Búgin Almatyda qazaq jurtshylyǵy klassık jazýshy, belgili dramatýrg, Qazaqstannyń Eńbek Eri, QR Memlekettik syılyǵynyń laýreaty Dýlat Isabekovti aqtyq saparǵa shyǵaryp saldy, dep habarlaıdy Egemen.kz tilshisi.
Jazýshylar Odaǵy ǵımaratynda ótken jazýshymen qoshtasý rásimine jınalǵan jurttyń qarasy qalyń boldy. Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń tóraǵasy Mereke Qulkenov júrgizgen qaraly jıynda Memlekettik keńesshi Erlan Qarın Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń kóńil aıtý hatyn oqyp berdi.
«Kórnekti jazýshy, dramatýrg, Qazaqstannyń Eńbek eri, Memlekettik syılyqtyń ıegeri Dýlat Isabekuly Isabekovtiń dúnıelen ótkine baılanysty aýyr qaıǵyǵa ortaqtasyp, kóńil aıtamyn. Dýlat Isabekuly ulaǵatty ǵumyryn ult ádebıetine arnaǵan, taǵylymdy týyndylarymen oqyrman sanasyna shamshyraq bola bilgen naǵyz degdar tulǵa edi. Halqymyzdyń rýhanı álemin baıytýda, ulttyq prozamyzdyń kókjıegin keńeıtýde aıanbaı ter tógip, ónegeli ómir súrdi. Qýatty qalamynan týǵan súbeli shyǵarmalary, dramalyq eńbekteri álem sahnalaryn baǵyndyryp, dúnıe júzine kıeli sóz ónerimizdi dáriptedi. Sońyna ádebı mol mura qaldyrǵan Dýlat Isabekulynyń jarqyn beınesi men ardaqty esimi halqymyzdyń júreginde máńgi saqtalady. Marqumnyń ımany salamat, jany jánnatta bolsyn!», delingen Prezıdenttiń kóńil aıtý hatynda.
Erlan Qarın Memleket basshysynyń Dýlat Isabekulyn erekshe qadirleıtinin, onyń shyǵarmalarymen, ustanymdarymen jete tanys ekenin, ult rýhanııatyna qosqan úlesi men qoǵamdyq damýdaǵy jasaǵan eńbegin baǵalaıtynyn aıta kele, Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyly óz Jarlyǵymen Dýlat Isabekulyn Qazaqstannyń Eńbek eri ataǵymen marapattaǵanyna toqtaldy.
Memlekettik keńesshi sonymen qatar jazýshynyń dostaryna arnaıy kóńil aıtatynyn, «bul býyn ózara ádemi ázil men hıkaıalarǵa toly adal dostyǵymen erekshelengenin» atap ótti. Qaraly jıynda jazýshynyń kózi tirisinde joldas bolǵan úzeńgilesteri, zamandastary, tanymal tulǵalar sóz sóılep, «qazaqtyń kórkem ádebıetiniń eren qabyrǵasynan aıyrylyp qaldyq» dedi.
«Qazaq ádebıetin Dýlat Isabekovsiz elestetý múmkin emes. Qolynan qalamy túskenshe tek qazaq ádebıetine eńbek sińirdi. Biz óz ulylarymyzdy ulyqtaǵan, qadirlegen halyqpyz. Búkil Qazaqstan qazir qara jamylyp otyr», dedi Mereke Qulkenov.
«Jarty ǵasyrdan astam ýaqyt óz shyǵarmashalyrmen kúldire de bilgen, jylata da bilgen, oılandyra da bilgen ǵajaıyp talant ıesi ómirden ótti. Qazaq aman bolsa, talaı talanttardy ákeletin shyǵar, biraq Dýlattyń ornyn eshkim almastyrmaıdy», dep kózine jas aldy jazýshy Tólen Ábdikov.
«Qazaq óziniń uly jazýshysymen qoshtasyp jatyr. Biz, Tólen, Kádirbek, bárimiz uly dosymyzben qoshtasyp jatyrmyz. Jarty ǵasyrdan astam ıyqtasyp birge júrdik, qushaqtasyp ómirdi birge ótkizdik. Dýlattaı perzent týa qoımas, dál Dýlattyń ornyn eshkim basa almaıdy», dep tebirendi jazýshy Beksultan Nurjeke.
