Kedergi keltirmeý – basty talap

Májilis Tóraǵasy Qabıbolla Jaqypovtyń jetek­shi­ligimen ótken palatanyń keshegi jalpy otyrysynyń kún tártibinde bes másele qaraldy. Depýtattar bul joly elimiz ben Makedonııa arasyndaǵy qosarlanǵan salyqty boldyrmaý, TMD-ǵa qatysýshy memlekettermen ózara saýdadaǵy kedergilerdi joıý máselelerin talqyǵa saldy. «Qazaqstan men Makedonııa úkimetteri arasyndaǵy Tabysqa salynatyn salyqtarǵa qatysty qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaý jáne salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeý týraly kelisimdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy qoldaý tapty. Kelisimniń maqsaty ın­vestısııalyq qolaıly jaǵdaılar jasaý, eki el arasyndaǵy yn­tymaqtastyqty nyǵaıtý jáne keńeıtý bolyp tabylady. Májilis depýtaty Temirhan Dosmuhambetov Kelisim qos memleket rezıdentteriniń kiristerine qosarlanǵan salyq salýdy boldyrmaıtynyn, salyq salýdan jaltarýǵa jol bermeıtinin, bul ýaǵdalasýshy memleketter arasynda taýar aınalymy men ınvestısııalardyń ulǵaıýyna yqpal etetinin erekshe atady. Sondaı-aq, depýtattar «Keden odaǵyna múshe memleketter bolyp tabylmaıtyn, Táýelsiz Memleketter Dostastyǵyna qa­ty­sýshy memlekettermen ózara saýdadaǵy tehnıkalyq kedergi­lerdi joıý týraly Keden odaǵyna múshe memleketterdiń kelisimin ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn da qoldaý kerek dep sheshti. Kelisimde TMD-ǵa qatysýshy kez kelgen memlekettiń Eýra­zııalyq ekonomıkalyq komıs­sııa­ǵa ónimderdiń belgili bir túrlerine qatysty ózara saýdada tehnıkalyq kedergilerdi joıý týraly suranysty jiberýge quqyly ekendigi kózdelgen. Investısııalar jáne damý vıse-mınıstri Albert Raý múddeli memlekettiń Keden odaǵynyń tehnıkalyq reglamentteri talaptaryn qoldanýy ózara saýdadaǵy tehnıkalyq kedergilerdi joıý bolyp tabylatynyn aıtty. Budan basqa, qujatta múddeli memlekettiń akkredıttelgen sertıfıkattaý jónindegi organdary men ulttyq akkredıtteý júıesindegi baǵalaý men sáıkestikti rastaý úshin jaýapty synaq zert­­­hana­larynyń qyzmetin tanýǵa arnalǵan sharttar kózdelgen. Bul rette, vıse-mınıstr bylaı dedi: «TMD elderi deńgeıinde tehnıkalyq retteý sala­syndaǵy biryńǵaı qujattardy Dostastyq mem­leket­teriniń moıyndaýy týraly másele ázirge sheshil­gen joq. Sondyqtan da kelisimdi ratıfıkasııa­laý óte mańyzdy». Artynan vıse-mınıstr depýtattardyń qoıǵan birqatar saýaldaryna jaýap berdi. Depýtat Svetlana Roma­nov­skaıanyń suraǵyna bergen jaýabynda Albert Raý búgingi tańda Keden odaǵynyń 32 teh­nıkalyq reglamenti jumys istep turǵanyn alǵa tartty. Taǵy bir belgili bolǵany, 202-ge tarta qazaqstandyq synaq zerthanasy ortalyq reestrge tirkelgen, sondyqtan da tekseristen ótken qazaqstandyq taýarlar ózge elderde moıyndalady. Alkogol jáne ózge de qazaqstandyq taýarlardyń Reseı aýmaǵynda qıyn­dyqqa tap bolyp kelgendigin alǵa tartqan depýtat Sáken Jyl­qaıdarov bul máseleniń sheshilýi perspek­tıvasyn surady. Vıse-mınıstr jaýabynda keıbir qazaqstandyq ónimder boıynsha jeke kelisimder qajet­tigine nazar aýdartty. Son­daı taýarlarǵa jatatyn dári-dármekterge kedergi bolatyn jáıtterdi alyp tastaý máselesi 2016 jyldan bastap sheshimin tabýy tıis. Al depýtat Tursynbek О́mirzaqovtyń suraǵyna oraı jaýabynda vıse-mınıstr: «Ýkraınamen saý­da aınalymy jalǵasýda jáne qosalqy bólshekter men shıkizat jetkizilip keledi», dedi. Onyń aıtýynsha, eki el arasynda mashına jasaý salasynda 15-ke tarta joba júzege asyrylý ústinde eken. Bul jobalardyń is júzinde oryndalýyn vıse-mınıstr ózi úılestirip kele jatqanyn da alǵa tartty. Zań jobasy boıynsha qosym­sha baıandama jasaǵan Máji­lis depýtaty Erkin Shpanov Keli­sim Keden odaǵyna múshe jáne Keden odaǵyna múshe bolyp tabylmaıtyn, TMD-ǵa qaty­sýshy memleketter arasyn­da­ǵy ózara saýdadaǵy tehnıka­lyq kedergilerdi joıýǵa, TMD el­deri ónimderiniń Keden odaǵy­nyń biryńǵaı keden aýma­ǵy­na shyǵýyn jeńildetýge, ózara saýda-ekonomıkalyq jáne ­ı­n­ves­tısııalyq yntymaqtastyq­ty keńeıtýge baǵyttalǵandyǵyn atap ótti. Budan keıin palata­ birqatar zań jobalaryna­ qo­rytyndy ázirleý mer­zim­derin bekitip berdi. Atap aıt­qanda, halyqaralyq áýe tasy­maldarynyń keıbir qaǵı­dalaryn birizdendirýge arnal­ǵan konvensııany ratıfıka­sııalaý týraly zań jobasy jumys­qa qabyldandy. Konvensııa 1999 jyly 28 mamyrda Mon­real­da qabyldanyp, 2003 jylǵy 4 qarashada kúshine engen. Monreal konvensııasy halyqaralyq áýe tasymaldaýda jolaýshylardy qorǵaý dárejesin joǵarylatady jáne jolaýshylardyń múddelerin tasymaldaýshylardyń múd­delerinen joǵary qoıady. Úkimetke joldanǵan hattarǵa jaýap kele qoımaǵandyqtan, «Bitimgershilik qyzmet týraly» jáne oǵan ilespe zań jobasymen jumys jalǵasatyn bolyp sheshildi. Al qorytyndy ázirleý merzimi keıinge shegerildi. Asqar TURAPBAIULY, «Egemen Qazaqstan».