Arheologter «Tozaq qaqpasynda» adamdardyń ómir súrgenin dáleldeıtin aıǵaqtar tapty.
Ǵalymdar jer betindegi ómir súrýge eń qolaısyz aımaqtardyń birin zerttedi. Bul – Saýd Arabııasyndaǵy buryn neolıt dáýirine tıesili jumbaq qurylystar tabylǵan óńir. Ony ǵalymdar «Tozaq qaqpasy» dep ataıdy. Bul jer janartaýdyń atqylaýy nátıjesinde qalyptasqan. Munda shamamen 9000 jyldyq tarıhy kezdesedi 400-ge jýyq qurylys kezdesedi. Bundaı kóne qorymdardyń tabylýy – sırek jaǵdaı. Ǵalymdardyń pikirinshe, bul qurylys aýmaǵynan ejelgi adamdardyń jabaıy janýarlardy qolǵa úıretkenin aıǵaqtaıtyn derekter tabylǵan.
Rýbık jınaýdan rekord ornatty
Rýbık kýbyn kóz ilespes jyldamdyqta jınaǵan robot Gınnestiń rekordtar kitabyna endi.
Mitsubishi Electric ınjenerleri ázirlegen robot basqatyrǵyshty 0,305 sekýndta jınap shyqqan. Bul – kózdi ashyp-jumǵandaı-aq ýaqyt. О́tken jyly adamdar arasyndaǵy rekord 3,13 sekýndty quraǵan. Injenerler bul robotty 2022 jyly jasaı bastaǵan. Olar bastapqyda elektr qurylǵylarynyń qozǵaltqyshyndaǵy symdy qoldanyp, robotty 0,009 sekýnd ishinde kýbtyń bir jaǵyn 90 gradýsqa bura alatyndaı etken. Alaıda ol birinshi synaqta súrinip, qurastyrýshylar baptaýlaryn qaıta jóndegennen keıin rekordtyq kórsetkishke qol jetkizgen. Injenerlerdiń aıtýynsha, nátıje qozǵaltqyshtardyń aınalý jyldamdyǵyna ǵana emes, barlyq qozǵalystyń sınhrondalýyna da baılanysty.
Sal aýrýyn emdeýdiń jańa túri
Maıo klınıkasynyń mamandary pasıenttiń dińgekti jasýshalaryn qoldanyp, julynyn qalpyna keltirdi.
Jeti jyl buryn serfıń kezinde bolǵan jazataıym oqıǵadan keıin pasıent moınynan tómen sal aýrýyna ushyraǵan. Naýqas dińgekti jasýshalarmen emdeý terapııasynan keıin júrip-tura alatyn dárejege jetken. Krıs Barr – Maıo klınıkasyndaǵy zertteýdiń alǵashqy qatysýshysy. Dárigerler onyń denesinen dińgekti jasýshalardy jınap, zerthanada 100 mıllıonǵa deıin kóbeıtken, sodan keıin olardy pasıenttiń bel omyrtqasyna engizgen. Barr em-sharadan keıingi bes jyl ishinde jaǵdaıynyń jaqsara bastaǵanyn aıtqan. Bul zertteýge taǵy 10 naýqas qatysyp, olardyń jeteýinde bulshyqet kúshi artqany jáne sezimtaldyqtyń joǵarylaǵany baıqalǵan.