqarýǵa den qoıyp otyrmyz. Biz birneshe saılaý ýchaskelerinde bolyp, olardyń jumysymen barynsha keń kólemde tanystyq. Saılaý ýchaskelerinde ótip jatqan saılaý úderisin baqyladyq. Osy oraıda men saılaý úderisteri ádil de ashyq ótip jatqanyn nyq senimmen aıtamyn. Saılaý ýchaskelerindegi barlyq saıası sharalar halyqaralyq talaptarǵa tolyq jaýap beredi. Osy rette taǵy bir erekshe atap kórsetetin másele, saılaý naýqany barysynda buqaralyq aqparat quraldarynyń erekshe belsendilik tanytyp, saılaý barysyn keńinen nasıhattaýǵa jumylyp otyrǵandyǵy boldy. Djozef MIFSÝD, halyqaralyq sarapshy, Ulybrıtanııa: – Meniń oıymsha, bul saılaý Qazaqstannyń bolashaq strategııalyq damý baǵytyn aıqyndaıdy. Memleket jarqyn bolashaqqa qadam jasap otyr. Jetistikke jeteleıtin josparlar barshylyq, olardy júzege asyrý – biliktilerdiń ǵana qolynan keletin is. Kóshbasshy qashan da halyqtyń izgi tilekterin, armandaryn júzege asyrýǵa umtylýy tıis. Men Anglııada turyp bilim alyp jatqan qazaqstandyqtardyń da saıa­sı belsendiligine tánti boldym. Qazaqstannyń qaı azamaty bolmasyn, syrtta júrse de, jarqyn bolashaq úshin daýys berip, eldiń damýyna atsalysqysy keletinin baıqadym. Bul – óte tamasha qasıet. Jalpy, qazaqstandyqtar osy saılaý naýqany barysynda ózderiniń belsendilikteri arqyly qoǵamnyń jáne memlekettiń bolashaǵyna beı-jaı qaraı almaıtyndyǵyn naqty is-júzinde dáleldedi. Jazyp alǵan Jylqybaı JAǴYPARULY, «Egemen Qazaqstan». Sergeı BABÝRKIN, TMD tarapynan kelgen halyqaralyq baıqaýshy:

«Kemshilikterińiz – aýa raıyn retteı almadyńyzdar»

Jýrnalıstermen júzdesýde halyqaralyq baıqaýshy aıtqan ázil kópshilikti dý kúldirgen. Rasynda, aıtsa aıtqandaı. Sáýirdiń 25-inen 26-syna qaraǵan túnde doly jel kóterilip, tóńirektiń ápter-tápterin shyǵardy. Artynan jańbyr jaýdy deý sypaıylyq, aspan túbi tesilip keterdeı nóserletti. – Biz saılaý ýchaskelerinen jaqsy uıymdastyrylǵan jumysty kórdik, – dedi Sergeı Babýrkın. – Komıssııanyń daıyndyǵy jaqsy, materıaldyq-tehnıkalyq bazaǵa syn aıta almaısyń. Ýchaskedegi qyzmetkerler saılaýshylarǵa kerekti járdemdi kórsetip jatyr. Alǵashqy saılaýshylar aza­mattyq paryzyn ótep, tań­daýyn jasaı aldy. Sonda da bir aıyp ketti sizderden. Saılaýdy uıym­dastyrýshylar búgin sáýlesin shash­qan ashyq kún jasaı almady. Dalada jańbyr shelektep quıyp tur. Men bul saılaýshylardyń saılaý ýchaskelerine kelýine kesirin tıgizedi degen oıdamyn. Basqadaı eskertpe joq. Áttegen-aıy, halyqaralyq baıqaý­­shy bizdiń halyqty jaqsy bilmeıdi eken. Ázildese de oıyndaǵy­syn aıt­ty. Saılaýdyń bitýine eki saǵat qalǵanda ońtústik aǵaıynnyń 93,55 paıyzy óz tańdaýyn jasap qoıdy. Baqtııar TAIJAN, «Egemen Qazaqstan». ShYMKENT.

