• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tanym 22 Qazan, 2024

Tabandy tabıǵat qorǵany

80 ret
kórsetildi

Gete: «Tabıǵat – ár paraǵy uly jańalyqqa toly jalǵyz kitap» degen-tin. Shynynda, tabıǵat zańy qashan da aqıqat jaǵynda, ol adasýdy, qatelesýdi bilmeıdi. Ony qorǵaǵan, qorǵaýǵa tyrysqan jan ıesiniń orny dańq tórinde, abzaldyq bıiginde.

Sonaý tym ári de emes, Amerıka at­ty alyp qur­lyq­ta ertegige uqsas oqıǵa bolypty. Estigender kózge jas irkipti, kórgender qarshadaı qyzdyń qaısarlyǵyna qol soǵypty. Álqıssa, 1997 jyly Djýlııa Hıll atty jas arý tosyn sheshimge bas burady. Árirekten sabaqtasaq, ómirge qushtar boıjetken birde aýyr jaǵdaıǵa tap bolyp, qaterli jol-kólik apatyna ushyraıdy. Kóp uzamaı densaýlyǵy qalypqa kelgen qyzyn ata-anasy ormanǵa, shoq toǵaı arasyna aparyp psıhologııalyq, fızıkalyq jaǵynan saýyǵýyn qada­ǵa­laıdy. Osylaısha, bala kú­ninen-aq tabıǵat qudiretin sezingen Djýlııanyń sanasy ózgerip, qorshaǵan ortaǵa degen tereń súıispenshiligi oıanady. Ári qońyrsalqyn orman tynysy densaýlyǵyna oń áser etip, qulantaza aıyǵýyna sep bolady. Osy shaqta boıjetkenniń keýdesine tabıǵat ananyń aıaly alaqany óz anasyndaı sezilip, ony qorǵaýdy ózine basty murat, bıik ustanymy etedi.

1997 jyly áldebir ame­rıkalyq mekeme keń aýmaq­ty orman shebin qara­maǵyna alyp, ondaǵy záýlim aǵash­tardardy kesýge qamdanady. Bul aýmaq – júzjyldyq alyp qaraǵaılarǵa qalqan bolǵan, japyraǵy jaıqalyp, butasy bultqa jetken jumaq meken edi. Aqkerbez tabıǵattyń erekshe perzentiniń biri – 500 jyl ómir súrgen, boıy 60 metr­den asatyn «Aı» esimdi aǵash bolatyn. 23 jastaǵy Djýlııa qasaqana qoldyń uryn kele jatqanyn ańdap, osy bir alyp aǵashty qorǵamaqqa bel býady, «Aıdyń» quzar shyńyna órmelep, tómen túsýden bas tartady. Qarsylyq qaǵıdasy baqandaı 738 kún tabandy Djýlııa «Aıdy» kúzetip ushar basynda otyrady. Eki jylǵa jýyq ýaqyt butadan toqylǵan 50 metr bıiktiktegi shaǵyn úıshikte ómir súrgen ol kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týdyra bastaıdy. Qaısar qyzdy qoldaýshylar toby jasaqtalyp, boıjetkendi azyq-túlikpen, jyly kórpe-jastyqpen, baılanys qu­raldarymen qamtamasyz etedi. Maqsatqa jeter jol qaı kezde de ońaı bolmasy ekibastan anyq, Djýlııa qıyn­dyq ótinde qar tósenip, muz shaınaıdy. Buzyp-jar­ǵysh daýyldar, tózgisiz sýyq, tópelegen nóserler legi onyń úıshigine zalal keltirip, azyq-túlik tapshylyǵyna ushy­ratady. Sonda da alǵan betinen qaıtpaǵan arýdyń temirdeı tabandylyǵyAmerıka jur­tynyń aqyl-oıyn aıran-asyr etip, buqaralyq aqparat quraldary, tanymal jýrnalıster, shoýmender men ártister legi arnaıy kelip, qaısar qyzdyń qolyn alyp, fotoǵa túsedi. Adam sengisiz tanymaldylyqqa ıe bolǵan Djýlııa sońynan halyq ergen alyp kúshke aınalady. Endigi jerde ormandy jaıpaýǵa nıetti amerıkalyq mekeme onymen sanasyp, talap-tilekterin oryndaýǵa májbúr bolady. Aqyry «Aı» men onyń mańaıyndaǵy 60 metrlik aǵashtardy saqtaý týraly sheshim qabyldanyp, tabıǵat bólshegi otalýdan aman qalady.

Mine, tabandylyq, mine, nátıje, aıdarly tilek. Keıin­nen jýrnalısterge bergen suh­batynda Djýlııa «Aı» aǵashymen týǵan baýyrdaı bolyp ketkenin, onyń talaı mehnatty kezeńderde ómirine arasha túskenin jet­kizedi. Ondaǵy ár buta men sansyz jándiktermen dos­ta­syp úlgergen boıjetken keler urpaqtyń uranyna aınalady. Búginde Tabıǵat- anany qorǵaýǵa attanǵan jas­­tar Djýlııanyń eren erligine soqpaı ótpeıdi, atyn adaqtamaı artyq baspaıdy desedi.

Tabıǵat – qamqor ana, tabıǵat – ózindeı san qu­bylysty jaratýshy. Djý­lııanyń joǵarǵy erligi bul­jymas uǵymdy taǵy bir dá­lel­deı túskendeı.

Sońǵy jańalyqtar