Teginde depýtat pen jýrnalıst qyzmeti bir-birine óte uqsas. Ekeýine de el múddesin qorǵaý, halyq senimin arqalap, múltiksiz qyzmet etý jaýapkershiligi júktelgen. Halyq ózekti máselege baılanysty ótinishine qulaq aspaı, bıliktiń bıshigin ustaǵandarǵa qoıǵan talap-tilegi oryndalmaı, barar jeri, ashar esigi qalmaı, tyǵyryqqa tirelgen sátte depýtat pen jýrnalısti izdeıdi. Bizdiń maqalamyz osy eki mindetti qustyń qos qanatyndaı ushtastyryp, úılestirip kele jatqan, el gazeti «Egemen Qazaqstan»-nyń Túrkistan oblysyndaǵy menshikti tilshisi, oblystyq máslıhattyń eki shaqyrylymynyń depýtaty, áriptesimiz Ǵalymjan Elshibaı týraly bolmaq. Ǵalymjan Elshibaıdyń basqalardan ereksheligi de, artyqshylyǵy da osy bolar. Jýrnalıstik mamandyǵy depýtattyq mindetin belsendi atqarýǵa, depýtattyq mandaty jýrnalıstik qyzmetiniń keń óris alýyna septigi tıip, bir-birin tolyqtyryp, onyń iskerligin, elge degen janashyrlyǵyn tanytýǵa kóp kómegin tıgizip otyrǵany anyq.
Ǵalymjanmen ózi 15 jyl qyzmet etken «Jas Alash» gazetiniń Ońtústik Qazaqstan oblysy boıynsha menshikti tilshisi kezinde tanystym. Men oblystyq máslıhattyń birneshe shaqyrylymyndaǵy depýtatymyn. Sol kezde Ǵalekeń «Jas Alashtyń» tilshisi retinde sessııaǵa, turaqty komıssııalardyń jıyndaryna qatysyp, ótkir materıaldar jazatyn. Iá, onyń syn maqalalaryn jurt izdep júrip oqıtyn. Betiń bar, júziń bar demeı aqıqatty tilip aıtyp, ózekti máselelerdi ótkir kóteretin. «Jas Alashta» isteı júrip toǵyz-on jyldaı «Qazaq ádebıeti», bir-eki jyl «Ana tili» gazetteriniń ońtústik óńirdegi ókili qyzmetin qosa atqardy. Alǵashqy eńbek joly aýdandyq «Tólebı týy» basylymynan bastalyp, odan qalalyq «Shymkent kelbeti», oblystyq «Ońtústik Qazaqstan» gazetterinde jalǵasyp, naǵyz shyńdalýdan ótti. Iаǵnı respýblıkalyq basylymdarǵa deıin baspasóz salasyndaǵy barlyq baspaldaqtan birtindep ótip, tájirıbesi tolysqan, naǵyz kásibı mamanǵa aınaldy. Qazaq baspasóziniń qara shańyraǵy, kóshbasshy basylym «Egemende» eldiń sózin aıtyp júrgenine de segiz jyl syrǵyp ótipti. Jalpy, jýrnalıstıka salasynda ter tókken 32 jyldyq eńbek ótili baǵalanyp, Ǵalymjan Qamytbekuly ońtústik óńirde «Jyl jýrnalısi», «Altyn qaýyrsyn», «Jańashyl jýrnalıst» sııaqty kóptegen atalymnyń birneshe dúrkin ıegeri atandy. О́ńirde qyzmet etip júrip respýblıkalyq deńgeıde myqtylyǵyn moıyndatý ekiniń biriniń enshisine buıyra bermeıtini belgili. Úsh jyl buryn respýblıkalyq báıgede baq synap ult ustazy Ahmet Baıtursynuly atyndaǵy syılyqty ıelendi. 2021 jyly Memleket basshysynyń Jarlyǵymen beriletin «Eren eńbegi úshin» medalimen marapattaldy. Al «Aqparat salasynyń úzdigi» tósbelgisin taqqanyna bir múshel tolypty.
