Soltústik Qazaqstan oblysynyń Mamlıýt, Aqqaıyń aýdandary oblys aýmaǵynyń ortasynda ornalasqan, erteden qurylǵan ákimshilik bólikter. Jer kólemderi de shamalas, Aqqaıyń 4,7 myń sharshy shaqyrym bolsa, Mamlıýt aýdany 4,1 myń sharshy shaqyrym. Ekeýinde de qazaq turǵyndardyń úlesi jartydan tómen, taza qazaq aýyldary eki-úshten ǵana qalǵan. Ekeýiniń de aýmaǵynan temirjol ótedi. Taǵy bir uqsastyǵy – búginde ekeýin de áıelder basqarady.
Ilkimdi jobasymen erekshelengen meken
Elena Stepanenko Mamlıýt aýdanyna aldymen taǵaıyndalyp, sosyn ákim saılaýy bolǵanda halyqtyń basym daýsyna ıe bolyp, saılanǵan ákim. Bıyl aýdan ekonomıkasyna 12,8 mlrd teńge tartylyp, ótken jyldyń sáıkes merzimimen salystyrǵanda 14 paıyz artyq boldy. Aýdan dıqandary gektar berekeligin 20 sentnerden aınaldyryp, 263 myń tonna astyq, 48 myń tonna maıly daqyldar jınady. «Agrotehnıkalyq talaptar oryndalyp, egis alqaptaryna 12 myń tonna mıneraldyq tyńaıtqysh sebildi. Sharýashylyqtar úkimettiń qoldaýymen mashına-traktor parkyn 2,4 mlrd teńgege jańartyp, 126 jańa tehnıkalar aldy», deıdi aýdan ákimi E.Stepanenko.
Bul aýdanda da taýarly-sút fermalaryn turǵyzý qolǵa alynǵan. «Qyzylásker» JShS 2,2 mlrd teńgege 400 tuıaq sımmental tuqymdas sıyr saýyp, jylyna 2 myń tonnadaı sút alatyn fermanyń qurylysyn júrgizip jatyr. Sondaı-aq birneshe et, sút óńdeý sehtary da iske qosylǵan. Mysaly, «Beloe Agro» JShS aberdın-angýs tuqymdy sıyrdyń etinen jartylaıfabrıkattar jasaıdy. «Ahıtovka» kooperatıvi sút óńdep, irimshik, ıogýrt, maı shyǵaratyn shaǵyn zaýyt ashýdy josparlap otyr. «Ýhov» JK 100 mln teńge nesıe alyp, 2025 jyly balyq óńdeıtin seh ashýdy qolǵa almaqshy.
Bıyl aýdandyq mańyzy bar «Senjarka – Troısk – Nıkolaevka – Lenın» avtojolyna 482,9 mln teńgege aǵymdyq jóndeý jasaldy. Sondaı-aq 129 mln teńgege Mamlıýt qalasynyń 2,4 shaqyrymdyq kentishilik joldary jóndeldi. О́kinishke qaraı, Andreevka, Bekseıit, Meńkeser, Bostandyq, Novomıhaılovka aýyldarynyń joldaryn jóndeýge 2023 jyly jasalǵan jobalyq-smetalyq qujattarǵa (JSQ) áli kúnge qarajat bólingen joq. 2024 jyly 1,5 mlrd teńge bólýge taǵy 5 avtojolǵa JSQ jasalǵan, biraq qarajat bólý máselesi sheshilmegen.
Aýdan turǵyndarynyń taza aýyzsýmen qamtamasyz etilýi 86 paıyzǵa oryndalǵan. 2025 jyly Dýbrovnyı, Afonkıno, Voskresenevka, Mıhaılovka Kranoznamenka, Bekseıit aýyldaryna taza aýyzsý jetkizý josparlanǵan.
Bıylǵy qys maýsymyna otyn barlyq mektepter, basqa da bıýdjettik mekemeler men ortalyq qazandyqtarǵa jetkizilip, 8,9 myń tonna kómir úıildi. Jumys kúshi artyq aımaqtardan kóshirý baǵdarlamasy aıasynda aýdan aýmaǵyna quramynda 200 adamy bar 52 otbasy kóship keldi. Barlyq otbasylarǵa baǵdarlamada belgilengen materıaldyq qoldaýlar kórsetildi.
