11 naýryzda Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynda «KISI GPS: Gylym. Pikir. Sayasat.» ulttyq saraptama alańynda «Saıasatqa arnalǵan ǵylym» júıesin qalyptastyrýdaǵy yntymaqtastyq perspektıvalary» taqyrybynda otyrys ótti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Is-shara aıasynda QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI dırektory Erkin Tuqymov pen QR Prezıdentiniń janyndaǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ǵylym akademııasy Basqarmasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaevtyń qatysýymen QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI men QR Prezıdentiniń janyndaǵy QR Ulttyq ǵylym akademııasy arasynda Yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy.
Kezdesýdi asha otyryp, QSZI dırektory ǵylym men ǵylymı-tehnıkalyq saıasatty reformalaý Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń osydan úsh jyl buryn bastaý alǵan áleýmettik-saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq keshendi reformalarynyń mańyzdy baǵyttarynyń birine aınalǵanyn erekshe atap ótti.
«Memleket basshysy eldiń progressıvti damýyn qamtamasyz etý úshin ózgeristerge tez beıimdelip, jańa ósý núktelerin únemi izdestirý mańyzdy ekenin atap ótti. Prezıdent bul strategııalyq mindetti júzege asyrýda ǵalymdar men sarapshylarǵa erekshe mindet júktedi. Bul proseske Prezıdent janyndaǵy jetekshi eki analıtıkalyq jáne ǵylymı ortalyq – Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýty men Ulttyq ǵylym akademııasy jetekshilik etýi kerek. Bizdiń zertteýlerimiz memlekettik saıasatty ázirleýge, ulttyq qaýipsizdik, densaýlyq saqtaý, ekologııa jáne basqa da negizgi salalar máselelerin sheshýge negiz bolýy kerek», dedi Erkin Tuqymov.
QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI dırektory Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasynyń basshylyǵyna ǵylymdy memlekettik basqarýǵa ıntegrasııalaýǵa, strategııalyq sheshimderdi ázirleýge jáne eldiń ınnovasııalyq damýyn qoldaýǵa baǵyttalǵan júıelik tásilge negizdelgen tıimdi sınergetıkalyq ózara is-qımyldy qurýdy usyndy.
Osy maqsatta jahandyq syn-qaterlerdi eskere otyryp, Qazaqstannyń damý boljamdaryn ázirleý úshin QSZI men QR UǴA janynan Ǵylymı saraptama keńesin uıymdastyrý, memlekettik basqarý úshin dáleldi saıasattyń biryńǵaı standarttaryn ázirleý, memlekettik organdar men saıası ınstıtýttarǵa qoljetimdi ózekti zertteýlerdiń nátıjeleri engizilgen ǵylymı-saraptamalyq derekqor qurý, memlekettik strategııalar men baǵdarlamalarǵa mindetti ǵylymı saraptama júrgizý mehanızmin engizý, eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyn ǵylymı monıtorıngteý jáne jahandyq syn-qaterlerge jedel áreket etý júıesin ázirleý usynylady. Bastamalardyń biri – halyqaralyq qatynastar salasyndaǵy sarapshylardy Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq ǵylym akademııasy bazasynda tildik daıarlyqtan ótkizý.
«Biz Qazaqstan úshin asa mańyzdy elder men óńirler – Qytaı, Reseı, AQSh, Ortalyq Azııa boıynsha mamandanǵan eltaný mektepterin damytý qajettiligin birneshe ret atap óttik. Negizgi másele – zertteletin elderdiń tilin meńgergen mamandardyń azdyǵy. Osyǵan baılanysty eltaný jáne óńirtaný salasyndaǵy mamandardy tildik daıarlaý úshin QR Ulttyq ǵylym akademııasynyń resýrstary men áleýetine úmit artamyz», dedi E. Tuqymov.
