Ádebıet pen mádenıettiń qaınaǵan ortasy sanalatyn arý shahar Almatydan alysta júrgen jas qalamgerlerge qoldaý men qolpashtaýdyń mańyzy zor ekeni shyndyq. Desek te keıingi jyldary osy qasań pikirdiń kóbesi sógilip, Jazýshylar odaǵy jastarǵa qatysty iri-iri jobalardy júzege asyryp keledi.
Jyl saıyn Jazýshylar odaǵyna múshelikke qabyldaýda jastarǵa basymdyq berilýi, jas aqyn-jazýshylar kitabyn memleket tarapynan shyǵarýǵa muryndyq bolýy, tipti «Jazýshylar odaǵyna úmitker» jobasynyń qolǵa alynýy – sózimizdiń aıqyn dáleli. Aýqymdy jumystardyń taǵy biri – bıyl shyǵarmashylyq uıym men Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi arasyndaǵy strategııalyq áriptestik aıasynda qola alynǵan «Jazýshylardyń ádebı sheberlik mektebi» atty jańa joba.
Atalǵan jobada shyǵarmashylyq ortadan jyraqta, shalǵaı aımaqtar men shaǵyn qalalarda júrgen 20 jastyń basyn qasıetti qarashańyraq astynda qosyp qana qoımaı, olarǵa múıizi qaraǵaıdaı aqyn-jazýshylar, ádebıettanýshylardyń dárisin tyńdatý, belgili qalamgerlerdiń sheberlik saǵattaryn uıymdastyrý, shynymen de, tyń bastama. Erekshe atap óterligi – bul jobaǵa qatysýshylardy irikteýge arnaıy saraptama komıssııasy qurylyp, aldymen talapkerler irikteýden ótti.
Ekinshiden, atalǵan joba jas aqyn-jazýshylarǵa jańa múmkindik syılaǵany daýsyz. О́ıtkeni Sáken, Beıimbet, Ilııas, Muhtar, Ábdijámildeı taý tulǵalardyń izi qalǵan qarashańyraqta jastar 10 kún boıy belgili qalamgerlermen etene júrip sóılesýi, bilmegenin surap-bilýi de bir ǵanıbet. Jas talaptyń keýdesine senim uıalatyp, qııalyna qanat bitiredi. «Men de sol kisi sekildi ataqty shyǵarmalar jazýym múmkin eken ǵoı» degen úmit pen jiger syılaıdy. Sondaı-aq elimizdiń ár túkpirinen kelgen jastar bir-birimen aralasyp, ózara pikir almasý arqyly kókjıegi keńeıedi, jańa taqyryptarǵa qalam tartady. «Jańa múmkindik ashylady» dep otyrǵanymyz – osy.
Otyz bes jasqa deıingi jas qalamgerlerge arnalǵan sheberlik mektebinde proza men poezııa janryndaǵy ádebı úrdis, kásibı sheberlik, ádebı synnyń damýy, ádebıettegi táýelsizdik rýhy, halyqaralyq baılanys, aýdarma, kitap taratý baǵyttary men Jazýshylar odaǵynyń elimizdiń ádebı ómirindegi alatyn orny týraly taǵylymdy áńgimeler aıtylyp, kún saıyn Qazaqstannyń Eńbek Eri Dýlat Isabekov, ádebıet synshysy Janǵara Dádebaev, aqyndar Baqytjan Qanapııanov, Ádilǵazy Qaıyrbekov, Bekjan Áshirbaev, jazýshy Júsipbek Qorǵasbek, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Mereke Qulkenov, dramatýrg Asylbek Ihsan, tanymal aýdarmashy Láıla Musaly dáris oqyp, tájirıbelerimen bólisti. Osy jobaǵa shetelden arnaıy shaqyrtylǵan túrkııalyq Ekrem Aıan, kórshi qyrǵyz elinen kelgen Abdyldajan Aqmatalıev, AQSh-taǵy Kolýmbııa ýnıversıteti Shyǵystaný ınstıtýtynyń aımaqtyq dırektory Rafıs Abazov, reseılik jazýshy, aýdarmashy Gýzel Iаhına sheberlik mektebine ózindik ár berdi.