Halyqaralyq talapqa saı ótti

TMD Baıqaýshylar mıssııasynyń ókili, Qyrǵyzstan Ortalyq saılaý referendýmdar jónindegi komıs­sııasynyń múshesi Rıshad BEKBASAROVpen áńgime. – Rıshad Berdibaıuly, negizgi mindetterińiz baıqaýdy qaı jerden, qalaı bastadyńyzdar? Ne baıqadyńyzdar? – Biz Táýelsiz Memleketter Dostastyǵy elderiniń baıqaý­shylar mıssııasynyń ókilderi 24 sáýir kúni Almaty oblysy Jambyl aýdanynan saılaýǵa daıyndyq barysyna baqylaý júrgize bastadyq. Qarasaı, Eńbekshiqazaq, Uıǵyr, Panfılov, Kerbulaq, Kóksý aýdandaryn aralaı, Taldyqorǵanǵa da jettik. Saılaýdyń júrgizilýine bizdiń tarapymyzdan eshqandaı narazylyq, tipti, shókimdeı de kemshilik aıtý bolǵan joq. Barlyǵy belgilengen ýaqytynda, retine saı júrgenin kórip, tánti boldyq. Kandıdattar týraly maǵlu­mattar belgilengen jerde teń úlgide tur. Keshe tańerteń Jar­kent qalasyndaǵy saılaý ýchas­keleriniń ashylǵanyn, kabınalardyń talapqa saı ekendigin kórip, bıýlletenderdi salatyn jáshikterge qoıylǵan mórtańbalardy da tekserdik. Bıýlleten sanynyń týralyǵyn da kórdik. Jalpy, halyq bul saılaýǵa jaqsy qatysqandyǵy sol, eshkimge mindetteý sekildi máseleler qoıylmaǵanynyń anyqtyǵyna kózimiz ábden jetti. Eldiń saılaýǵa qatysýdaǵy belsendiligi óte joǵary boldy. Jol boıyndaǵy shaǵyn aýyldarǵa da burylyp jaqsy isti kórip, razy bolystyq. Oblystyq, respýblıkalyq baıqaýshylardy esh jerde shetqaqpaılamaǵanyna da kóńilimiz toldy. Basa aıtar jaıt, saılaý­shylardyń aýylda da, qalada da saılaýǵa qatysýynda erekshe belsendilik boldy. Saılaý ýchaskeleriniń barlyǵynda qalaı kirip, kimge jolyǵyp, qaıdan shyǵýdy anyq kórsetip qoıǵan nusqamalar kórnekti jerlerge ilingendikten, saılaýshylar saýattylyqtaryn tanytyp ári mádenıettiń máıegin de ańǵartqany úlgi tutarlyq eken. Jalpy, bul saılaýda tek jaqsy isti kórgendikten, atalǵan saıası naýqan týraly tek jaqsy sóz ǵana aıtý –  azamattyq paryzymyz. Áńgimelesken  Nurbol ÁLDIBAEV,  «Egemen Qazaqstan».

Baıqaǵanymnan tańǵalǵanym asyp tústi

Galına LOPATINSKAIа, TMD Baıqaýshylar mıssııasynyń múshesi. Biz tańerteń №2 saılaý ýchas­kesinde daýys berýdiń saltanatty ashylýynan bastap boldyq. Tańǵy 7.00-den saılaýshylardyń saılaý ýchaskesine aǵylyp kelgeni tańǵaldyrdy. Ádette, burynǵy kórip júrgen saılaýlarda tańerteńgi ýaqytta negizinen qart, egde kisiler kelýshi edi. Sizderde áp degennen-aq barlyq jastaǵy, qarttar da, orta jastaǵylar da, jap-jas qyzdar men jigitter de erte keledi eken. Dalada aq jańbyr súmektep tur, al olardyń saılaý ýchaskesine asyqqany bilinedi. Qolshatyryn silkip jınap, bıýlletenin alýǵa, kabınaǵa kirýge umtylysynda jasandylyqtan ada, bir shynaıylyq esip tur. Saılaýshylar belsendiligi óte joǵary boldy. Ár saılaý ýchaskesinde bir saǵattan otyrdyq, eshqandaı dóreki ereje buzýshylyq, uıymdastyrýdaǵy kemshilikter baıqaǵanym joq. Kórshi Chelıabi men Qostanaı oblystary qashannan aralas-quralas. Bıyl da yntymaqtastyqqa qol qoıyldy. Saılaýda uqsas­tyq­tarymyz da bar eken. Biraq, Chelıabide ótken sońǵy saılaýda bıýlleten elektrondy ýrnaǵa tas­taldy. QOSTANAI.