QR Prezıdenti janyndaǵy QR Ulttyq ǵylym akademııasy Basqarmasynyń prezıdenti Aqylbek Kúrishbaev óz sózinde memlekettik basqarýdyń tıimdiligin arttyrýǵa baǵyttalǵan strategııalyq boljaý, boljamdy taldaý jáne forsaıttyq zertteýler máselelerine basa nazar aýdardy.
«Búgingi tańda Ulybrıtanııa, AQSh, Japonııa jáne Ońtústik Koreıa sııaqty álemdegi jetekshi elder memlekettik strategııalardy ázirleýde ǵylymı negizdelgen boljaý ádisterin belsendi qoldanady. Brıtandyq Horizon Scanning Programme Úkimetke uzaq merzimdi qıyndyqtardy boljaýǵa múmkindik beredi, al amerıkandyq saraptamalyq ortalyqtar, sonyń ishinde RAND Corporation jáne National Science Foundation Big Data Analytics ekonomıka, qaýipsizdik jáne ınnovasııa máseleleri boıynsha saraptamalyq usynystaryn berýde. Japonııada NISTEP basqarýyndaǵy forsaıt júıesi tehnologııalyq trendterdi ondaǵan jyldarǵa aldyn ala taldaý júrgizedi, al Ońtústik Koreıa naqty ýaqyt rejıminde saıası sheshimderdi baqylaý jáne beıimdeý úshin jasandy ıntellektti engizip jatyr» dep atap ótti QR UǴA Basqarma Prezıdenti.
Aqylbek Kúrishbaevtyń pikirinshe, osyndaı tájirıbelerdi Qazaqstanǵa beıimdeý Úkimetti jahandyq syn-qaterlerge jedel nazar aýdarý jáne uzaq merzimdi strategııalardy ázirleý úshin ǵylymı tetiktermen qamtamasyz etetin boljaýdyń zııatkerlik júıesin qurýǵa múmkindik beredi. «Saıasatqa arnalǵan ǵylym» júıesin qalyptastyrý bastamasy aıasynda Ulttyq ǵylym akademııasy men Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýty úzdik álemdik tájirıbeler men sıfrlyq tehnologııalardy qoldana otyryp, analıtıkalyq ekojúıe qurylyp, ol derekterdi taldaý men strategııalyq boljaýdyń ozyq ádisterine negizdelgen eldiń ornyqty damýy jolyndaǵy mańyzdy qadam bolmaq.
«KISI GPS» otyrysyna sondaı-aq QR Prezıdenti janyndaǵy QR UǴA-nyń bas ǵylymı hatshysy Ismaıl Toqbergenov qatysty. Ol QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI men QR UǴA arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń damý perspektıvalary týraly óz kózqarasyn bildirdi.
Atap aıtqanda, Ismaıl Toqbergenov jahandyq belgisizdik jaǵdaıynda jáne tehnologııalyq, ekonomıkalyq, áleýmettik prosesterdiń qarqyndy ózgerýi kezeńinde Qazaqstanǵa tereńdetilgen jaǵdaılyq taldaý júrgizetin, saıası, ekonomıkalyq jáne áleýmettik úrdisterdi boljaıtyn, bolashaq ssenarıılerin forsaıttyq modeldeýdi iske asyratyn, sondaı-aq memlekettik deńgeıde sheshim qabyldaýdy jedel qoldaýǵa baǵyttalǵan ıntellektýaldy júıelerdi engizý qajettigin atap ótti.
«Ulttyq ǵylym akademııasymen birlesip ıntellektýaldy júıe qurý keshendi ǵylymı tásilge negizdelgen analıtıkany qamtamasyz etedi, ol mashınalyq oqytý, úlken derekterdi óńdeý jáne saraptamalyq modeldeýdiń ozyq ádisterine súıenedi. Osyǵan baılanysty biz jaǵdaılyq-predıktıvtik analıtıka men forsaıttyq zertteýler júıesin qurýda kúsh-jigerimizdi biriktirýdi usynamyz», dedi QR Prezıdenti janyndaǵy QR UǴA ókili.
QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI-dyń bas ǵylymı qyzmetkeri Aıgúl Zabırova óz kezeginde ǵylymı zertteýlerdiń sapasyn arttyrýdyń basty sharty – avtonomdy jáne táýelsiz ǵylymı qaýymdastyq qalyptastyrý ekenin atap ótti.
«QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI men QR UǴA arasyndaǵy yntymaqtastyqtyń perspektıvti baǵyttarynyń biri – Qazaqstannyń jańǵyrýy jáne ulttyq biregeılik sııaqty iri qoldanbaly taqyryptardy zertteý», degen usynys bildirdi QSZI-dyń bas ǵylymı qyzmetkeri.
QR Prezıdenti janyndaǵy QR UǴA Jer, ǵarysh jáne kommýnıkasııalar ǵylymdary ortalyǵynyń jetekshisi Elena Shevchenko Ǵylym akademııasy júrgizip jatqan forsaıttyq zertteý jumystary týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, bul jumys ǵylymnyń orta jáne uzaq merzimdi kezeńdegi mindetterin aıqyndaýǵa baǵyttalǵan. Sondaı-aq, ol basym pánaralyq zertteý baǵyttaryn anyqtaýǵa, ǵylymı zertteýlerdiń taqyryptaryn bıznes qajettilikteri men óńirlik suranystarǵa sáıkestendirýge, halyqaralyq yntymaqtastyq baǵyttaryn belgileýge jáne bilim berý baǵdarlamalaryn ózektendirýge múmkindik beredi.
Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýtynyń dırektory Talǵat Qalıev jetekshi ǵylymı-taldaý uıymdary arasyndaǵy memorandýmǵa qol qoıylýyn quptap, bul bastamanyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Onyń pikirinshe, QR Prezıdenti janyndaǵy QSZI men QR UǴA birlesip quratyn analıtıkalyq ekojúıe ǵylymı-saraptamalyq qaýymdastyqtyń kúsh-jigerin biriktirip, onyń sheshim qabyldaý prosesine yqpalyn arttyrýǵa múmkindik beredi.
«Bul tásil dáleldi saıasat (Evidence-Based Policy) pen boljaý ádisterin memlekettik saıasat deńgeıine deıin ilgeriletip, memlekettik basqarý sapasyn arttyrýǵa jol ashady», dep atap ótti belgili sarapshy.
Qoldanbaly etnosaıası zertteýler ınstıtýty dırektorynyń orynbasary Aıgúl Sadýaqasova óz kezeginde áleýmettik-gýmanıtarlyq ǵylymdardy qoldaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Onyń pikirinshe, bul baǵyttardy damytý – adamı kapıtaldy, sonyń ishinde ǵylym salasyndaǵy áleýetti arttyrýdyń negizgi sharttarynyń biri.
Nazarbaev Ýnıversıteti Memlekettik saıasat joǵary mektebi dekanynyń ǵylymı jumys jónindegi orynbasary Dına Sháripova da ǵalymdar men sarapshylardy memlekettik strategııalar men salalyq saıasattardy ázirleýge tartý qajettigine nazar aýdardy. Ol muny saraptamalyq keńester men basqa da konsýltatıvtik qurylymdar aıasynda júzege asyrýdyń mańyzdy ekenin atap ótti.
QR Prezıdenti janyndaǵy QR UǴA Prezıdenti Basqarmasynyń keńesshisi, Ulttyq ǵylym akademııasy janyndaǵy Jas ǵalymdar keńesin úılestirýshi Maqsat Jabaǵın birlesken Jazǵy analıtıka mektebin ótkizý týraly bastama kóterdi, bastamany KISI basshylyǵy qyzý qoldady.
Kezdesýdiń qorytyndysy boıynsha QR Prezıdenti janyndaǵy KISI men QR Prezıdenti janyndaǵy UǴA arasynda Yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Bul qujat ǵylymı boljamdaý jáne analıtıka salasynda eki uıymnyń kúsh-jigerin biriktirýge degen nıetin bekitti.