Mine, bir kezderi máslıhat jıynyna qatysyp, ózekti máseleler qozǵaǵan ótkir maqalalar jazyp júrgen Ǵalymjan endi ózi de halyq qalaýlysy atanyp, eldiń sózin sóılep, saılaýshylaryna barynsha adal qyzmet etýde. Eldiń sózin sóıleýmen birge árdaıym qalamger áriptesteriniń de abyroıyn asqaqtatýǵa, olardyń da eńbekteri elenip, laıyqty qurmetke bólenýine bar kúsh-jigerin salyp júrgen azamat. Qazaq ádebıetiniń alyby Ábish Kekilbaı aıtqandaı, qazaq rýhynyń qaǵbasy atanǵan Ordabasy aýdanynyń azamaty, qazaq ádebıeti áleminde daralyǵy daýsyz dáleldengen talantty aqyn Narmahan Begalıevtiń «Túrkistan oblysynyń qurmetti azamaty» atanýyna usynys berip, bul isti aıaǵyna deıin tabandylyqpen jetkizdi. Buǵan deıin Nar-aǵańdy basqa tileýlesteri osy qurmetke eki ret usynyp, ótkize almaǵan eken.
Ǵalymjannyń aǵa býyndy ardaq tutyp, qurmet kórsetip júretinin Jýrnalıster odaǵynyń Túrkistan oblysyndaǵy fılıalyn basqarǵan kezdegi tirlikterinen kóp baıqadyq. Aqparat quraldary ókilderiniń merekesine arnalǵan alqaly jıyndarda, baıraqty básekelerde ómirden ótip ketken áriptesteriniń aty óshpesin dep Sádil Kádeev, Ertaı Bekqulov, Qalybek Atjan, Sabyrjan Iýsýpalıev, Anar Aspan, Talǵat Orman, Almas Aqylbek, Keńes Ismaılov, Orazhan Jarqynbek sııaqty taǵy basqa da aldyńǵy býyn aǵalary atynan júldeler taǵaıyndap, nasıhattap júrýdi dástúrge aınaldyrdy.
Bıyl «Marhabat Baıǵuttyń 80 jyldyǵy» jobasynyń jetekshisi ári «Medıakratııa» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Ǵalymjan Elshibaı «Marhabat» atty jýrnaldyń aqparat aıdynynda jelkenin kerýine de muryndyq boldy. Jýrnal búginde on oblysqa 2 myńnan asa taralymmen tarap jatyr. Marhabat Baıǵuttyń 75 jasqa tolǵan mereıtoıynda túrkitildes bes memleketten zııaly qaýym, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, Parlament depýtattarynyń qatysýymen ótken halyqaralyq jıynda moderatorlyq jasaǵan osy Ǵalymjan. Bastysy, oblys ákiminiń qoldaýymen «Túrkiler tóri – Túrkistan» kitabynyń tusaýy kesilgen osynaý jıynnyń joǵary deńgeıde ótýine de uıytqy bola bildi. Jazýshynyń «Marhabattyń mýzasy» atty kitabynyń jaryq kórýine de qarjylyq demeýshilik jasaǵanyn aıtpaı ketýge bolmas.
Al ótken jyly qasıetti orazada dastarqan jaıyp, 200-den asa adamǵa aýyzashar berdi. «О́li rıza bolmaı, tiri baıymaıdy» degen ǵoı, sol aýyzasharda Áset Tileýkeev, Ámirseıit Álıev, Jumamurat Tuıaqbaev sııaqty marqum bolǵan 40 shaqty jýrnalıstiń aty atalyp, arnaıy quranǵa qosyldy. Ádette mundaı is-sharalardy ákimdik nemese oblystyq salalyq basqarmalar uıymdastyryp jatatyn. О́mirden ótken qalamdastardyń jubaılary, perzentteri, týystary da qatysyp, rızashylyǵyn bildirgen osynaý is-sharany óz otbasynyń atynan uıymdastyrǵan Ǵalymjannyń iskerligine tánti boldym.