Eldiń birligine súısindim

 Aınýra ShAIYMQULOVA, TMD Baıqaýshylar mıssııasynyń ókili (Qyrǵyzstan). Eń aldymen Qazaq­standaǵy saılaýda baı­qaýshy bolý men úshin zor mártebe ekenin aıta ketkim keledi. Bul saılaýda halyq eldiń turaqtylyǵy úshin daýys bergenine senimdimin. Meniń súısingenim, Qa­zaqstannyń qaı azamaty bolmasyn, syrtta júrse de, jarqyn bolashaq úshin daýys berip, eldiń damýyna atsalysqysy keletinin baıqadym. Bul – óte qýa­nyshty jaǵdaı. Menińshe, bul eldiń birlik-yntymaǵy, uıymshyldyǵynyń mol ekenin bildirse kerek. О́zim kórgen saılaý ýchaskelerinde eldiń belsendiligi óte joǵary boldy. Tipti, búkil otbasymen kep daýys berip jatqandardy jıi kórdim. Jáne báriniń osynaý naý­qanǵa atsalysqandaryna qýanyshty ekendikteri bal-bul janǵan júzderinen baıqalyp tur. Bul, árıne, qazaq­standyqtardyń saıa­sı naýqanǵa óte jaýap­kershilikpen qaraǵandaryn bildiredi. Saılaý ýchaske­lerinde eshqandaı zań buzý­shylyq oryn alǵan joq.   Jambyl oblysy.

Joǵary baǵaǵa laıyq

Oleg SOSKOVES, TMD elderi mıssııasynyń basshysy. Biz Qazaqstandaǵy saılaýlardyń qalaı ótetinine árdaıym nazar salyp otyramyz. Al ózim eńbek etip, ósken jerim bolǵandyqtan osynaý saıası mańyzdy sharanyń halyqaralyq talaptarǵa saı uıymdastyrylýyn qalaıtyndyǵym ras. Aıta ketý kerek, saılaý men saılaý aralyqtarynda bul úderis úlgili bola túsip, joǵary dárejede ótýi dástúrge aınalyp keledi deýge bolady. Buǵan Qara­ǵandy oblysyndaǵy birneshe saılaý ýchaskelerinde bolǵanymyzda tolyǵymen kóz jetti. Baıqalǵandaı, daýys berýshiler belgilengen ýaqyttan erte jınaldy. Olardyń óz azamattyq paryzyn óteýge degen belsendiligi kórindi. Mıssııa ókilderi tarapynan saılaý ýchaskelerinde zańnamaǵa sáıkes qandaı da bir zań buzýshylyq bolǵan joq. Qaısysynda bolmasyn tańdaýyn jasaýshylarǵa joǵary mádenıettilik pen tártipti qyzmet kórsetilýin atap aıtpasqa bolmaıdy. Bul saılaýdyń ósip-órkendeý ústindegi eldiń odan ári damýy úshin zor mánge ıe bolatyndyǵy sózsiz. TMD elderine Qazaqstannyń aýyzbirlikti, tatýlyqty, dostyqty nyǵaıtýdaǵy salıqaly saıasaty, ekonomıkadaǵy qol jetkizgen tabystary, alǵa basqan qaryshty qadamy úlgi. Halyq qalaýy sonyń órleı túsýin kútetinin bilemiz. Úmit aqtalyp, senim bıikteýin tileımiz. Petr FRIZEN, TMD baıqaýshylar mıssııasynyń ókili: О́SKEMEN.

