2014 jylǵy 21 qazan, Astana qalasy
Munaı operasııalaryn júrgizgen kezde ilespe jáne (nemese) tabıǵı
gazdy jaǵýdyń normatıvteri men kólemderin esepteý ádistemesin bekitý týraly
«Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańy 18-babynyń 14) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn:
1. Qosa berilip otyrǵan Munaı operasııalaryn júrgizgen kezde ilespe jáne (nemese) tabıǵı gazdy jaǵýdyń normatıvteri men kólemderin esepteý ádistemesi bekitilsin.
2. Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń Gaz ónerkásibin damytý departamenti:
1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin;
2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń buqaralyq aqparat quraldarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberilýin;
3) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin.
3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstrliginiń jetekshilik etetin vıse-mınıstrine júktelsin.
4. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵanynan keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi.
Mınıstr V.ShKOLNIK.
Qazaqstan Respýblıkasy Energetıka mınıstriniń
2014 jylǵy 21 qazandaǵy №64 buıryǵymen bekitilgen
Munaı operasııalaryn júrgizgen kezde ilespe jáne (nemese) tabıǵı gazdy jaǵýdyń normatıvteri men kólemderin esepteý ádistemesi
1. Jalpy erejeler
1. Osy Ádisteme «Jer qoınaýy jáne jer qoınaýyn paıdalaný týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2010 jylǵy 24 maýsymdaǵy Zańynyń (budan ári – Zań) 18-babynyń 14) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne munaı operasııalaryn júrgizgen kezde:
1) uńǵyma obektilerin synaý kezinde;
2) ken ornyn synamalyq paıdalaný kezinde;
3) gazdy tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý kezinde: tehnologııalyq jabdyqtardy iske qosý-retteý;
tehnologııalyq jabdyqtardy paıdalaný:
tehnologııalyq jabdyqtarǵa tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý jumystary kezinde ilespe jáne (nemese) tabıǵı gazdy jaǵý normatıvteri men kólemderin esepteý ádistemesin anyqtaıdy.
2. Osy Ádistemeniń maqsattary úshin mynadaı uǵymdar paıdalanylady:
1) gaz jaǵý normatıvteri - óndiriletin gaz kólemi men gaz faktoryn eskere otyryp, osy Ádistemede belgilengen formýlalar negizinde esepteý jolymen anyqtalatyn ólshem;
2) ken ornyn synamaly paıdalaný - ónerkásiptik ıgerýdiń tehnologııalyq shemasy men jobasyn jasaý úshin qabattardyń jáne ken shoǵyrlarynyń geologııalyq-kásipshilik sıpattamalary týraly qolda bar aqparatty naqtylaý men qosymsha aqparat alý, uńǵymalardy keshendi geologııalyq-geofızıkalyq jáne gıdrodınamıkalyq zertteý maqsatynda kómirsýtek shıkizatynyń ken oryndarynda júrgiziletin operasııalar. Synamaly paıdalaný barlaý uńǵymalaryn ýaqytsha paıdalanýdy kózdeıdi.
3. Ilespe gazdy óndirý jáne jaǵý kólemderin anyqtaýdy jer qoınaýyn paıdalanýshy jobalaý qujattamasyna jáne qoldanylatyn tehnologııaǵa sáıkes:
toptyq ólsheý qondyrǵylarynda;
ortalyq munaı daıyndaý pýnktinde;
gazdy keshendi daıyndaý qondyrǵysynyń nemese gazdy qaıta óńdeıtin zaýyttyń kireberisi men shyǵaberisinde ilespe gaz kólemine esep júrgizý torabynda;
gaztýrbınalyq qondyrǵynyń, peshterdiń, qazandyqtardyń, gazporshendi qondyrǵynyń, qabatqa qaıta aıdaý kompressorynyń jáne ilespe gazdy paıdalanatyn basqa qondyrǵylardyń kireberisinde;
alaý qondyrǵylardyń kireberisinde baqylaý-ólsheý aspaptarynyń kómegimen gaz kólemin ólsheýge esep júrgizý júıesin paıdalaný arqyly júzege asyrady.
4. Osy Ádistemede anyqtalǵan jaǵylatyn gazdyń eseptelgen normatıvteri men kólemderi gazdy esepteý aspaptarynyń derekterimen rastalady.
5. Gaz jaǵýdyń is júzindegi kólemderi osy Ádistemege sáıkes eseptelgen kólemderden aspaıdy.
6. О́ndirilgen gazdyń jalpy kólemin esepteý mynadaı formýla boıynsha júrgiziledi:
VI = Q M * Gf
mundaǵy:
VI - óndirilgen gaz kólemi;
Q m — munaıdy tonnamen jyldyq, aılyq nemese táýliktik óndirý;
Gf - gaz faktory (alynǵan gaz kóleminiń m3/m3, m3/t-da shyǵarylǵan munaıdyń kólemine qatynasy).
