Basty mindet – eldiń jaıly ómiri

Aıtylǵan bastamalardyń bári – elimiz Prezıdentiniń ekonomıkalyq jáne saıası reformalardy júıeli jalǵastyrýynyń elementteri. Mem­leket basshysy aldaǵy kezeńdegi Qazaq­stannyń odan ári damýynyń stra­tegııalyq 9 baǵytyn atap ótti.

Prezıdent aqsha-nesıe jáne fıskal­dyq saıasat arasyndaǵy alshaq­tyqty joıý negizgi basymdyqtyń biri ekenin jetkizdi. Onyń ishinde, tu­raqty salyq saıasatynyń qajettiligi, ákimshilendirýdi tolyq sıfrlandyrý arqyly Salyq kodeksin je­ńildetý jáne salyq rejimderin ońtaılandyrýdyń mańyzdylyǵy aıtyldy. Munyń bári – kásipkerler men bıznes ıeleri arasynda qalyptasqan «oıyn erejesin» qajet etetin suraq­tarǵa naqty jáne boljamdy jaýap. Memlekettiń salyq saıasatyndaǵy udaıy ózgerister jeke bastamanyń damý úderisiniń tejelýine ákeledi.

Prezıdent ekonomıkaǵa kóbirek qarjy salýǵa bank sektoryn yntalandyrý qajet ekenin atap ótti. «Bank­ter týraly» jańa zań ázirleý jáne qabyldaý josparlanyp otyr. Bul jerde kúrdeli jáne daǵdarys jyldarynda osynaý qarjy ıns­tıtýttaryna memleket tarapynan qoldaý kórsetilgenin eske alý mańyzdy. Endi azamattar ekonomıkany damytý men adamdardyń ál-aýqatyn arttyrýǵa atsalysý úshin bank­terden naqty qaı­tarym kútedi.

Memleket basshysy odan ári refor­malardyń mańyzdy baǵyt­ta­rynyń biri retinde ınvestısııalyq ahýaldy jáne bıznesti júrgizý úshin jaǵdaıdy jaqsartý qajettigin atap ótti. Úkimetke ınflıasııany báseńdetý jáne eldiń halyqaralyq rezervterin nyǵaıtý tapsyryldy.

Investorlarǵa óndiristi damytý maqsatyn kózdeıtin preferensııa­lar ázirlenetin bolady. Joǵary qaıta bólingen ónim shyǵaratyndarǵa barynsha tıimdi jaǵdaı jasalyp, kásipkerlikti damytýǵa arnalǵan jeńildikter berilýi kerek. Shıkizat satý jáne ony elimizden áketetin ýaqyt ótti. Keıingi jyldary eli­mizde ártúrli salalarda joǵary óńdeý jáne sapaly ónim shyǵarýǵa jaǵdaılar jasaldy. Ol úshin bizde shıkizat, tehnologııa, kadrlar – bári bar.

Aldymyzǵa óreli mindet qoıyldy – 2029 jylǵa qaraı ekonomıkadaǵy orta bıznestiń úlesin keminde 15%-ǵa deıin ulǵaıtý kerek. Bul maqsatqa jappaı kásipkerlik rýhyn damytý, monopolııa­lardy shekteý jáne ártúrli salalarda básekelestik úshin naqty múmkindikter jasaý shartymen qol jetkizýge bolady. Bul tapsyrmany oryndaý orasan zor mýltıplıkatıvti áser etedi. Biz bir jaǵynan kásip­kerlerdiń jańa shoǵyryn qalyp­tas­ty­ramyz, shaǵyn jáne orta bızneste jumys isteıtinderdiń sanyn arttyramyz. Ekinshi jaǵynan, taýarlar men qyzmetterdi óndirý salasy aıtarlyqtaı serpin alady, olardyń bir bóligi eksportqa baǵyttalady.

Qasym-Jomart Toqaev sondaı-aq elimizdiń ónerkásiptik áleýetin tolyq ashý úshin kúsh-jigerdi júıeli túrde iske asyrýdy strategııalyq maqsat dep atady. Memlekettik satyp alýlarda, tutastaı alǵanda óndiristerde otandyq shıkizat pen ózge de bólshekterdi paıdalaný óte mańyzdy. Sapaly jáne turaqty ekonomıkalyq ósýdiń negizi – birinshi kezektegi ınfraqurylymdyq problemalardy sheshý. 2024 jyldyń sońyna deıin energetıka jáne kommýnaldyq sektordy jańǵyrtý jónindegi ulttyq jobany bekitý tapsyryldy. Temirjol salasyn reformalaý jáne 12 myń shaqyrymǵa jýyq avtomobıl joldaryn jóndeý jáne salý qajet. Osynyń bári bizdiń tranzıttik áleýetimizdi ashyp qana qoımaı, túrli qyzmet kórsetý bo­ıynsha ilespe kásiporyndar men servıstik kompanııalardy damytýǵa múmkindik beredi.

Atom elektr stansasynyń qury­lysy jónindegi 6 qazanda ótetin referendýmǵa jeke toqtalý kerek. Bul – Prezıdent Toqaevtyń azamattardy sheshim qabyldaý úderisterine tartý men ashyqtyq baǵytyn aıqyn kórsetetin mańyzdy bastamasynyń biri.

Memleket basshysy elimizdiń kadr­lyq áleýetin dáıekti túrde art­tyrýǵa erekshe nazar aýdaryp otyr. Prezıdent elimizge asa mańyzdy bolyp otyrǵan: sý salasynyń mamandaryn, qurylysshylar men energetıkter jáne basqa da kóptegen qyzmetkerdi daıarlaýǵa memlekettik tap­syrysty ulǵaıtý qajettigin atap ótti. Sý tasqyny, energetıka obek­tilerindegi tótenshe jaǵdaılar jáne basqa da keıingi kezdegi oqıǵalar arnaýly sala mamandary bolmaıynsha ınfraqurylym obektileriniń tozýyna baılanysty qaýip-qatermen kúresý múmkin emestigin kórsetti. Ol úshin salalyq mınıstrlik naryqtyń qajettiligin naqty bilip, elimizdiń qazirgi ekonomıkasy jaǵdaıynda kadr­­larǵa zárýlikke taldaý jasalýǵa tıis.

Elimizdiń kadrlyq áleýetin arttyrý maqsatynda joǵary bilim berýdi san-salaly maqsatta ulǵaıtý, pedagogıkalyq joǵary oqý oryndaryna irikteýdi kúsheıtý jalǵasatyn bolady. Sheteldik ýnıversıtetterdi elimizge tartý, bir jaǵynan, osy naryqtaǵy básekelestikti arttyrýǵa yqpal etedi. Ekinshi jaǵynan, ol oqý úderisiniń sapasyn jaqsartý úshin jumys isteıdi.

2024 jylǵy Joldaýda belgilengen strategııalyq mindetterdiń biri – ult densaýlyǵyn nyǵaıtý úshin keshendi sharalardy iske asyrý jáne azamattardy áleýmettik qoldaý júıesin qaıta jańǵyrtý. Biryńǵaı memlekettik medısınalyq aqparattyq júıe qurylady. Sondaı-aq zııandy eńbek jaǵdaıynda jumys isteıtin adamdar úshin arnaıy tólemder jalǵasady.

Prezıdent elimizde ekologııalyq jaǵdaıdy jaqsartý jáne qorshaǵan or­taǵa uqypty qaraýdy damytý máse­lesi sheshilýge tıis ekenin atap ótti. Memleket basshysy tabıǵatty qor­ǵaý máselesinde bıznestiń jaýap­kershiligin arttyrýdyń mańyz­dy­lyǵyna toqtaldy. Ormandar men da­la­lardy órtten qorǵaý jáne elimiz­diń biregeı florasy men faýnasyn saqtaýǵa basa nazar aýdarý asa mańyzdy mindet ekeni daýsyz.

Úkimetke memlekettik basqarýdyń tıimdiligin túbegeıli arttyrý mindeti qoıyldy. Bıýdjet qarjysyn tıimdi paıdalaný, shyǵyndardy shekteý jáne qatań baqylaý bolýy kerek. Eń bas­ty baǵdar – «kórpege qaraı kósilý». Ulttyq qor qarjysyn tek stra­tegııalyq maqsattarǵa qol jetkizý úshin ǵana paıdalaný kerek.

Prezıdenttiń aıtýynsha, qo­ǵamda biryńǵaı zań men tártiptiń ıdeologııa­sy alǵa shyǵýǵa tıis. Memleket basshysy elimizdi jaıly jáne qaýipsiz ómir aýmaǵyna aınaldyrý – basty mindet dep atady. Sondaı-aq túrli alaıaqtyq she­malarǵa azamattardyń ım­mýnı­tetin kúsheıtý jóninde sharalar qabyldaý kerektigi tapsyryldy. Bul ásirese keıingi kezderi asa mańyzdy bolyp otyr.

Osy mindetterdiń bárin oryndaý úshin, árıne, búkil memlekettik apparat, depýtattyq korpýs, bıznes ókilderi, qoǵamdyq uıymdar jáne elimizdiń barlyq azamaty tize qosyp, birigýi qajet. Biz tek syndarly dıalog arqyly ǵana naǵyz ádiletti Qazaqstandy birge qura alamyz.

Maksım SPOTKAI,

Parlament Senaty apparatynyń basshysy