Júıeli damýdyń myzǵymas qaǵıdattary

Jalpy, Assambleıa konsýltatıvtik qurylymnan konstıtýsııalyq mártebesi bar negizgi qoǵamdyq-saıası ınstıtýttar­dyń birine deıingi joldan ótip, óziniń ómirsheń­digin dáleldedi. Qazirgi tańda Memleket basshysy Senattyń bes depýtatyn QHA Keńesiniń usynysymen taǵaıyndaıdy. Parlamentte «Bir el – bir múdde» atty palataaralyq depýtattar toby qurylǵanyn da atap ótken jón. Odan bólek, Assambleıanyń 12 múshesi Ulttyq quryltaı quramynda nátıjeli jumys istep keledi. Munyń bári QHA-nyń joǵary ınstıtýsıonaldyq mártebesin aıshyqtaı túsedi jáne ınstıtýttyń qoǵamdyq kelisim baǵytyndaǵy memlekettik saıasatqa qosqan úlesin aıqyn kórsetedi.

Sessııa barysynda Memleket basshysy Assambleıa músheleri atqaryp kele jatqan kúndelikti jumys qajyrly ári jaýapty eńbek bolsa da kóbine nazardan tys qalatynyn, alaıda onyń strategııalyq mańyzy zor ekenin aıtty. О́tken jyldyń ózinde Assambleıa elimizdiń barlyq óńirinde mıllıonǵa jýyq adam qatysqan 15 myńnan asa is-shara uıymdastyrdy.

Sondaı-aq Prezıdent QHA-nyń kásibılik jáne eńbekqorlyq qundylyqtaryn dáripteý baǵytyndaǵy mıssııasyna erekshe toqtaldy. Senat pen Máslıhat depýtattarynyń jumysshy mamandyq ókilderine qurmet kórsetý aıasyndaǵy belsendi róline de basa mán berildi. Bul bastama qoǵamda úlken qoldaýǵa ıe bolǵany belgili. Memleket basshysy aıtqandaı, osy ıgi isti aldaǵy ýaqytta jasampaz jumys pen eńbek adamdaryna degen qurmettiń jańa dástúrine aınaldyrýǵa mol múmkindik bar.

Prezıdent Assambleıa jaı qoǵamdyq qurylym emes, memlekettiliktiń mańyzdy tirekteriniń biri ekenin basa aıtty. Osyǵan baılanysty QHA-nyń 2030 jylǵa deıingi damý tujyrymdamasyn ázirleý mindeti júkteldi. Jańa qujatta qoǵamdy ortaq muratqa jumyldyrýǵa, barlyq etnostyq toptyń úılesimdi damýyn qamtamasyz etýge, olardyń quqyqtary men múddelerin qorǵaýǵa, sondaı-aq etnosaralyq salada memleket pen azamattyq sektordyń ózara is-qımylynyń tıimdi júıesin qurýǵa arnalǵan qaǵıdattar kórsetilýge tıis. Sonymen qatar Memleket basshysy etnosaralyq saıasatta qoldanystaǵy ulttyq jáne óńirlik baǵdarlamalardy keshendi taldaý, óńirlerde QHA-nyń rólin kúsheıtý jáne toleranttylyq pen dıalog mádenıetin qalyptastyrýǵa arnalǵan «Eldesý jáne tatýlasý» jobasynyń aýqymyn keńeıtý qajet ekenin atap ótti. Qazaqstan halqy Assambleıasy etnosaralyq saıasat strategııasyn qalyptastyratyn jáne osy asa mańyzdy saladaǵy barlyq memlekettik jáne qoǵamdyq qyzmetke mazmundy baǵyt-baǵdar ázirleıtin zııatkerlik ári uıym­das­tyrýshylyq shtabqa aınalýy kerek.