Qaraly jıynda marqumnyń jaqyndaryna sondaı-aq Premer-mınıstr Oljas Bektenovtiń, Senat Tóraǵasy Máýlen Áshimbaevtyń, Májilis Tóraǵasy Erlan Qoshanovtyń, oblys ákimderiniń kóńil aıtý hattary tabystaldy.
Eske sala keteıik, Dýlat Isabekov 1942 jyly Ońtústik Qazaqstan oblysy, Arys aýdany, «Lenın joly» aýylynda týǵan. 1963 jyly ál-Farabı atyndaǵy Qazaq memlekettik ýnıversıtetin bitirgen.
Jazýshy ár jyldary Qazaq KSR Televızııa jáne radıohabar jónindegi memlekettik komıtetinde aǵa redaktor (1967-1968), Qazaq Sovet ensıklopedııasy bas redaksııasynda aǵa ǵylymı redaktor (1968-1970), «Juldyz» jýrnalynda bólim meńgerýshisi (1971-1976), «Jalyn» baspasynda redaksııa meńgerýshisi (1976-1980) bolǵan.
Qazaq KSR Mádenıet mınıstrligi repertýarlyq-redaksııalyq kollegııanyń bas redaktory (1980-1988), Qazaq teledıdarynyń bas redaktory (1988-1992), «Jazýshy» baspasynyń dırektory (1992-1995), Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń hatshysy, QR Mádenıettaný ǵylymı zertteý ınstıtýtynyń dırektory bolyp eńbek etken.
Jazýshynyń «Gaýhar tas», «Dermene», «Peri men Perishte», «Tirshilik», «О́kpek jolaýshy», «Biz soǵysty kórgen joqpyz», «Qarǵyn» (roman, 1980) t.b. kitaptary jaryq kórgen.
«Shoıynqulaq», «Aqyramashtan naýryzǵa deıin», «Eskertkish», «Sosıalızm záýlimi», «Konfrontasııa», «Talahan-186», «Bonaparttyń úılenýi», «Aı-Petrı aqıqaty», «Kempirler», «Shaldar», «Tynyshtyq kúzetshisi» sekildi shyǵarmalary ár jyldary shyqqan.
Jekelegen povesteri men áńgimeleri nemis, cheh, vengr, bolgar, qytaı, túrik, ózbek jáne aǵylshyn tilderine aýdarylyp, shet el oqyrmandaryna da keńinen tańyldy. Jazýshynyń shyǵarmalary boıynsha «Gaýhar tas» (1975), «Dermene» (1994), «Taýqymet» («Tirshilik» povesi boıynsha, 1998), «Lotoreıa» («Erjetkenshe» povesi boıynsha, 2013), «Balýan Sholaq» («Jaýjúrek» pesasy boıynsha, 2019) atty kórkem fılmder men «Ápke» atty pesasynyń negizinde teleserıal túsirilgen.
Qazaq sahnasy tarıhynda ózindik orny bar 26-ǵa jýyq pesanyń avtory. «Ápke», «Erteńdi kútý», «Muragerler», «Kishkentaı aýyl», «Eski úıdegi eki kezdesý», «Tor», «Aktrısa», «Aqqý-Jibek», «Ánshi qustar festıvali», «Muńlyq- Zarlyq» atty pesalary respýblıka sahnalarynan uzaq jyldar boıy túspeı kele jatyr. Sankt-Peterbýrg, Omsk, London qalalary men Bolgarııa, Tájikstan, Túrkııa, О́zbekstan, Bashqurtstan sııaqty alys-jaqyn memleketterdiń sahnalarynda jıi qoıylyp júr. 2012 jyly jazýshynyń 70 jasqa tolǵan mereıtoıyna oraı ótken «Isabekov álemi» atty halyqaralyq teatr festıvaline alty otandyq, alty shetel teatrlary qatysty.