Iá, Ǵalymjannyń qasynda jastar úıirsektep kóp júredi. El Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy qarsańynda oblys ákimdiginiń qoldaýymen «Táýelsizdik qarlyǵashtary» atty jınaqtyń jaryq kórýine de tikeleı túrtki boldy. Proza, poezııa, pýblısıstıka janryndaǵy jastardyń jazǵandary jınaqqa enip, júldegerlerge arnaıy syılyqtar berilgende, jas tolqynnyń qatty qýanǵany kóńil tolqytty, júrekti eljiretti. Ol jekelegen jastarǵa da qarjylaı demeýshi bolyp júr. Túrkistan oblysynyń «Jyl jazýshysy» atalymynyń ıegeri atanǵan jas talant Abylaıhan Esimbaıdyń «Kedeı qyzy» atty jınaǵyn óz qarjysyna shyǵaryp berdi. Jaqynda taǵy bir talantty jastyń kitabyn shyǵarýǵa qoldaý jasaǵaly jatqanyn estip, qýanyp qaldyq.
Ǵalymjan Elshibaı – oblystyq máslıhattaǵy áleýmettik-mádenı damý, memlekettik quqyq, jergilikti ózin-ózi basqarý jáne depýtattyq etıka jónindegi turaqty komıssııa tóraǵasynyń orynbasary retinde belsendi depýtat bolýmen qatar, «Amanat» partııasy Túrkistan oblystyq fılıaly janyndaǵy Otbasy jáne áleýmettik qoldaý jónindegi keńestiń tóraǵasy. Buǵan deıin Bilim jáne densaýlyq jónindegi qoǵamdyq keńesti basqardy. Sondaı-aq «Kedergisiz keleshek» partııalyq jobasynyń Túrkistan oblysy boıynsha ambassadory bolyp bekitilgen. Oblystaǵy múmkindigi shekteýli adamdar, áleýmettik sala men áleýmettik jaǵynan osal toptar osy sebepten de Ǵalymjandy jıi izdeıdi. О́ıtkeni ol júktelgen jaýapkershilikti júregimen sezingendikten, oblystaǵy múmkindigi shekteýli jandardyń janaıqaıyn jetkizip, máseleleriniń sheshilýine qolushyn sozyp júr. Saýran aýdanyndaǵy «Samǵaý» saýyqtyrý ortalyǵy ýaqtyly paıdalanýǵa berilmeı, sozbalańǵa salynǵanda osy máseleni sessııada kóterip, ońynan sheshilýine atsalysty. «Amanat» partııasy respýblıkalyq deńgeıde qolǵa alǵan biregeı joba – saý balalar men múmkindigi shekteýli balalardy bir-birin súıep, demeýge shaqyratyn «Teń múmkindik» atty ınklıýzııalyq sport festıvaliniń uıymdastyrylýyna uıytqy bolyp, joǵary deńgeıde ótýine salalyq basqarmalardy jumyldyrdy.
Áriptesimiz múgedek jandardyń muńyn tyńdap, máselesiniń oń sheshilýine atsalysyp qana qoımaı, olarǵa ózi de demeýshilik kórsetip keledi. Tólebı aýdanyndaǵy birinshi jáne ekinshi toptaǵy múgedek jandar, olardyń kútýshileri men áleýmettik sala mamandaryn qosqanda 20 shaqty adamnyń Túrkistandy aralaýyna, teledıdardan tamashalap, gazetten ǵana oqyp júrgen kıeli shahardy kózimen kórip, ádemi áserge bólenip qaıtýyna demeýshi boldy.