7. О́ndirilgen gazdyń jalpy kólemi jaǵylatyn gazdyń jáne (nemese) ózindik óndiristik qajettilikterge paıdalanylǵan gazdyń shekti jol beriletin kólemderin belgileý maqsatynda anyqtalady jáne:
1) keıinnen málimdelgen kólemderdi munaı jáne gaz salasyndaǵy ýákiletti organ vedomstvosynyń tekserýimen ózdigimen baqylaý-ólsheý aspaptary arqyly gaz kólemderin ólsheýge esep júrgizý júıesin paıdalana otyryp, esepteý jolymen jer qoınaýyn paıdalanýshy;
2) esepteý jolymen munaı jáne gaz salasyndaǵy ýákiletti organ júzege asyrady.
8. Jaǵylatyn gazdyń eseptik kólemi óndirilgen ilespe gazdyń jalpy kólemi men kádege jaratylatyn onyń ishinde qaıta óńdeletin gaz kólemi arasyndaǵy aıyrma retinde mynadaı formýlamen anyqtalady:
VII = VI - (VI + V2 + Vi + V4 + V5)
mundaǵy:
VII - jaǵylatyn gazdyń eseptik kólemi;
VI - osy Ádistemeniń 6-tarmaǵyna sáıkes eseptelgen óndirilgen gaz kólemi;
VI - tehnologııalyq óz qajettilikterine paıdalanatyn gaz kólemi (saǵalyq jylytqyshtarda, jylytý peshterinde, qazandyq jáne ózge gazdy paılanatyn qondyrǵylarda paıdalanylatyn gaz kólemi). Tehnologııalyq óz qajettilikterine paıdalanylatyn eseptelgen gaz kólemi qondyrǵynyń tehnıkalyq sıpattamasyna jáne ony paıdalaný uzaqtyǵyna súıene otyryp anyqtalady;
V2 - tehnologııalyq shyǵyndaǵy (gaz jınaý, daıyndaý jáne tasymaldaý tehnologııalyq úderisteri kezindegi shyǵyn) gaz kólemi qoldanylatyn qondyrǵynyń tehnıkalyq sıpattamalarymen jáne jobalyq sheshimdermen anyqtalady;
V3 - elektr energııasyn shyǵarý úshin paıdalanylatyn gaz kólemi qoldanylatyn qondyrǵynyń pasporttyq derekterine sáıkes elektr energııa birligine shyǵarylǵan elektr energııa mólsherinen jáne menshikti gaz shyǵynyna súıene otyryp anyqtalady;
V4 - qabatqa qaıta aıdaý kólemi, qondyrǵynyń tehnıkalyq sıpattamalaryn jáne qondyrǵynyń iske asyrylýy jalǵasýyn eskere otyryp anyqtalady;
V5 - taýarlyq jáne suıytylǵan gaz óndirý úshin nemese zaýytta gaz óńdeý qondyrǵysynda óńdeý kólemin ótkizilgen taýarlyq gaz kólemin jáne óńdeý kezindegi shyǵyn, magıstraldyq gaz qubyryna deıin tasymaldaýmen anyqtalady.
2. Uńǵymalar obektilerin synaý kezinde jaǵý normatıvterin esepteý
9. Uńǵymalardy synaý kezinde janý normatıvterin esepteý myna formýla boıynsha anyqtalady:
Quńǵ.syn = D * Gf * K, m3,
mundaǵy:
Quńǵ.syn — uńǵymalardy synaý kezindegi jaǵý kólemi, m3;
D - uńǵymalardyń ortasha kútiletin debıti, t/táýl. (uńǵymanyń debıti - bir táýlik ishinde óndirilgen munaı kólemi, t/táýl.);
Gf - gaz faktory, m3/t (alynǵan gaz kóleminiń óndirilgen munaı mólsherine qatynasy, m3/m3, m3/t.);
K - synaý kúnderiniń sany.
VIII = Quńǵ.syn
Jalpy uńǵyma obektilerin synaý kezinde gaz jaǵý kólemi - VIII uńǵyma obektilerin synaý kezinde gazdy jaǵý eseptik normatıvtik kóleminen - Quńǵ.syn aspaıdy.
3. Ken orynyn synamalyq paıdalaný kezeńinde jaǵý normatıvterin esepteý
10. Ken orynyn synamalyq paıdalaný kezinde gaz jaǵý normatıvterin esepteý jaǵylatyn gaz kóleminiń somasynan árbir qoldanylatyn uńǵyma úshin myna formýla arqyly júrgiziledi:
Qsyn.paıdalaný = QI + Q2 + Q3 +......Qn
mundaǵy:
Qsyn.paıdalaný - synamalyq paıdalaný kezinde gaz jaǵýdyń jalpy kólemi;
Q1,2,3...n - synamalyq paıdalanylatyn uńǵymalar.