Aýdanda 23 mektep, 3 qosymsha bilim berý oryndary bar. Bıyl mektepterdiń materıaldyq-tehnıkalyq bazasyn jaqsartýǵa 311,3 mln teńge jumsalǵan. Sonyń ishinde Dýbrovın, Pokrov mektepterine kúrdeli jóndeý júrgizildi. Bostandyq, Afonkın mektepteriniń árqaısysyna 500 myń teńgege aǵymdaǵy jóndeýler jasaldy. Mamlıýt qalasyndaǵy qazaq mektep-ınternatyna, Bostandyq, Ledenev, Mengeser, Afonkın mektepterine barlyǵy 11,3 mln teńgeniń qural-jabdyqtary satyp áperildi. 23 mln teńgege úsh mektep ınteraktıvtik kabınettermen qamtamasyz etildi.
Mamlıýt aýdanynda 28 densaýlyq saqtaý oryndary bar. Sonyń ishinde bireýi aýdandyq aýrýhana, 6 FAP, 21 medısınalyq beketter. Bıyl 113,5 mln teńgege qural-jabdyqtar satyp alynǵan. Aýdanǵa jańadan 4 dáriger jumysqa kelgen. Alaıda áli de 7 maman jetispeıdi. Bıyl Dýbrovnyı, Qyzylásker aýyldaryndaǵy feldsherlik-akýsherlik pýnktterge 106,6 mln teńgege kúrdeli jóndeýler jasaldy.
Aýdandaǵy mádenı oshaqtarynyń 80 paıyzy eskirgen. Bıyl sonyń tórteýine kúrdeli jóndeý jasaldy. Taǵy bir mádenıet úıin jóndeýdiń JSQ daıyn. Bıyl Mamlıýt qalasyndaǵy «Iýnost» stadıonynyń kúrdeli jóndeýden ótti. Aýdandyq, oblystyq jarystar ótkizýge stadıon saqadaı saı tur.
Keıbir agroqurylym basshylary da mádenı-sporttyq nysandar turǵyzýǵa kóńil bóledi. Mysaly, «Beloe-agro» JShS Shýche aýylyndaǵy burynǵy eski mektepti mádenı demalys ornyna aınaldyrdy. «Andreevka SK» men «Senim» JShS birigip, Andreevka, Bostandyq aýyldaryna 50 mln teńgege shaǵyn fýtbol alańdaryn saldy.
Aqqaıyńnyń tabysty tirligi
«Aqqaıyń aýdanynyń ekonomıkasyna bıylǵy 10 aıda quıylǵan ınvestısııa kólemi 13,4 mlrd teńge, jyldyń aıaǵyna deıin ol 15,5 mlrd teńgege jetýge tıis», deıdi aýdan ákimi Janar Qusaıyn. Aýdan dıqandary bıyl gektarynan 24 sentnerden ónim jınap, barlyǵy 409 myń tonna astyq, gektar berekeligin 14,3 sentnerge jetkizip, 43 myń tonna maıly daqyl alǵan. Jem-shóp kólemin 162,1 myń tonnaǵa jetkizip, bir jarym jyldyq qor úıgen. Tııanaqty sharýashylyqtar Úkimettiń qoldaýyn oryndy paıdalanyp, bıyl 6,1 mlrd teńgege 157 dana jańa tehnıka satyp alǵan.
Mal sharýashylyǵy salasynda aýdanda úsh ınvestısııalyq joba iske asyrylyp jatyr. Qııaly aýylyndaǵy «Gagarıno» JShS 1,5 mlrd teńgege 400 tuıaq sıyr saýylatyn taýarly-sút fermasynyń qurylysyn júrgizip jatsa, Vlasovka aýylynda «Gerdt» ShQ burynǵy TSF-ny 400 tuıaqqa, al «Kedr» ShQ burynǵy TSF-ny 200 tuıaqqa keńeıtý jobalaryn qolǵa alǵan. «Leonov» ShQ 2 mlrd teńgege 400 tuıaq sıyr saýylatyn TSF qurylysyn salyp jatyr. «Poltavka» JShS 6 mlrd teńgege glıýtensiz úlpek shyǵarý múmkindigi bar dándi daqyldardy óńdeý zaýytyn, «Astrahan» JShS 400 tuıaq, «Beıbarys Aqqaıyń» JShS 200 tuıaq aqbas tuqymdy bordaqylaý alańdaryn salýdy josparlap otyr.