Taza da ashyq saılaýǵa kýá boldyq

Genrıh SERTIK, Germanııa Býndestagynyń depýtaty. Biz Qazaqstandaǵy saılaý týraly buǵan deıin de estigen edik. Qaı jaǵynan deseńiz, árıne, jalpy, adamzattyq turaqtylyq turǵysynan. Shynyn aıtý kerek, sizderdiń memleketterińizde naǵyz demokratııalyq saılaý bar. Buǵan deıin bizdiń basqa da baıqaýshylarymyz kelip kóz jetkizgenindeı, qazir de biz bul eldegi prezıdenttik saılaýdyń qalaı ótkizilip jatqanyna kýá boldyq. Rahmet, biz shyntýaıtynda taza da ashyq azamattyq qoǵamnyń saılaý úrdisine kýá boldyq. Aıtpaǵym, biz bul saılaý týrasynda kúni erteń halyqaralyq turǵydan esep beremiz, sonda biz ózimiz kýá bolǵan saılaýdyń ótkizilý barysyn shynaıy sýrettep beremiz. Bizdiń top birshama saılaý ýchaskelerinde bolyp, taza, azamattyq jáne demokratııalyq daýys berý áreketin óz kózimizben kórdik. Bul – damýǵa bet alǵan Qazaqstan eli úshin úlken jetistik, úlken qadam. Qashanda sizderdiń alǵa basqandaryńyzǵa tek oń sapar tileýde bolamyz dep oılaımyn. ALMATY.

Uıymdastyrý joǵary deńgeıde

Olga BLAGO, Reseı Federasııasy. Qazaqstanda ótip jatqan saılaýda halyqaralyq baıqaýshylar úshin de barlyq jaǵdaı jasalǵanyn atap ótý kerek. Iаǵnı, telefon, faks, ǵalamtor, barlyq qajetti qurylǵylardyń bári bar. Bir sózben aıtqanda, saılaýdy ótkizýdi uıymdastyrý jaǵy joǵary deńgeıde. Sondyqtan, biz halyqaralyq baıqaýshylar jumystarymyzdyń esh kedergisiz, sátti ótetinine sendik. Ekinshi aıtarym, saılaýǵa kelýshiler belsendiligi joǵary boldy. PAVLODAR.

Halyqaralyq baıqaýshylardy qanaǵattandyryp otyr

«Qazaqstan» qonaq úıiniń «Altynemel» baspasóz zalynda Qazaqstandaǵy kezekten tys Prezıdent saılaýyn qadaǵalaıtyn halyqaralyq baıqaýshylar tobynyń lıtvalyq ókili Daınıýs Radzıavıchıýs qazaqstandyq jýrnalıstermen kezdesip, baspasóz máslıhatyn ótkizdi. Lıtva jýrnalıster odaǵynyń tóraǵasy ári memlekettik radıo-televıdenıe komıssııasynyń múshesi Daınıýs Radzıavıchıýs myrza máslıhat barysynda Qazaqstanda kezekten tys ótkizilgen Prezıdent saılaýynyń saılaýaldy úgit-nasıhat úderisi zań aıasynda jáne halyqaralyq talaptarǵa saı ótkizilgenin málimdedi. Onyń aıtýynsha, halyqaralyq baıqaý­shylar júrgizgen zertteý­lerge sáıkes, saılaýaldy úgit-nasıhat pen úmitkerlerdiń óz baǵdar­lamalaryn  keńinen jarııa etý, saılaýshylarmen kezdesý, tele-radıo jáne baspasóz bette­rinde úgit-nasıhattyq jobalaryn usynyp, saılaýaldy baǵdarlamalaryn jarııa­laýda eshqandaı zań buzýshylyqtar men olqylyqtar baıqalmaǵan. Jáne de halyqaralyq baıqaýshy retinde barlyq úmitkerlerdiń saılaýaldy shtabtarynda senimdi ókildermen kezdesý barysynda taraptardan eshbir aryz-shaǵym túspegenin, memlekettik quqyqtyq jáne zań oryndarynda da bul saıası úderis negizinde zań buzýshylyq derekteri tirkelmegendigin aıtty. Lıtvalyq baıqaýshy jýrnalıst retinde bul saılaýdy baqylaý jáne zertteý jumystarynyń óte jemisti bolǵanyn, Qazaqstanda ótkiziletin saıası naýqandardyń meılinshe zań aıasynda ári ashyq túrde júrgiziletinin tilge tıek etti. Dál osy kúni atalmysh bas­pasóz zalynda Ortalyq Azııa jáne Qazaqstannan shyq­qan sheteldik azamattardyń ha­lyqaralyq orta­lyǵynyń jetek­shisi Mordehaı Kımıogar myrza da baspasóz ókil­derimen kezdesti. Álemde júrip jatqan barsha saıası úderisterge táýelsiz baıqaýshy retinde qaty­satyn bul uıymnyń beldi ókili de Qazaqstanda ótken saılaýdyń zańdyq turǵydan barlyq taraptar úshin jemisti de tyńǵylyqty júr­gizilgenin, qazirgi tańda eli­mizde demokratııalyq talap­tardyń naq­ty saqtalatyny men azamattyq qoǵam­nyń bekigeni jó­ninde baıandap berdi. Mordehaı Kımıogardyń aıtýynsha, jeksenbide Qazaqstan halqy óz tańdaýyn jasaýmen qatar, memleket retinde alǵa qoıǵan bıik maqsattaryna nyq qadam jasady jáne saılaýshylar óz yntalylyǵy men demokratııalyq quqyqtaryn tolyqtaı paıdalana alý múmkindigine ıe ekendigin aıǵaqtady. Qanat ESKENDIR, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.