Árbir uńǵyma boıynsha jaǵý kólemi myna formýla boıynsha esepteledi:
Q1,2,3...n = D * Gf * T, m3,
mundaǵy:
Q1,2,3...n - bir uńǵymanyń synamalyq paıdalaný kezinde gazdy jaǵý kólemi;
D - uńǵymalardyń ortasha kútiletin debıti, t/táýl. (uńǵymanyń debıti - bir táýlik ishinde óndirilgen munaı kólemi, t/táýl.);
Gf - gaz faktory, m3/t (alynǵan gaz kóleminiń óndirilgen munaı mólsherine qatynasy, m3/m3, m3/t.);
T - synamalyq paıdalaný kezeńi (kún sany).
VIV = Qsyn.paıdalaný
Jalpy synamalyq paıdalaný kezinde gaz jaǵý kólemi - VIV synamalyq paıdalaný kezinde gaz jaǵýdyń eseptik normatıvtik kóleminen - Qsyn.paıdalaný aspaıdy.
4. Gazdyń tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý normatıvterin esepteý nemese
V6, V7, V8 gazdyń jaǵý kólemin anyqtaý
11. Gazdyń V6, V7, V8 jaǵý kóleminiń esepteý normatıvterin anyqtaý úshin tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý onyń sanynyń baǵasy qajettiligi tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵýdy qamtamasyz etý magıstraldyq gaz qubyry ýchaskisinde, alań arasyndaǵy qosatyn gaz qubyry jáne qondyrǵy, gazdy daıyndaý keshendik qondyrǵy, ortalyq munaı daıyndaý pýnkti, óndiris ishindegi jáne óndiris aralyq gaz jınaǵysh qondyrǵysy, toptyq qondyrǵy, tutynýshylarǵa deıingi gaz tasymaldaý jáne daıyndaý, tehnologııalyq júıe obektilerdegi jınaǵysh júıesi bar.
12. Gazdy tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý kólemi árbir ken orny úshin jeke bolyp tabylady jáne gaz qubyrynyń ár túrli baǵyttaǵy (dıametri, uzyndyǵy) naqty tehnologııalyq jáne geometrııalyq parametrine, pasporttyq, tehnıkalyq sıpattamalary negizinde jabdyqtyń jáne qondyrǵynyń tehnologııalyq jumys rejımine, jer qoınaýyn paıdalanýshylar gaz shyǵynyn esepteý aspabymen anyqtalatyn tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný kezinde óndirý, tasymaldaý, daıyndaý, óńdeý jáne gazdy jaǵý tehnologııalyq úderisiniń barlyq kezeńinde qoldanatyn jabdyqqa baılanysty.
13. Tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn esepti oryndaý úshin, jer qoınaýyn paıdalanýshylarda aspap joq bolǵan jaǵdaıda, jer qoınaýyn paıdalanýshylar tehnologııalyq óndirý úderisiniń barlyq kezeńinde qoldanatyn nemese tehnologııalyq jabdyqty júzege asyrýda gazdy jaǵý jáne óńdeý, tasymaldaý, daıyndaý jabdyqtyń pasporttyq, tehnıkalyq sıpattamalary negizinde naqty parametri, ustaý kózi, daıyn taýardy tasymaldaý, daıyndaý, jınaý júıesine taldaý júrgizý qajet.
Gazdyń tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý normatıvterin esepteý kezinde, iske qosýdy júrgizgen kezde gazdyń tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý, jóndeý jumysy jáne jabdyqqa tehnologııalyq qyzmet kórsetý jatady.
14. Gazdyń tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý normatıvteri esepteý kezinde, iske qosýdy júrgizgen kezde gazdy tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý, jóndeý jumysy jáne jabdyqqa tehnologııalyq qyzmet kórsetý mynadaı formýla boıynsha anyqtalady:
Qn.e.j. = Vg.k * K, myń m3,
mundaǵy:
Qn.e.j. - gaz jaǵýdyń normatıvtik esepteý sany, jeke gaz qubyry ýchaskesi jáne tehnologııalyq jabdyq úshin pasporttyq derekterimen jáne tehnıkalyq sıpattamalary negizinde qabyldanatyn jabdyq jáne gaz jaǵý kólemin bólek anyqtaý kezinde esepteledi (V6, V7, V8, m3) tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵýdyń árbir túri úshin jeke anyqtalady.