Árıne, sheberlik mektebinde dáris oqyǵan qalamgerler men olardyń qaýzaǵan taqyryptary týraly tańdy tańǵa uryp aıtýǵa bolady. Degenmen belgili qazaq jazýshysy, eki býynnyń da kózin kórgen Júsipbek Qorǵasbektiń dáristerin erekshe atap ótýge tıispiz. О́tken ǵasyr klassıkteriniń de, qazirgi býynnyń da shyǵarmashylyǵymen jaqsy tanys qalamgerdiń dáristerine bólingen ýaqyt azdyq etip, jobaǵa qatysýshylardyń qosymsha ýaqyt suraǵany kóp nárseni ańǵartsa kerek. Sol sekildi, tanymal reseılik jazýshy, kásibı aýdarmashy, ataqty «Zýleıha otkryvaet glaza», «Detı moı», «Eshelon na Samarkand» romandarynyń avtory Gýzel Iаhınanyń shyǵarmashylyq zerthanasy bárimizdi lezde qyzyqtyryp áketti. Jalǵyz-aq «Zýleıha otkryvaet glaza» romanyna bir mezgilde 5 bedeldi álemdik ádebı syılyqty ıelengen jazýshynyń dárisi erekshe unaǵandyǵy sonshalyq, qadirli qonaqqa birneshe saǵat boıy suraq qoıdyq. Ádebıettegi óte ózekti taqyryp – aýdarma máselesi týraly sóz qozǵaǵan Túrkııanyń Mýgla Sytky Koshman ýnıversıtetiniń professory, PhD Ekrem Aıan birneshe kún boıy tárjimalanatyn shyǵarmalardyń tizimin jasaý keregin, ortaq termınologııa qurastyrýdyń máni zor ekenin aıtyp, qos eldiń ádebı baılanysyn nyǵaıtý tetikteri týraly oı tolǵady. Aýdarma týraly aıtqanda, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıtetindegi «Jas aýdarmashylar uıymynyń» ǵylymı jetekshisi, professor Láıla Musaly dáristerin aıryqsha atap ótken jón. Onyń naqty mysaldar keltire otyryp, barlyq qatysýshyǵa poezııa men prozadan aýdarma jasatyp úıretýi, óz betinshe tárjima jasaýǵa daǵdylandyrýy, osy salanyń qyr-syrymen bólisýi – bizge qundy dúnıe boldy. Avtorlyq quqyq, baspa máselesi, BAQ-taǵy ulttyq múdde men qaıshylyqtar, qalamgerdiń azamattyq ustanymy týraly áńgimelegen Bekjan Áshirbaevtyń dáristeri – daıyn turǵan oqý baǵdarlamasy.
Shyǵarmalary álemniń 11 tiline aýdarylǵan ádebıettanýshy, akademık Abdyldajan Aqmatalıevtiń Shyńǵys Aıtmatov týraly estelikteri bárimizdi á degennen-aq baýrap aldy. Kemeńger jazýshynyń janynda jas kezinen bastap sońǵy kúnderine deıin birge bolǵan ol Aıtmatovtyń kópshilik bile bermeıtin taǵdyry men adamı qasıetteri, Muhtar Áýezovpen dostyǵy týraly tyń derekterdi áserli jetkizdi.
Sheberlik mektebi barysynda jobaǵa qatysýshylardyń suraýymen Qazaqstannyń halyq jazýshysy Beksultan Nurjekeuly, aqyn, dramatýrg Iran-Ǵaıyptyń da dáristeri ótti. Sheberlik mektebine qatysýshylardyń ótinish-tilegine oraı Jazýshylar odaǵy tóraǵasynyń orynbasary Baýyrjan Jaqyp demalys kúnderi bárimizdi Sábıt Muqanov pen Ǵabıt Músirepovtiń mýzeıine, «Keńsaıdaǵy» Ilııas Esenberlın, Ázilhan Nurshaıyqov, Muqaǵalı Maqataev, Oralhan Bókeı, Qadyr Myrza Álı sekildi ádebıet alyptarynyń basyna aparyp, zııarat jasatty.
Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi men Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń «Jazýshylardyń ádebı sheberlik mektebi» jobasy jas qalamgerlerge úlken tájirıbe, biregeı taǵylym alańyna aınaldy. Mundaı bastama jalǵasyn tapsa, talaı jas darynǵa jańa múmkindik syılaıtyny anyq. Bolashaqta úlken ádebı mektepke aınalatyn úrdis bolatyny sózsiz.
Nursultan MYQTYBAI,
«Jazýshylardyń ádebı sheberlik mektebi» jobasynyń qatysýshysy