Dýlattyń qazaq ádebıeti men mádenıetine, qoǵamdyq ómirine sińirgen eńbegi ólsheýsiz. Qudaı bergen talantyn, mádenıetin, bilimin – bárin sarqyp jumsady. Ádebıettiń irgesin keńeıtti. Qazaq dramatýrgııasyn úlken bıikke kóterdi. Álemge shyǵardy. Dramalary Eýropanyń biraz sahnalarynda, Anglııada, Koreıada, Táýelsiz memleketter odaqtastyǵynda qoıyldy. Dýlatqa deıin qazaq dramatýrgııasy búıtip álemdi aralaǵan joq. Bizdiń qazaq ónerinde dramatýrgııanyń negizgi ózegin ustap qalǵan osy Dýlat boldy.
Onyń eń alǵashqy pesalarynyń biri «Ápkeni» kórgende biz soǵystan keıingi ult ómirin, óz ómirimizdi qaıta kórgendeı boldyq qoı. Shynaıy sheber edi. «Tirshilik», «Dermene», «Súıekshilerge» qarasań, taqyryby otansúıgishtikke shaqyrmaıtyn shyǵarma sııaqty. Oqyp kórseń, qazaǵyńnyń ǵurpy, qazaǵyńnyń tirshiligi, keıipkerleri ne ataǵy joq, ne bedeli joq, ne úlken qyzmetker emes, jaı ǵana adamdar. Biraq qazaqty ósirip jatqan aýyldaǵy sol adamdar. Solardy kórsete bildi. Rıza boldyq.
Dýlatpen jarty ǵasyrdan astam birge júrdik. Áı-sháı deskenimiz joq. Halyq úlken jazýshysynan, úlken ónerpazynan aıyrylyp jatsa, Tólen, Kádirbek – bárimiz úlken dosymyzdan aıyryldyq. Jer qoınyna beretin kezde el «uly jazýshy edi, uly sheber edi» dedi. Elge eshkim olaı aıt degen joq. Halyq kókeıindegi sózin aıtty.
Qazaqtyń uly jazýshysynyń ekinshi ómiri bastaldy. Onyń halyqqa sińirgen eńbegin balalarymyz, nemere-shóberelerimiz, bolashaq urpaq oqý kerek. Búgingi urpaq kórip-bilmegen soǵystan keıingi qazaq ómirin qanyn tamyzyp, aınytpaı sýrettegen Dýlat bola-tuǵyn. Bizdiń zamandastar arasynan Oralhan ekeýi birinshi bolyp aǵalarymyzdyń iltıpatyna ilindi. Solardyń senimine ıe boldy. Sol senimdi bular úlken abyroımen aqtady.
Táýelsizdik alǵan jyldary teńselip qaldyq qoı. Memleketimiz de jol tappaı, ózimiz de qınaldyq. Solaı daǵdarǵan kezimizde Dýlat eldi maqalalarymen demedi. Jıi-jıi maqala jazdy. Bizdiń bárimiz «qyzdarymyz betimen ketti, Saıyn kóshesiniń boıynda turyp aldy» degenimizde, Dýlat «Egemen Qazaqstan» gazetine maqala jarııalady. «Qyzdardy qorǵaıtyn uldarymyz qyzdardy ózderi qorlap jatyr» dedi. Qyzdardy qorǵaı almaǵan, kelinshekterdi qorǵaı almaǵan erkekter edi ǵoı. Eldi namysqa shaqyrǵan ondaı jalaýly sózderi de umytylmaıdy.
Dýlat qashan da qıynshylyqty el-jurtymen birge kórdi, birge kóteristi. Sondaǵy bar oıy osy eldi durys dárejege jetkizý boldy. Jol kórsetip, jón silteı bildi. Kezinde qanshama el men jerdi araladyq. Sonyń bárinde halyq Dýlatty tanıtyn, sózine qulaq asatyn. О́ıtkeni ol kópshiliktiń kókeıindegi sózdi aıtyp, jón silteıtin.
Táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyldarynda qalamger ekenderin umytyp ketken jazýshylar boldy. Dýlat olaı etken joq, bes qarýyn tastamady, jasanyp jaýǵa shapty. Sóz-semserimen jiger berdi. Mundaı uldy halqy umytpaıdy. Biz de umytpaımyz. Jatqan jeri jaıly bolsyn.
Beksultan NURJEKE,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty