Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev 2025 jyly 3 qańtarda «Ana tili» gazetine bergen: «Maqsatym – ekonomıkany jáne egemendikti nyǵaıtý» atty keń kólemdi suhbatynda ótken jyldy qortyndylaı otyryp, aldaǵy ýaqytta atqarylatyn jumystardyń basym baǵyttaryn belgilep bergenine kýá boldyq.
Prezıdent óz suhbatynda ótken jyl elimiz úshin asa kúrdeli bolsa da, júıeli ekonomıkalyq reformalar qolǵa alynǵanyn, aldaǵy besjyldyq damýymyzdyń berik negizi qalanǵanyn, kóptegen mańyzdy joba men bastama júzege asyrylǵanyn taldap atap ótti. El damýyndaǵy ishki jáne syrtqy saıasattan bastap, bılik qurylymdaryn reformalaý, áleýmettik-ekonomıkalyq, rýhanııat, ǵylym-bilimge qatysty máselelerdiń barlyǵy jan-jaqty qamtylǵan.
Memleket basshysy 2024 jyly Qazaqstan úshin óndiriste, aýyl sharýashylyǵynda, taý-ken, munaı-hımııa jáne metallýrgııa salalarynda aýqymdy jumys júzege asyrylǵanyn mazmundy, baı derektermen dáıekteıdi.
«Qaıta óńdeý sektory qarqyndy damı bastady. Onyń ónerkásiptegi úlesi óndirý salasynyń deńgeıine jýyqtady. 27 mıllıon tonnaǵa jýyq astyq jınalyp, keıingi on jyldaǵy rekordtyq kórsetkishke qol jetkizgen dıqandarymyzdyń jetistigin aıryqsha atap ótken jón», deı otyryp, Memleket basshysy keleshekte budan da aýqymdy jumys belgilengenin atap kórsetti.
Elimizdiń damý kórsetkishterin halyq kórip, sezinip otyr. Mysaly, byltyrdan bastap «Ulttyq qor – balalarǵa» baǵdarlamasy aıasynda qarjylaı tólem berile bastady. Zeınetaqy, járdemaqy, shákirtaqy jáne azamattyq sala qyzmetkerleriniń jalaqysy kóbeıdi. Sheteldik onnan astam bedeldi joǵary oqý oryndarynyń fılıaldary ashyldy. Sonyń biri – eki eldiń prezıdentteriniń qatysýymen Qazaq ulttyq agrarlyq zertteý ýnıversıtetiniń bazasynda ashylǵan «Tashkent ırrıgasııa jáne aýylsharýashylyǵyn mehanıkalandyrý ınjenerleri ınstıtýty» ulttyq zertteý ýnıversıtetiniń fılıaly. Osy bastamanyń aıasynda stýdentterimiz eki dıplomdyq bilim baǵdarlamasymen oqý múmkindigine ıe boldy.
Elimizde alǵash ret ǵylymdy qarjylandyrý kólemi arta tústi, ǵylym salasynyń qyzmetkerlerine eleýli qoldaý kórsetilip jatyr. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes biz álemdegi 20 jetekshi akademııanyń tájirıbesine taldaý júrgize otyryp, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasynyń naqty ındıkatorlary bar 10 jylǵa arnalǵan (2035 jylǵa deıingi) mıssııasyn, paıymyn, strategııalyq damý baǵytyn aıqyndadyq. Nátıjesinde, bul jas ǵalymdardyń kóptep ǵylymǵa kelýine úlken serpin berdi. Akademııa janynan Jas ǵalymdar keńesin qurdyq, onyń quramyna 23 jetekshi jas ǵalym tartyldy. Munyń bári elimizdiń ǵylymı áleýetin arttyrýǵa paıdaly ınvestısııa deýge bolady.
Túsine bilgen adamǵa Prezıdent suhbatynda úlken fılosofııalyq oı, tereń parasat-paıym jatyr. Jastarǵa oqy, bilim al, biligińdi kórset, sóıtip adal eńbegińmen týǵan elińe paıdańdy tıgiz deı otyryp, barlyq salada kreatıvti bolýǵa shaqyrady.
Prezıdent suhbatynda halyqtyń kez kelgen muń-muqtajyn, áleýmettik jaǵdaıyn únemi nazarda ustaıtynyn ári soǵan oraı jedel, tıimdi sharalar qabyldaıtynyn taǵy da qadap aıtty. Mysaly, ótken jylǵy sý tasqyny kezinde Úkimet pen qoǵam tarapynan gýmanıtarlyq kómek uıymdastyrylyp, zardap shekkenderge qoldaý kórsetilgenin, turǵyndardyń az ýaqytta jańa baspanaǵa ıe bolǵany belgili.
«Bógetter men gıdrotehnıkalyq qondyrǵylar salýǵa ondaǵan jyl boıy jiti kóńil bólingende apattyń saldary sonshalyqty aýyr bolmas edi. Muny moıyndaý kerek. Qazir qatelikti túzep, olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa kiristik», degen Qasym-Jomart Kemelulynyń sózin tolyq qoldaımyn.
Qazirgi ýaqytta Parlamentte jańa Sý kodeksiniń jobasy qaralyp jatyr. Sý resýrstaryn basqarý tujyrymdamasy jáne onyń keshendi jospary bekitilip, 2030 jylǵa deıin 40-tan astam sýqoımasyn salý, 37 sýqoımasyn jóndeý qarastyrylǵan. Sondaı-aq jalpy uzyndyǵy 14 myń shaqyrymnan asatyn ırrıgasııa kanaldaryn jańǵyrtý kózdelgen. Sý mamandarynyń tapshylyǵyn joıý, sýdy basqarýdy zertteý jumysy qolǵa alyndy. Munyń bári el kelesheginiń, ásirese aýyldyń damýynyń berik negizi bolaryna senimdimiz.
Memleket basshysynyń tyń bastamalary, saıası-áleýmettik, ekonomıkalyq reformalary bir aıdyń nemese bir jyldyń sharýasy emes. Bul – jan-jaqty taldaýdy, búkil qoǵam bolyp qoldaýdy qajet etetin kúrdeli úderis. Osy reformalarǵa árkim óz isimen úlesin qosa bilgende ǵana órkenıet kóshindegi Qazaqstannyń alar ornyn berik aıqyndaı alamyz.
Aqylbek KÚRIShBAEV,
Prezıdent janyndaǵy Ulttyq ǵylym akademııasynyń prezıdenti,
QazUAZÝ basqarma tóraǵasy-rektor