Sessııa kezinde teńdik pen ádilettiń negiz­gi qaǵıdattaryna da erekshe nazar aýdaryl­dy. Memleket basshysy atap ótkendeı, Qazaq­standa adamdy ultyna, tiline, dinine qaraı kemsitý eshqashan bolǵan emes, bolmaı­dy da. Barsha azamattyń quqyq­tary men múmkindikteri teń. Bul Ádiletti Qazaqstan tujyrymdamasynyń is júzindegi jarqyn kórinisi ekeni anyq. Prezıdent popýlıstik asyǵys sheshimderden boıymyzdy aýlaq ustaý, árdaıym baıypty jáne jan-jaqty zerdelengen qadamdardy basshylyqqa alyp, naqty jaǵdaıǵa nazar aýdarý kerek ekenin aıtty.

Memleket basshysy Qazaqstannyń máde­nıet­ter men dinderdiń jahandyq dıalogin ilgeriletýdegi róline toqtaldy. Qazirgi shıelenisken halyqaralyq qaıshy­lyqtar, ózara senimniń azaıýy jáne ekst­remıstik pıǵyldyń artýy álemniń da­mýyna keri áserin tıgizip otyr. Osyn­daı jaǵdaıda halyqtar arasyndaǵy túsinistikti nyǵaıtýdy kózdeıtin jasampaz bastamalardyń mańyzy arta túsedi. Osy oraıda Prezıdent Qazaqstan 20 jyldan asa ýaqyttan beri túrli dinder ókilderiniń ashyq dıalog alańy retinde ja­han jurtyna ozyq úlgi kórsetip kele jatqa­nyn aıtty. Bıyl kúzde Astanada Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń VIII sezi ótetini belgili. Bul – dinaralyq jáne mádenıetaralyq dıalog pen kelisimdi halyqaralyq deńgeıde ilgeriletýge yqpal etetin asa mańyzdy halyqaralyq oqıǵa. Mem­leket basshysy rýhanı dıplomatııany damytý máselesi de aıryqsha mańyzǵa ıe ekenin aıtty. Mundaı qadam halyqaralyq qaty­nastarda senimsizdikti eńserýge jáne adam­gershilik ıdeıalardy ilgeriletýge jol ashady. Sondaı-aq adamzattyń ıgiligin kózdeıtin mańyzdy ári durys sheshimder qabyl­daýǵa yqpal etedi. Bul rette tikeleı qa­rym-qatynas pen ózara is-qımylǵa negiz­delgen halyqtyq dıplomatııanyń áleýetin de belsendi paıdalanýdyń bereri mol.

Sóziniń sońynda Memleket basshysy etnostyq áralýandylyq bizdiń ortaq ıgi­ligimiz jáne strategııalyq artyqshy­ly­ǵymyz ekenine taǵy da basa mán berdi. Birlik, senim, qurmet jáne jaýapkershilik – ishki turaqtylyq pen kelisimdi nyǵaıtatyn, sondaı-aq Qazaqstandy júıeli damytýǵa arnalǵan saıasat qalyptastyratyn myzǵy­mas qaǵıdattar. Osy basymdyqtardy qoǵamda berik ornyqtyrý jolynda bárimiz judyryqtaı jumylýymyz qajet.

Prezıdent otyz jyldyq belespen qut­tyqtaı otyryp, birlik pen yntymaq qana bizdiń senimdi túrde ilgeri jyljýymyzǵa, eldik múddeni qorǵaýǵa jáne qýatty memleket qurýǵa jol ashatynyn aıtty.

Sondyqtan Parlament Senaty Memleket basshysy júktegen mindetterdi iske asyrýǵa belsendi qatysady. Sondaı-aq senatorlar eldegi qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtýǵa, azamat­tardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa jáne Ádiletti ári damyǵan Qazaqstan qurýǵa qajetti zańnamalyq baza qalyptastyrý jolyndaǵy keshendi jumysty jalǵastyra beredi.

Máýlen ÁShIMBAEV,

Senat tóraǵasy