1971 jyly «Apollon-15» ekıpajynyń komandıri Devıd Skott Aı betinde erekshe eskertkish ornatty.
Ereksheligi sol, músinniń janyndaǵy taqtaıshada ǵarysh sapary kezinde qaza bolǵan 14 adamnyń aty-jóni jazylǵan. Onyń ishinde ataqty Iýrıı Gagarınniń de esimi bar. Osynaý ıgilikti ıdeıa alǵash kóterilgende belgııalyq sýretshi Pol van Heıdonk jaýapkershilikti óz moınyna alady. Oǵan júktelgen mindet ońaı emes edi. О́ıtkeni músin jeńil ári berik bolýy kerek, sonymen qatar temperatýranyń kúrt ózgerýine tótep berýge tıis. Nátıjesinde, bıiktigi 8,5 sm bolatyn shap-shaǵyn músin aı betinde áli kúnge deıin myzǵymaı tur.
Alyp músinniń astary
Álemge áıgili bul músinniń janynda bir ret sýretke túsý úshin Nıý-Iorkke barýdy armandaıtyn adamdar bar. Bıiktigi – 93 metr, salmaǵy 125 tonna bolatyn bul alyp eskertkishtiń tarıhy da qyzyq.
Bastapqyda fransýzdar músindi, al amerıkalyqtar onyń tuǵyryn jasaýǵa kelisipti. О́kinishke qaraı, 1876 jyly eki jaq ta óz jumysyn ýaqtyly aıaqtaı almaǵan. Biraq bul kezde fransýzdar eskertkishtiń qoly men fakelin (alaý) daıyndap úlgergen-di. Olar sonyń ózin jarnamaǵa jaratyp, Fıladelfııadaǵy búkilálemdik kórmege ákeldi. Osylaısha, jer-jerde alyp músinniń ataǵy jaıyla bastady. Arada on jyl ótkende ǵana kópten kútken Bostandyq músininiń ashylý rásimi ótti.
Aýadan aqsha jasaǵan
Mundaı da bolady eken-aý. Italııalyq sýretshi Salvatore Garaý 2021 jyly kózge kórinbeıtin «Io sono», qazaqshalasaq, «Men barmyn» atty músinin 15 000 eýroǵa satqan.
Tańǵalmasqa sharań joq. Bul músin rasymen fızıkalyq turǵyda joq. Ony ustaı da almaısyń, kóre de almaısyń. Avtor osy bir óner týyndysyn «Tek energııa, kúsh hám oılardan turady» dep túsindiredi. Tipti bássaıys kezinde «Músindi ornalastyrýǵa 1,5 x 1,5 metr keńistikti bosatyńdar», dep halyqty sastyrǵan. Nátıjesinde, S.Garaýdyń eńbegi joǵary baǵalanyp, jeke kolleksıoner músindi sertıfıkatymen qosyp satyp alǵan.