Oljaly on kún

«Qoltańba» atty onkúndik «Sáken» fılm-konsertiniń tusaý­keserimen ashylǵany týraly jazǵan bolatynbyz. Qazaq ulttyq óner ýnıver­sıtetiniń Organ zalynda «Sáken» operasynyń konserttik nusqasy aqynnyń týǵan kúnine oraılastyrylyp qoıyldy. Operanyń lıb­rettosyn jazǵan – Qanat Júnisov, mýzykasynyń avtory – kompozıtor Álibı Ábdinurov. Tarıhı oqıǵalarǵa negizdelgen týyndy eldikti, erlikti, azamattyq pen ultjandylyq­ty dáripteıdi. Eki aktili shyǵarmada ­HH ǵasyr basyndaǵy aýyr kezeńder, tarıhı sátter kórinis tapqan.

Al on kúndiktiń úshinshi kúni M.Gorkıı atyndaǵy memlekettik aka­demııalyq orys drama teatry sahnalaǵan «Alııa» (orys tilinde) dramasy kórsetildi. Qazaq­tyń batyr qyzynyń maıdannan jazǵan hattary, maıdandastary­nyń estelikteri negizinde qoıylym mándi, maǵy­naly shyqqan. Sahnadaǵy ár qımyly shıraq, ár qadamy nyq sarbaz Álııa, jan tebirenter jandy daýys­pen áserli án shyrqaıtyn Álııa, myń buralyp jas shybyqtaı maıysqan bıshi Álııa kelgen kórermenderdi tánti etti.

Tórtinshi kúni Qanat Júnisovtiń «Alǵashqy mahabbat» komedııasy Astana qalalyq Jastar teatrynda qoıyl­dy. Kome­dııada toqsanynshy jyl­dar­daǵy 11-synyp oqýshysy jańadan kelgen jas muǵalim Gúlzatqa ǵashyq bolyp qalady. Spektakl barysynda bozbala, boıjetkenderdiń ádemi ázilderi, túrli minezderi, dosqa adaldyq, úlkenge qurmet syndy qasıetter qyzyqty oqıǵalar arqyly órbıdi. Ustazyna ǵashyq bolyp júrgen bas keıipkerdiń naǵashy aǵasy kenet áskerden keledi. Basqa aýylda turatyn naǵashysy men jas muǵalim bir-birin burynnan biletin ǵashyqtar eken. Aǵasynan qaımyqqan inisi eshteńe aıta almaıdy. Qoıy­lymda ártúrli qyzyqty oqıǵa arqyly táýelsizdiktiń alǵash­qy jyldaryndaǵy qoǵam­nyń beı­ne­si ashylady.

Ekinshi dúnıejúzilik maıda­nnyń ­batyry, Reıhstagqa jeńis týyn alǵash tikken Raqymjan Qoshqarbaevtyń erli­gine negiz­delgen «Jeńis jalaýy» drama­sy Halyq qaharmanynyń týǵan kúni sah­nalandy. Spektakl batyr Baýkeń ózine shaqyrtqan Káki­m­jan Qazy­baev­tyń kelýinen bas­tala­dy da, ekeýiniń áńgimesi arqy­ly Raqymjannyń ómir tarıhy­na ulasyp ketedi. Baýkeń men Káki­m­jannyń aqıqatqa jetý jolyndaǵy kúresi maı­dandaǵy Raqymjannyń erlikterimen kezek almasyp, Jeńis jalaýyn tikken sátpen aıaqtalady. Kezinde R.Qoshqarbaev erligi baǵalanbaǵany belgili. Tarıhı shyndyqqa negiz­delgen kórkem shyǵarma Raqymjan erliginiń aqıqatyn kórsetedi. Ári osyndaı uldar tý­dyr­­­­ǵan ultymyzǵa degen mahabbat shoǵyn mazdatady.