Aýdannyń ónerkásibi qalypty damyp keledi. Jyl basynan bergi 10 aıda 8,1 mlrd teńgeniń ónerkásip ónimderi shyǵaryldy. Bıyl «Severnyı broıler» qus fabrıkasy saǵatyna 5 tonna ónim shyǵara alatyn jemazyq zaýytynyń qurylysyn aıaqtady. Qýattylyǵy jylyna 41 myń jumyrtqa shyǵaratyn ınkýbator turǵyzdy. Toqshyn aýylynda faner shyǵarý isi qolǵa alynyp jatyr, al «Daıyndyq agro» JShS maıly daqyldar óńdeıtin, qýattylyǵy táýligine 7 tonna seh salýdy josparlap otyr.
Aýdan aýmaǵynda 2 620 oqýshyny qamtyǵan 26 mektep bar. Qazan aıynda jalpy bilim pánderi boıynsha jarııalanǵan oblystyq konkýrsta 11 jobanyń ishinen aýdan mektepteri 8 joba jóninen úzdikter qatarynan kórindi. «Qazaqstan halqyna» qorynyń bastamasymen aýdan ortalyǵy Smırnov aýylyndaǵy mektep-gımnazııaǵa 250 mln teńgege jańa qural-jabdyqtar satyp áperildi. Sonymen birge 25,1 mln teńgege 3 pán kabıneti jasaqtaldy.
Smırnov aýylynda 58 oryndyq aýdandyq aýrýhana bar. 250 adam qabyldaıtyn emhana, 4 ambýlatorııa, 6 feldsherlik-akýsherlik pýnkt, 14 medısınalyq pýnkt bar. Bıyl kardıolog, sáýlelik dıagnostıka mamandary jumysqa alyndy. Týberkýlez indetin ýaqtyly anyqtaý úshin turǵyndar jyl saıyn flıýorografııaǵa túsip turady. Aýdanǵa nevropatolog, onkolog mamandar jetispeıdi.
Aýdan turǵyndarynyń 42 paıyzy sportpen aınalysady. Balalar men jasóspirimderdiń sporttyq mektebinde 440 adam sporttyń 13 túrimen shuǵyldanady. Bıyl Daıyndyq aýylynda 200 mln teńgege sport kesheni qurylysyn salý bastaldy. 2025 jyly aýdan ortalyǵynda «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy sheńberinde 384,0 mln teńgege hokkeı korty salynady.
Taza aýyzsýmen qamtamasyz etý máselesi búginde 99,9 paıyz oryndalǵan. 31 aýyldyq eldi meken ortalyqtandyrylǵan sý júıesine qosylǵan. Bıyl 3,6 mlrd teńgege Smırnov aýylyndaǵy sý jetkizý júıesin jańǵyrtý jobasy iske asyrylyp jatyr. Qııaly, Kamyshlovo, Kýchkovka aýyldarynda taza sý saqtaıtyn rezervýarlar salýǵa jobalyq-smetalyq qujattar daıyndaldy.
Bıyl aýdandyq mańyzy bar 17 shaqyrym joldardy ortasha jóndeýge 813 mln teńge bólinip, ıgerildi. Toqshyn, Vlasovka, Tıýmen, Kókterek aýylynyń kireberis joldaryn jóndeýge 290 mln teńge bólindi. Smırnov aýylynyń 6 kentishilik joldary 150 mln teńgege jóndeldi. Endi Smırnov aýylyn aınalyp ótetin joldardy jóndeý qolǵa alynady. Buǵan 510 mln teńge bólingen. «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasynyń sheńberinde Qııaly, Lenın, Trýdovoı aýyldarynyń kentishilik joldary 260 mln teńgege jóndelgen.
Aýdandyq mańyzy bar «Smırnov – Cherkasskıı – Novorossııskıı» jolyn aǵymdyq jóndeý jumystarynyń tehnıkalyq qujattamasy jasalǵan. Oǵan 1,3 mlrd teńge suralyp otyr. Sondaı-aq aýdan ortalyǵynyń jeti kóshesi jóndelmek.
Soltústik Qazaqstan oblysy