 Halyqtyń saıası belsendiligi joǵary eken

Karın ShTRENS, Germanııa. Men kórkeıgen Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyqpen qaraımyn. Eńseli elge birneshe ret keldim. Ár saparymda jedel ózgeristerge kýá bolyp, qýanyp júremin. Osy Kókshetaýǵa, kórkem Býrabaıǵa da jolym tústi. Táýelsiz Qazaqstannyń barlyq salalardaǵy tabysy kóp ultty halyqtyń yntymaq-birliginde, respýblıka basshylyǵynyń salıqaly saıasatynda, bolashaq josparlarynyń baıandylyǵynda dep bilemin. Qazir bul eldiń halyqaralyq qaýymdastyqtaǵy bedeli joǵary. Osy saparymda, janymdaǵy serigim dıplomat Bertold Hans-Frıdrıh fon Pletspen birge halyqaralyq baıqaýshy retinde Kókshetaý qala­syndaǵy №6 jáne №16 saılaý ýchaskelerinde boldym. Jurt­shylyqqa razy kóńildemin. Olar saılaýdy, ásirese Prezıdent saılaýyn memlekettik mańyzdaǵy oqıǵa dep sanaıdy. Eshkim erteńine beıjaı qaramaıdy. Sondyqtan, elektorattyń saıası belsendiligi ósip otyr. Bul bolashaqtyń nurly bolatyndyǵyn kórsetedi. Qazaqstanda úlgi alatyn jaılar kóp. Biz oǵan tilektespiz. Aramyzdaǵy baılanys nyǵaıa berýine tilestespin. Aqmola oblysy.

Erteńge degen senimdilik

Nıkolaı TAÝShKANOV, Reseı Federasııasy. Qazaqstanda ótip jatqan pre­zıdenttik saılaýdyń barysyna óz pikirimdi bildirsem, halyqaralyq baıqaýshylar retinde negizgi min­detimiz saılaýdyń shynaıy ári ashyq ótý barysyn baqylaý bolyp tabylady ǵoı. Pavlodar qalasynda biz tańǵy 7.00-den bastap 20 shaqty saılaý ýchaskelerin aralap, kórip shyqtyq. Qazir kelip turǵan №75 saılaý ýchaskesinde de ózimiz kórgen basqa ýchaskelerdegi sııaqty ashyqtyq, turǵyndar belsendiligi, jalpy, saılaýshylardyń kóńil-kúıleriniń jaqsy ekenin baıqadyq. Erekshe bir baıqalǵany, saılaýshylardyń ashyq, jarqyn kóterińki kóńil kúıleri, sol arqyly erteńge degen senimdilikteri bar ekenin bilesiz. Daýys berýshilerge qatysty qupııa aqparat tolyq qam­tamasyz etilgen. Saılaýdyń joǵa­ry deńgeıde uıymdastyrylǵanyn jáne joǵary deńgeıdegi belsendiligin erekshe ataýǵa bolady. Pavlodar.