Á.Mámbetov atyndaǵy mem­lekettik drama jáne komedııa teatrynda «Alash joly» dramasy da sátti qoıyldy. «Alash – qazaqtyń boıtumary!» degendi uran etken bir jarym saǵattyq spektaklde tarıhtan talaı syr shertiledi, elim dep emirengen ult joqshylarynyń san qıly taǵdyry kórinis tabady. Tarıhı-tanymdyq qoıylym Alash jolyn dáriptep, jastardyń Alash ıdeıasyna, tarıhymyzǵa degen órshil rýhyna órt tıgendeı qozǵaý salady. Sahnadaǵy ult kósemi Álıhan Bókeıhannyń: «Azamattar, memleketti qaıta qurý bir kúnniń sharýasy emes. Jaǵdaı kún sa­ıyn ózgerip jatyr. Biz mingen keme kez kelgen sátte basqa baǵytqa burylýy múmkin. О́ıtkeni Reseıdegi ózgeristerdiń tolqyny óte kúshti! Oǵan tótep bere qoıarlyq kúsh ázirge qazaqtyń qolynda joq. Sondyqtan eń aldymen kememizdi aýdaryp almaýdyń amalyn izdeımiz. Degenmen osy bir tolqymaly kezeńdi paıdalanyp, shekaramyzdy belgilep alýymyz qajet» degen jalyndy sózderi kórermen kóńilin qoz­ǵaıdy. Qoıylymda erekshe áser­li sát – Álimhan Ermekovtiń Lenın bas­qarǵan keńeste qazaq she­ka­ra­syn qorǵap shyqqan tusy. Shovı­nıs­­termen taıtalasqan Alash ary­­sy qazaq jerin túgendeıdi. Qo­ıy­­lymda Álıhan, Mirjaqyp, Ahmet beıneleri keńinen ashylyp, ult­shyldyqtyń eren úlgisin dáripteıdi.

Taǵy bir kúni «Qanattylar» ınklıý­zıvti teatry Q.Júnisovtiń «Kúle alasyz ba?» atty mýzykalyq kome­­dııasyn qoıdy. Múmkindigi shekteýli jandar óner kórsetetin «Qanattylar» ınklıýzıvti teatry­nyń kezekti spektakli kórermenge ózgeshe áser syılaıdy. О́mirge, ónerge qushtarlyq, týma ta­lant, jankeshti eńbek izi áıgilengen shyǵar­ma­­­dan tolaǵaı tálim, ómirge ǵashyqtyq qýatyn alýǵa bolady.

Sondaı-aq Astana qalalyq Jastar teatrynda Q.Júnisovtiń «Prank mahabbat» komedııasy qoıyldy. Rejısseri – D.Serǵazın. Mýzykalyq komedııa osy ýaqytqa deıin kórermenderdiń súıikti spektakline aınalyp úlgergen. Bul joly da teatrǵa kórermender lyq tolyp, bas keıipkerdi beınelegen – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Dáýren Serǵazınniń sheberligi kelgen jurt­ty taǵy bir márte tánti etti.

Sońǵy, onynshy kúni Q.Qýa­nysh­baev atyndaǵy Qazaq ulttyq mýzykalyq drama teatrynda «Sáken suńqar» tarıhı drama­sy qoıyldy. Spektakldiń birin­shi bólimi S.Seıfýllınniń qaı­rat­kerligin qamtyǵan. Aq suńqar aqynnyń Ahmet Baıtursynulymen syılastyǵy, Aqańnyń elý jas mereıtoıyn ótkizýi, tarıhı ataýymyzdy qaıtarýdaǵy eńbegi, úkimet tóraǵasy kezindegi atqarǵan isteri keńinen kórinis tapqan. Sáken rólin somdaǵan – Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Syrym Qash­qabaev sahnada aqyn bolyp tol­ǵa­nyp, kópshiliktiń qoshemetine ıe boldy.

– Qara túnek qazaqtyń basynan seıilmeı-aq qoıdy-aý. Qolymdaǵy qyzyl týdyń qyzyl qan ekenin kesh uqqanym qalaı? Halqym dep júrip «halyqtyń jaýy» atanǵan qaıran arys­tarym, oba­lyń kimge? Qaıran Aqań, jasyryn qurylǵan qaqpan bar dep edi. Sol qaqpanǵa bárimiz birdeı túskenimiz be? Qoı terisin jamylǵan qasqyrlar qandy azýyn endi qansha adamǵa salmaq? Jalany ja­qynyń japsa, jattan ne qaıyr? Aryma ja­ǵyl­­ǵan kúıeni aqtaı almaı attanyp baramyn. Qosh bol, týǵan el! – degen aımańdaı Sáken ker za­­manǵa muń shaǵady, ult úshin mehnat keship, zar shegedi.

Ánshi, akter, dramatýrg Qanat Júnisovtiń on kúnge josparlanyp, on eki kúnge sozylǵan shyǵarmashylyq jumysynda ultjandylyq, eldi súıý, adamger­shilik, ar men uıat syndy asyl qa­sıet­ter nasıhattalyp, kórer­men kóz­aıymyna aınaldy. Avtor­­­dyń ózi qoıylymdary anshlagpen ótkenine tań-tamasha. «Bıýd­jet­ten bir tıyn jumsamaı, óner on­kúndigin uıymdastyrýǵa bola­tynyn dáleldedim» dedi.

Aıta keteıik, Q.Júnisovtiń pesalary eli­miz­diń túrli deńgeı­degi alpystan asa teat­rynda sah­na­­lanǵan. Avtordyń onkúndik shyǵar­mashylyq keshi elimizde tuńǵysh ret ótip otyr.