Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Qazaqstan – jappaı sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellektini jedel damytý aýmaǵyna aınalýǵa tıis. Bul – bizdiń strategııalyq mindetimiz», dep el Úkimetine sıfrlandyrýdy tolyqqandy damytý jóninde tapsyrma bergen edi.
Osy mindetter aıasynda Ádilet mınıstrligi «Digital Justice» jobalar portfelin iske asyryp otyr. Bul azamattardyń qarjylaı shyǵynyn, ýaqytyn únemdep, qyzmet sapasy men qoljetimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan. Sonyń ishinde jasandy ıntellektini qoldaný sharalary qamtylyp otyr.
Qazirgi tańda zań kómeginiń biryńǵaı aqparattyq júıesi – «E-ZanKomegi» jumys isteıdi. Osy júıe halyqqa onlaın rejimde zań kómegin kórsetýge arnalǵan. Bul azamattardyń bilikti advokattar men zań keńesshileriniń qatysýymen zań kómegine qoljetimdiligin jeńildetedi.
Byltyr Astana qalasynda «E-ZanKomegi» júıesine 285 advokat pen zań keńesshisi tirkeldi. Olar 18 991 isti qarady. Elimiz boıynsha «E-ZanKomegi» júıesine kirgen paıdalanýshylar sany – 6 749.
Búgingi ýaqytta operatorlar táýlik boıy keńes beretin konsýltasııalyq qyzmet iske qosyldy. Keńes alýǵa «Egov.kz» portalynda tıisti bólimdi tańdap, qyzmet kórsetý úshin ótinish qaldyrý qajet.
Sondaı-aq «Zan Komegi» aqparattyq júıesi arqyly quqyqtyq keńes berý múmkindigi qarastyrylyp otyr. Mundaı quqyqtyq keńesti advokattar men zań keńesshileri usynady. Sonymen qatar quqyqtyq keńes berýge arnalǵan jasandy ıntellekt elementteri bar chat-bot ázirlenip, «Zan Komegi» mobıldi qosymshasynyń tájirıbelik ortasynda testileýden ótý ústinde.
Jasandy ıntellektini engizý maqsatynda mınıstrlik IT-uıymdarmen birlesip jumys tobyn qurdy. Oǵan «zan bar», «iprav», akademık E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýnıversıteti, Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti, Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıteti jáne basqa da uıymdar qatysady.
Ádilet mınıstrligi Notarıattyq palatamen birlesip senimhat, keńes, erli-zaıyptylardyń kelisimi jáne nekeniń joqtyǵy týraly ótinish sııaqty birqatar notarıattyq qyzmetti onlaın formatqa aýystyrdy.
Aıtalyq 2023–2024 jyldary aralyǵynda Astana qalasynyń azamattary notarıýsqa júginbeı, 102 142 notarıaldyq áreketti kýálandyrdy, olardyń ishinde: senimhat – 67 588; erli-zaıyptylardyń kelisimi – 32 066; keńes berý qyzmeti – 156; nekeniń joqtyǵy týraly ótinish – 2 332.
Endi azamattar osy qyzmetterdi notarıýsqa barmaı-aq onlaın formatta beıneqońyraý arqyly alady. Barlyq daıyn qujat «Egov.kz» portalyndaǵy «Sıfrlyq qujattar» servısinde kórsetiledi. Klıentti sáıkestendirý bıometrııalyq quraldardy paıdalaný arqyly júzege asady. Bul uqsas syrtqy belgileri bar adamdardy qate sáıkestendirý táýekelin boldyrmaýǵa múmkindik berdi. Aqparattyq qaýipsizdik maqsatynda qosymsha eki faktorly aýtentıfıkasııa engizildi – SMS-kod pen ESQ (elektrondyq sıfrlyq qoltańba) arqyly tekserý.
Prezıdent tapsyrmalary aıasynda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda jańa tehnologııalyq qurylymǵa, tolyq sıfrlandyrýǵa kóshý qajettiligi aıqyndaldy. Byltyr tamyz aıynda Ádilet mınıstrligi Jeke sot oryndaýshylarynyń (JSO) respýblıkalyq palatasymen birlesip «Sot oryndaýshysynyń roboty» atty qanatqaqty jobasyn iske qosty.
«Sıfrlyq sot oryndaýshysynyń» birneshe artyqshylyǵy bar. Endi soǵan toqtalaıyq. Birinshiden, azamattar JSO qyzmetine aqy tóleýden, oǵan barý shyǵynynan bosatylady. О́ıtkeni barlyq áreket avtomatty júzege asady. Ekinshiden, habarlamanyń jiberilgeni, oqylǵany týraly belgi túsiriledi. Is júrgizý qozǵalǵannan keıin robot boryshkerge birneshe arna (1. 1414 nómirinen SMS habarlama, 2. eGov Mobile qosymshasyndaǵy push-habarlama) arqyly ońaılatylǵan is júrgizý týraly aqparaty bar habarlama jiberedi.Úshinshiden, robottyń JSO-dan aıyrmashylyǵy boryshkerdiń somasy sheginde tek 1 banktik shotqa tyıym salady, al JSO barlyq shottarǵa tyıym salady. Tórtinshiden, azamattarǵa yńǵaıly bolý úshin boryshty onlaın tóleý múmkindigi bar. Bul barlyq qamtamasyz etý sharasyn (tyıym salýdy) avtomatty túrde joıýdy qamtıdy. Osylaısha, adam faktory tolyǵymen joıylady. Besinshiden, osy joba sot oryndaýshylarymen ózara baılanysqa shyǵýdy qajet etpeıdi. Barlyq áreket onlaın rejiminde júzege asyrylady. Is júrgizýdi toqtatý, tyıym salýdy joıý úshin túbirtekter men basqa da rastaıtyn qujattardy kórsetý qajet emes. Atqarýshylyq is júrgizý salasyn sıfrlandyrýdan basqa, joba azamattarǵa jyl saıyn shamamen 5 mlrd teńgeni únemdeýge múmkindik berdi.
Buryn bereshekti ýaqytynda ótemegen jaǵdaıda azamattar jeke sot oryndaýshysyna onyń qyzmeti úshin 25%-ǵa deıin aqy tóleýge májbúr bolatyn. «Sıfrlyq sot oryndaýshysy» iske qosylǵannan bastap, búginge deıin Astana qalasynda sot qaýlylarynyń negizinde 73 080 358 teńge somasyna 1 555 ońaılatylǵan is júrgizý qozǵaldy. Jalpy alǵanda, 539 219 455 teńge somasyna 25 335 ońaılatylǵan atqarýshylyq is júrgizý qozǵalyp, 23 897 ońaılatylǵan atqarýshylyq is júrgizý aıaqtaldy.
Arman AQYLBAI,
Astana qalasy Ádilet departamentiniń basshysy