Bolashaq aldyndaǵy jaýapkershilik

О́ziniń sózin qandaı da bir zań buzýshylyqtardy biz baıqamadyq, dep bastaǵan  lıtvalyq kásipker Murad Mırzoıans áýelde keıbir tehnıkalyq kemshilikter kezdesken sııaqty kóringenin de jasyrmady. Onyń aıtýynsha, teksere kelgende, eshqandaı da óreskel kemshilik  emes ekenine kóz jetkizilipti. «Keıbir azamattardyń óz aty-jónderin tizimnen taba almaýy, árıne, ár­túrli sebepterge baılanysty bolýy da múmkin. Túptep kelgende, Qazaqstandaǵy ótip jatqan saılaýǵa turǵyndar belsendi qatysatyndyǵyna kóz jetkizdik. Tipti, múmkindigi shekteýli azamattar da týysqandarynyń  qoldaýyna súıenip kelip jatýy erteńine degen jaýapkershilikten dep túıindeýge bolady», dedi lıtvalyq kásipker. M.Mırzoıans Lıtvada da saılaýlar ótip jatatyndyǵyna, biraq olarǵa degen turǵyndardyń qyzyǵýshylyǵy tómen ekendigine nazar aýdartty. Qazaqstanmen ózin bıznes baılanystyratynyn alǵa tartqan kásipker qazirgi tańda Qazaqstan búkil álemge tanylyp úlgergendigin, álemdi óziniń túrli saladaǵy úlken jetistikterimen tańǵaldyryp kele jatqandyǵyn, tipti, qazaqtardyń qonaqjaı halyq ekenin erekshe atady.