Vg.k - gaz qubyry ýchaskesindegi tehnologııalyq jabdyqtyń jeke ydystarynyń geometrııalyq kólemi, m3;
K - gaz qubyry ýchaskesinde R - qysymnan gaz kólemine táýeldiligin eskeretin jalpylama koeffısıent, Tor - ortasha gaz temperatýrasy, Z - gaz qysymynyń koeffısıenti jáne ótý túri (bul kórsetkishter hımııa-fızıkalyq gaz quramyn júzege asyrý munaı-gaz ken oryndaryn óńdeý boıynsha anyqtama ádebıetinen alynǵan) jáne mynadaı formýla boıynsha anyqtalady:
K = R/Tor * Z
15. Tutas alǵanda ken orny obektisinde tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn gaz jaǵý normatıvterin esepteýdiń jıyntyq sany mynadaı formýla boıynsha anyqtalady:
Qt.n.s. = ∑ n Qn.e.j. myń m3
1
mundaǵy:
Qt.n.s. - tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn gaz jaǵýdyń normatıvtik sany;
n - jabdyq sany.
16. Jalpy tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý kólemi - VV eseptik normatıvtik tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵýdyń jalpy mólsherinen — Qt.n.s. aspaıdy.
5. Uńǵymalar obektilerin synaý kezinde jaǵý kólemderin esepteý
17. Uńǵymanyń árbir obektisin synaý kezinde gaz jaǵý kólemderi jer qoınaýyn paıdalanýshy bekitken uńǵymany synaý josparyna sáıkes anyqtalady.
18. Uńǵymalardyń obektilerin synaý kezindegi janý kólemderi mynadaı formýla boıynsha anyqtalady:
VIII = D * GF * K, m3,
mundaǵy:
VIII - uńǵymalardy synaý kezindegi jaǵý kólemi, m3;
D - uńǵymalardyń ortasha kútiletin debıti (uńǵymanyń debıti - bir táýlik ishinde óndirilgen munaı kólemi, t/táýl.);
Gf - gaz faktory, m3/t (alynǵan gaz kóleminiń óndirilgen munaı mólsherine qatynasy, m3/m3, m3/t.);
K - synaý kúnderiniń sany.
6. Ken orynyn synamalyq paıdalaný kezeńindegi jaǵý kólemderin esepteý
19. Munaı-gaz ken oryndaryn óńdeý jónindegi ortalyq komıssııa maquldaǵan jobalyq derekter negizinde anyqtalǵan synamalyq paıdalaný kezeńinde gazdy jaǵý kólemi árbir qoldanylatyn uńǵyma boıynsha jaǵylatyn gaz kólemderiniń somasyn eskere otyryp, mynadaı formýla boıynsha esepteledi:
VIV = VI + V2 + V3 + Vn
mundaǵy:
VIV - synamalyq paıdalaný kezinde gaz jaǵýdyń jalpy kólemi;
VI,2,3...n - synamalyq paıdalanýdaǵy uńǵymalar.
20. Árbir uńǵyma boıynsha jaǵý kólemi myna formýla boıynsha esepteledi:
VI,2,3...n = D * Gf * T, m3,
mundaǵy:
VI,2,3...n - bir uńǵymanyń synamalyq paıdalaný kezinde gazdy jaǵý kólemi;
D - uńǵymalardyń ortasha kútiletin debıti, t/kún. (uńǵyma debıti - bir táýlikte óndirilgen munaı kólemi, t/táýl.);
Gf - gaz faktory, m3/t (alynǵan gaz kóleminiń óndirilgen munaı mólsherine qatynasy, m3/m3, m3/t.);
T - synamalyq paıdalaný kezeńi (kún sany).
7. Gazdy tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn jaǵý kezindegi kólemderdi esepteý
21. Tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn gaz jaǵý kólemi mynadaı formýla boıynsha anyqtalady:
VV = V6 + V7 + V8
mundaǵy:
VV - tehnologııalyq turǵydan bolmaı qoımaıtyn gaz jaǵý;
V6 - tehnologııalyq jabdyqty iske qosý-retteý kezinde jaǵylatyn gaz kólemi (jabdyqtyń pasporttyq, tehnıkalyq sıpattamalarymen jáne iske qosý-retteý jumys josparymen anyqtalady);
V7 - tehnologııalyq jabdyqty paıdalaný kezinde jaǵylatyn gaz kólemi (paıdalaný rejımi boıynsha tehnıkalyq reglamenttermen, jabdyqtyń pasporttyq sıpattamasymen anyqtalady);
V8 - tehnologııalyq jabdyqqa tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý jumystary kezinde jaǵylatyn gaz kólemi (jabdyqty paıdalaný kezindegi tehnıkalyq reglamenttermen jáne aǵymdaǵy, tolyq jóndeý kestesimen anyqtalady).
Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2014 jylǵy 28 qarashada Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №9915 bolyp engizildi.