Elge sińirgen eńbegi eskerilgen Ǵalymjannyń ózi de «Tólebı aýdanynyń qurmetti azamaty» atanyp, mereıi óskenine biraz jyl boldy. Kindik qany tamǵan Joǵarǵy Qasqasý aýylynda orta mektep salynýyna, meshit turǵyzylýyna, jol jóndelip, kóshe jaryqtandyrylýyna, ınternetpen qamtylýyna, taza aýyzsý men tabıǵı gazǵa qol jetkizýge tikeleı bastamashy bolǵany qandaı qurmetke de laıyq azamat ekendiginiń aıqyn dáleli emes pe?
Aýyldyń aýyzbirligin, birligi bekemdigin bildirip ortadan jınalǵan qarjyǵa salynǵan meshittiń ashylý saltanatyna qatystyq. Al Alataýdyń dál baýraıyndaǵy, syrt kóz «Qazaqstannyń Shveısarııasy» dep súısinetin tabıǵaty tańdaı qaqtyrarlyq Qasqasýdyń shatqalynan aqshaly alpaýyttar shahta ashamyz dep áreket jasaǵanda eldiń azamaty retinde de, jýrnalıst retinde de jankeshtilikpen olarǵa qarsy turǵandardyń biri de biregeıi Ǵalymjan Elshibaı boldy. Ashkózderden arashalap alyp qalǵan kórkemdigine kóz toımas sol aýylda búginde el aýzynda «ekinshi Medeý» atalyp ketken halyqaralyq taý shańǵysy kýrorttyq kesheni salynyp jatyr. Elimizdiń ár qıyrynan, tipti shetelderden de qonaqtar jıi baratyn Qasqasýǵa qarbalas sharýadan sharshaǵan shaqta sergip, serpilip, tynyǵyp qaıtýǵa asyǵamyz.
Mine, ár adam týǵan jerine osyndaı janashyrlyq tanytsa, shyn júregimen súıse, perzenttik paryzyn óteýge aıanbaı kirisse, ár aýyl gúldener edi. Ǵalymjan áriptesim týǵan jeri Tólebı aýdanynyń ǵana emes, kez kelgen aýdan, qalanyń máselesin bóle-jarmaı kóterip keledi. Sessııada Túrkistan fýtbolynyń máselesin kóterip, bıýdjet qarjysyn bosqa ysyrap etpeýdi batyl aıtyp, osy máselege baılanysty alqaly jıynnyń ótýine uıytqy bolyp, ózi baıandama jasady. Taǵy birde Túlkibasta múgedek balalarǵa arnalǵan saýyqtyrý ortalyǵyn salýǵa qarjy bólýge baılanysty shyryldasa, taıaýda ǵana ótken sessııada Qazyǵurttaǵy arhıvter ǵımaraty apatty jaǵdaıda ekenin jetkizip, tarıhı qujattar topyraqtyń astynda qalý qaýpi bar ekenin aıtyp, dabyl qaqty.
Jaqynda Memleket basshysy Túrkistannyń arnaıy mártebesi týraly zańǵa qol qoıdy. О́z aldyna otaý tikken alty jyldan beri kıeli Túrkistannyń ekonomıkasymen birge aqparattyq keńistigi de qarqyndy damyp keledi. Túrkistanda jıi uıymdastyrylatyn halyqaralyq, respýblıkalyq, oblystyq medıaforýmdardyń basy-qasynda únemi Ǵalymjan Elshibaı júredi. О́tken jyly «Mass-medıa týraly» zań qabyldanar kezde de soǵan baılanysty jıyndar ótkizip, usynys-pikirler bildirýi de túrkistandyq jýrnalıster belsendiliginiń joǵary ekenin bildirse kerek. Qalaı aıtsaq ta Ǵalymjan Elshibaı óńir jýrnalısteriniń kóshbasshysy retinde yntymaq-birligin arttyryp, ortaq iske judyryqtaı jumyldyryp júrgen isker azamat.
Nuraly ÁBIShEV,
Túrkistan oblystyq máslıhatynyń tóraǵasy