Bári oıdaǵydaı

Qazaqstanda ótip jatqan saıası sharalar Reseı tarapynan árkez zor qyzyǵýshylyq tanytyp kele jatqany belgili. Bul jolǵy Prezıdent saılaýyna kórshi eldiń Omby, Túmen jáne Qorǵan oblystarynan 50-ge jýyq baıqaýshy qatysyp, saılaý barysyn bastan-aıaq baqylady. Biz solardyń biri Mıhaıl KARAKOZDY áńgimege tartyp, alǵan áserlerimen bólisýdi ótingen edik. – Bul–meniń Qyzyljar óńirine ekinshi saparym. Munyń aldynda Parlament Májilisi saılaýyna baıqaýshy retinde qatysyp, kóp tálim alyp qaıtqan bolatynbyz. Ombylyq delegasııany Omby úkimeti tóraǵasynyń orynbasary Vladımır Kompaneıshıkov bastap keldi. Delegasııa músheleri shetinen tájirıbeli, kásibı bilikti mamandar. Keń qushaǵyn aıqara ashyp, qonaqjaı peıilmen qarsy alǵan qazaq eline rızamyz. Endi negizgi taqyrypqa oıysa­tyn bolsaq, kezekten tys Prezıdent saılaýy­na jer-jerlerdegi tyń­ǵylyqty daıyndyǵy, sol­tústik­qazaqstandyqtardyń kó­terińki kóńil-kúımen, saıası belsendilikpen qarsy alǵany birden baıqaldy. Oǵan saılaý ýchaskelerin aralaý barysynda anyq kóz jetkizdim. №635 saılaý ýchaskesinde bolǵanymda saılaýshylarmen áńgimelesip, pikirlerin surastyrdym. Qaı-qaısysyn bolsyn Qa­zaq­stan­nyń bolashaǵy, erteńgi taǵ­dyry beıjaı qaldyrmaıdy eken. Báriniń oılary «aıtýly oqıǵaǵa óz qalaýymyzben keldik. О́ıtkeni, Otanymyz – bireý, bizdi ortaqtastyratyn – bir múdde, bir maqsat. Elimiz kún ótken saıyn kórkeıip keledi. Osyndaıda ár daýystyń qanshalyqty mańyzdy ekeni bilinedi. Sol sebepti qo­ǵamdyq sanalylyq tanytý – ár qazaqstandyqtyń asyl paryzy», degen paıymdarmen úndesip jatty. Meni osynda 80-nen assa da, taıaǵyna súıenip kelgen Álpesh degen keıýananyń qaısarlyǵy tańǵaldyrdy. Densaýlyǵyn syltaýratyp, úıde daýys beremin dep syltaý tabýǵa bolar edi. Biraq dimkástigine qaramastan kúırektikke salynbaǵan batyr keıpi keremet súısindirdi. Ol maǵan «kelesi saılaýǵa kelýge de kúsh-qýatym jetedi», dep qaljyńdap qoıady. № 636, 639, 642, 630 saılaý ýchaskelerindegi saılaý úderisimen tanysqanda da demokratııalyq talaptar men zań normalary saq­talýynyń kýási boldym. Baıqaýshy retinde saılaý ýchaskelerinde júrgen prezıdenttikke úmit­ker­lerdiń senimdi ókilderi men qoǵamdyq uıym músheleri bura tartýshylyqtardyń kez­despegenin, ádil de ashyq ótýi qamtamasyz etilgenin jetkizdi. Qazaqstan–bizdiń ejelgi kór­shimiz. Bir­tutas ekonomıkalyq keńistikke qosylǵaly ınte­grasııalyq baılanystarymyz te­reńdep, naryq kókjıegi keńeıip keledi. Alys-berisimiz artty. Beıbitshilik pen kelisimdi nyǵaıtý jolyndaǵy Qazaqstannyń umtylysy men álemdik arenadaǵy bedeli joǵary. О́rkenıetti 30 eldiń qataryna kirý qadamyna sáttilik tileımin. Men bul pikirlerimdi halyqaralyq baıqaýshylarmen ótken brıfıngte de málimdedim. Bul jolǵy prezıdenttik saılaý da halyqaralyq qaýymdastyq tarapynan oń baǵa alary daýsyz. Jazyp alǵan О́mir ESQALI,  «Egemen Qazaqstan». Soltústik Qazaqstan oblysy.

Azamattyq boryshqa adaldyq

Qazaqstandyqtardyń saı­laýǵa belsendi qatysýy, ásirese, ulttyq kıimderimen barýy meni tánti etti, deıdi lıtvalyq baıqaýshy, Lıtva Seıminiń (parlamenti) depýtaty Ge­dı­mınas Iаkavonıs. «Jastar men qarııalar da saılaýǵa merekege bara jatqandaı kóterińki kóńil kúıde baryp daýys berdi. Azamattardyń jappaı saılaýǵa barýyn men olardyń óz azamattyq boryshtaryn oryndaýǵa degen adaldyǵy dep túsinemin. Eger óz bıligin saılap almaǵan halyq qalaısha ony synamaq», dedi lıtvalyq depýtat. Osy turǵydan ol mundaıdy durys dep baǵalaıtyndyǵymen de bólise ketti. Al ózge eldermen, so­nyń ishinde Lıtvamen salystyrǵanda Qazaqstandaǵy saılaý barlyq standarttarǵa jaýap beretindeı deńgeıde ótti, deı kele, G.Iаkavonıs Lıtvadaǵy saılaýǵa anaý aıtqandaı halyq belsendi qatysa bermeıtindigin de jasyrmady. «Sol azshylyq tańdaýshylar óz bıligin saılap alady. Árıne, Qazaq­stannyń ózindik qalyp­tasý joldary bar. Maǵan bul óte unaıdy. Astana qalasyndaǵy birneshe saılaý ýchaskesin aralap kórgenimizde zań buzýshylyqtardy baıqaı almadyq. Iá, keıbireýler óz aty-jónderin taba almady, degen sııaqty kemshilikter kezdesti. Biraq bul másele tabanda sheshilip, saılaýshylarǵa durys baǵyt-baǵdar berilip jatty», – dep aıaqtady sózin lıtvalyq baıqaýshy.